وزیر آموزشوپرورش با اشاره به جایگاه جدید این وزارتخانه به عنوان دستگاه «فراراهبردی»، از تدوین نظام جامع مناسبسازی مدارس خبر داد و تأکید کرد که هیچ مدرسه جدیدی بدون رعایت استانداردهای دسترسپذیری ساخته نخواهد شد. کاظمی با بیان آرزوی حذف تدریجی مدارس استثنایی، توسعه آموزش فراگیر را بزرگترین خدمت به جامعه دانست و بر لزوم فرهنگسازی برای نهادینهسازی این رویکرد تأکید کرد.
به گزارش فرهنگیان پرس، علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، در جلسه ستاد هماهنگی و پیگیری مناسبسازی کشور که با حضور رئیس سازمان بهزیستی برگزار شد، با اشاره به جایگاه راهبردی این وزارتخانه اظهار کرد که رهبر معظم انقلاب برای نخستینبار تعبیر «فراراهبردی» را درباره آموزشوپرورش به کار بردهاند. کاظمی افزود: «این تعبیر به این معناست که تمام دستگاههای کشور باید راهبردهای خود را ناظر به راهبرد آموزش و پرورش تدوین و ترسیم کنند».
وزیر آموزش و پرورش با تأکید بر ضرورت توسعه آموزش فراگیر، آن را بزرگترین خدمت به جامعه دانست و گفت: «آرزو دارم هیچ مدرسه استثنایی در کشور وجود نداشته باشد و پیشنهاد دادم هرچقدر میتوانیم بحث فراگیری و فراگیری تلفیقی را در آموزشوپرورش بالا ببریم». او با اشاره به آمار بیش از ۱۵ هزار دانشآموز بازمانده از تحصیل در حوزه آموزش استثنایی، تصریح کرد که زیربنای مناسبسازی و دسترسپذیری، رویکرد فراگیری است و زمانی میتوان این مناسبسازی را رقم زد که در هر مدرسه یک دانشآموز استثنایی حضور داشته باشد. با این حال، کاظمی تأکید کرد که توسعه آموزش فراگیر به معنای نفی کامل مدارس تخصصی استثنایی نیست و برای برخی دانشآموزان مانند طیف اوتیسم، همچنان به مدارس ویژه نیاز است.
کاظمی در ادامه با اشاره به موضوع مناسبسازی و دسترسیپذیری، خواهان تدوین «نظام جامع مناسبسازی» شد و گفت که این نظام باید حوزههای مختلف از فضا و تجهیزات گرفته تا محتوا، فضای مجازی و دسترسیپذیری دیجیتال را پوشش دهد. او تأکید کرد که هیچ مدرسه جدیدی بدون رعایت الزامات مناسبسازی ساخته نشود و درباره مدارس قدیمی نیز خواستار ارائه یک برنامه پنجساله برای مناسبسازی حدود ۱۰ هزار مدرسه اولویتدار شد.
پیشینه موضوع نشان میدهد که حرکت به سمت آموزش فراگیر و حذف تدریجی مدارس استثنایی، یکی از کلانترین برنامههای آموزش و پرورش در سالهای اخیر بوده است. سالار قاسمی، رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی، چندی پیش از هدفگذاری حذف مدارس استثنایی تا سال ۱۴۱۴ خبر داده بود و تأکید کرده بود که پیشنیاز تحقق آموزش فراگیر، مناسبسازی فضا، محتوای آموزشی و نیروی انسانی است. بر اساس آمارهای رسمی، هماکنون ۸۳ هزار دانشآموز استثنایی در ۱۸۰۰ واحد آموزشی تحصیل میکنند و نزدیک به ۱۷ هزار دانشآموز نیز در مدارس عادی در قالب برنامه آموزش تلفیقی و فراگیر حضور دارند.
در حوزه مناسبسازی نیز اقداماتی در دست اجراست. وزیر آموزش و پرورش در آذرماه ۱۴۰۴ از افتتاح ۱۷ مدرسه استثنایی در سراسر کشور خبر داده بود و اعلام کرده بود که حدود ۴۰۰ تا ۵۰۰ مدرسه در سراسر کشور در فرآیند مناسبسازی قرار دارند. همچنین در مردادماه ۱۴۰۵، مصوبه مهمی در شورای سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس به تصویب رسیده است که بر اساس آن، تمام مدارس جدید، اعم از استثنایی و عادی، باید الزامات مناسبسازی را رعایت کنند.
وزیر آموزش و پرورش در ادامه بر ضرورت حرکت فراتر از قانون و نهادینهسازی فرهنگ مناسبسازی در جامعه تأکید کرد و گفت که صرفاً با قانون به جایی نمیرسیم و باید فرهنگسازی کنیم. کاظمی افزود که گاهی قانون وجود دارد، اما اجرا نمیشود؛ چون فرهنگ اجرای آن ایجاد نشده است. او از مسئولان شبکه شاد خواست تا با جدیت تمام این موضوع را دنبال کنند و از ظرفیت این شبکه برای نهادینهسازی فرهنگ مناسبسازی استفاده شود. کاظمی همچنین بر لزوم استفاده از ظرفیتهای فرهنگی و رسانهای آموزش و پرورش برای تبدیل مناسبسازی به یک هنجار اجتماعی تأکید کرد.
وزیر آموزش و پرورش در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به اهمیت توجه به مدارس غیردولتی گفت که در قراردادهای آموزشی با این مدارس نیز باید موضوع مناسبسازی لحاظ شود. کاظمی با تأکید بر اینکه حوزه دانشآموزان استثنایی «خط قرمز» اوست، تصریح کرد که حقوق این افراد، حق قانونی، شرعی و عرفی آنهاست و باید بهطور کامل تأمین شود. او با اشاره به شرایط سخت کشور در ماههای اخیر، از دستاوردهای ارزشمند آموزش و پرورش استثنایی قدردانی کرد و بر آمادگی کامل این وزارتخانه برای همکاری با سازمان بهزیستی تأکید نمود.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
تعبیر «فراراهبردی» برای آموزش و پرورش که برای نخستینبار از سوی رهبر معظم انقلاب مطرح شده نقطه عطفی در نظام تصمیمگیری کشور محسوب میشود. این نگاه به معنای آن است که تمام دستگاههای اجرایی باید راهبردهای خود را با محوریت تعلیم و تربیت تنظیم کنند؛ رویکردی که میتواند تحولی بنیادین در اولویتبندی بودجهها، قوانین و برنامههای کلان کشور ایجاد کند. با این حال، تحقق این آرمان بزرگ نیازمند عزم جدی فراقوهای و همکاری همه جانبه دستگاههاست. تجربه سالهای اخیر نشان داده که بسیاری از برنامههای تحولآفرین در آموزش و پرورش، به دلیل نبود هماهنگی بینبخشی و کمبود اعتبارات کافی، با کندی مواجه شدهاند.
در شرایطی که ایران در آتشبس موقت پس از جنگ تحمیلی به سر میبرد و نظام تعلیم و تربیت به عنوان یکی از کانونهای تحول جامعه، همواره مورد هدف دشمنان قرار داشته، توجه به دانشآموزان دارای نیازهای ویژه بیش از پیش ضرورت مییابد. هدفگذاری حذف مدارس استثنایی تا سال ۱۴۱۴ و توسعه آموزش فراگیر، اقدامی بلندپروازانه و در عین حال ضروری برای تحقق عدالت آموزشی است. اما این مسیر بدون تأمین زیرساختهای مناسب، توانمندسازی نیروی انسانی و مهمتر از همه، تغییر نگرش جامعه میسر نخواهد بود. آنچه میتواند این تحول را تسریع کند، تخصیص اعتبارات کافی، تصویب هرچه سریعتر آییننامه جدید آموزش فراگیر و نظارت مستمر بر اجرای برنامههای مناسبسازی در سراسر کشور است تا عدالت آموزشی نه در شعار، بلکه در عمل برای تمامی دانشآموزان این مرزوبوم محقق شود.
