رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی از اتصال ۵ هزار و ۲۰۰ مدرسه در ۳۱ استان کشور به شبکه فیبرنوری تا پایان خردادماه سال جاری خبر داد و تأکید کرد که توسعه زیرساختهای ارتباطی در بخش آموزش، زمینهساز تحقق عدالت آموزشی و هوشمندسازی مدارس در سراسر کشور است. بر اساس برنامه هفتم پیشرفت، پوشش ۲۰ میلیون خانوار با شبکه فیبرنوری تا سال ۱۴۰۷ هدفگذاری شده و اجرای این طرح در مدارس، گامی مهم در جهت ارتقای کیفیت آموزش الکترونیکی محسوب میشود.
به گزارش فرهنگیان پرس، حمید فتاحی، معاون وزیر ارتباطات و رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی، از اتصال ۵ هزار و ۲۰۰ مدرسه در ۳۱ استان کشور به شبکه فیبرنوری تا پایان خردادماه سال ۱۴۰۵ خبر داد و گفت: «توسعه ارتباطات پرسرعت برای مراکز آموزشی، در راستای تحقق عدالت ارتباطی و هوشمندسازی مدارس، با وجود تداوم شرایط ناشی از جنگ تحمیلی سوم، بدون وقفه ادامه دارد».
بر اساس اعلام وزارت آموزش و پرورش، در حال حاضر ۳۹ هزار و ۸۰۰ مدرسه در مناطق شهری کشور فعالیت میکنند و تا پایان خردادماه سال جاری، ۵ هزار و ۲۰۰ مدرسه در ۳۱ استان به شبکه پرسرعت فیبرنوری متصل شدهاند. این طرح که از بهار سال ۱۴۰۲ با حضور مسئولان حوزه ارتباطات در یکی از مدارس شهر پردیس کلید خورد، بخشی از پروژه کلان ملی فیبرنوری منازل و کسبوکارها است که بر اساس تکلیف برنامه هفتم پیشرفت کشور، تا سال ۱۴۰۷ باید پوشش ۲۰ میلیون خانوار را محقق کند.
در حال حاضر ۱۰ اپراتور ارتباطی از جمله ایرانسل، همراه اول، مبیننت، شاتل، آسیاتک، صبانت، رایتل، فناپ تلکام، پیشگامان و شرکت مخابرات ایران متعهد شدهاند که مدارس واقع در مناطق تحت پوشش شبکه فیبرنوری را بر اساس زمانبندی توافقشده به این شبکه متصل کنند. مسئولان تأکید دارند که اتصال مدارس و مراکز درمانی به فیبرنوری، یکی از اولویتهای اصلی وزارت ارتباطات در اجرای این طرح ملی است و توسعه ارتباطات پرسرعت برای مراکز آموزشی میتواند بستر اجرای تحولات آموزشی پساکرونا را فراهم کند و دسترسی مناطق روستایی به خدمات آموزشی را بهبود بخشد.
بر اساس برنامهریزیهای اولیه، قرار بود تا پیش از تابستان سال ۱۴۰۲، بین ۱۰ تا ۱۵ درصد مدارس به فیبرنوری متصل شوند و تا پایان همان سال نیز ۳۵ درصد دیگر از مدارس تحت پوشش این فناوری قرار گیرند که پیشبینی میشد میزان پیشرفت پروژه تا پایان سال ۱۴۰۲ به ۴۰ درصد برسد و بین ۸ تا ۱۰ میلیون نفر از مزایای آن بهرهمند شوند. با این حال، آمار فعلی نشان میدهد که از مجموع ۳۹ هزار و ۸۰۰ مدرسه شهری، تنها حدود ۱۳ درصد به شبکه فیبرنوری متصل شدهاند که فاصله معناداری با اهداف تعیینشده دارد.
پیشینه و چالشهای اجرای طرح
بر اساس تفاهمنامه منعقدشده میان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و وزارت آموزش و پرورش در اردیبهشتماه ۱۴۰۲، مقرر شد همزمان با پیشبرد طرح ملی فیبرنوری منازل و کسبوکارها، تمام مدارس شهری سراسر کشور تا پایان کار دولت سیزدهم به فیبرنوری متصل شوند. با این حال، تغییرات مدیریتی در وزارت ارتباطات و آموزش و پرورش، روند اجرای این طرح را با کندی مواجه کرده است.
وزیر ارتباطات، در آبانماه سال ۱۴۰۴، اجرای طرح مهاجرت از کابل مسی به فیبر نوری را «نقطه عطفی تاریخی» در تاریخ ارتباطات کشور دانست و اعلام کرد که تا پایان سال ۱۴۰۴ امکان پوشش یا اتصال ۱۰ میلیون خانوار به فیبرنوری فراهم خواهد شد. او همچنین از تحقق ۷۵ درصد احکام اختصاصی وزارت ارتباطات در برنامه هفتم توسعه خبر داد و تأکید کرد که اجرای این طرح پس از ۱۰۰ سال، تأثیر ویژهای در ارتقای کیفیت و کاهش مصرف انرژی خواهد داشت.
با این حال، بررسی آمارها نشان میدهد که اجرای طرح اتصال مدارس به فیبرنوری با چالشهای جدی مواجه است. از مجموع ۳۹ هزار و ۸۰۰ مدرسه شهری، تنها ۵ هزار و ۲۰۰ مدرسه معادل ۱۳ درصد به فیبرنوری متصل شدهاند و با این روند، دستیابی به هدف پوشش کامل مدارس تا پایان برنامه هفتم توسعه، نیازمند شتاب بخشی جدی در اجرای پروژه است.
تعهد اپراتورها و ضرورت نظارت بر عملکرد
رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی با اشاره به مشارکت اپراتورهای ارتباطی در اجرای این طرح گفت: «در حال حاضر ۱۰ اپراتور متعهد شدهاند که مدارس واقع در مناطق تحت پوشش شبکه فیبرنوری را بر اساس زمانبندی توافقشده به شبکه پرسرعت مبتنی بر فیبرنوری متصل کنند». با این حال، گزارشهای میدانی حاکی از آن است که برخی اپراتورها در انجام تعهدات خود با تأخیر مواجه شدهاند و نظارت دقیقتری بر عملکرد آنها ضروری است.
تجربه استانهای پیشرو در این طرح نشان میدهد که همکاری شهرداریها و استانداریها در صدور مجوز حفاری و تسهیل فرایندها، نقش تعیینکنندهای در سرعت اجرای پروژه دارد. در برخی شهرها، نگاههای سلیقای و تأخیر در صدور مجوزها مانع پیشرفت شده است و انتظار میرود که همه نهادهای محلی، این طرح ملی را به عنوان یک اولویت اساسی در دستور کار قرار دهند.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
با وجود تأکید مسئولان بر تحقق عدالت آموزشی و هوشمندسازی مدارس، آمار ۱۳ درصدی اتصال مدارس به فیبرنوری، پرسشهای جدی را درباره میزان تحقق اهداف تعیینشده مطرح میکند. در شرایطی که اقتصاد دیجیتال و آموزش الکترونیکی به عنوان دو رکن اساسی توسعه پایدار مطرح هستند، عدم دسترسی ۸۷ درصد مدارس شهری به اینترنت پرسرعت، شکاف دیجیتال را در نظام آموزشی کشور عمیقتر میکند.
تأخیر در اجرای این طرح، به ویژه برای مناطق محروم و روستایی که بیشترین نیاز را به توسعه زیرساختهای ارتباطی دارند، میتواند به نابرابری آموزشی دامن بزند. در حالی که مسئولان بر اولویتبودن اتصال مدارس و مراکز درمانی تأکید دارند، اما آمارها نشان میدهد که عزم جدیتری برای تحقق این هدف لازم است و صرفاً اعلام تعهد اپراتورها، بدون نظارت مستمر و ضمانت اجرایی، نمیتواند راهگشا باشد. تجربه سه ساله اجرای این طرح نشان میدهد که نگاه سلیقهای برخی نهادهای محلی و نیز عدم تخصیص بهموقع منابع مالی، از موانع اصلی پیشرفت بوده است.
با توجه به تأکید وزیر ارتباطات بر اجرای طرح مهاجرت از سیم مسی به فیبر نوری به عنوان یک «رویداد تاریخی» و «نقطه عطف تاریخ ارتباطات کشور»، انتظار میرود که دولت چهاردهم با شتاب بیشتری به ویژه در بخش مدارس، این پروژه را به پیش ببرد. در غیر این صورت، وعده تحول دیجیتال در آموزش و تحقق عدالت آموزشی، همچنان در حد شعار باقی خواهد ماند و نسل جدید دانشآموزان و معلمان از فرصتهای بینظیر آموزش الکترونیکی محروم خواهند شد.
