رئیس سازمان آموزشوپرورش استثنایی از اصلاح آییننامه آموزش فراگیر پس از ۱۴ سال خبر داد و تأکید کرد که حرکت به سمت حذف مدارس استثنایی تا سال ۱۴۱۴ در دستور کار قرار گرفته است. قاسمی با اشاره به افزایش ساعت آموزش فراگیر معلمان و مناسبسازی ۴۲ عنوان کتاب درسی، از تحصیل ۱۷ هزار دانشآموز دارای نیاز ویژه در شبکه تلفیقی فراگیر خبر داد.
به گزارش فرهنگیان پرس، سالار قاسمی، رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور، در جلسه ستاد هماهنگی و پیگیری مناسبسازی کشور، با اشاره به رویکردهای جدید این سازمان اظهار کرد که حکمرانی مشارکتی، حکمرانی دادهمحور، عدالت آموزشی، مناسبسازی و تابآوری آموزشی از رویکردهای مورد توجه در آموزش و پرورش استثنایی مدرن است و موضوع توانبخشی دانشآموزان نیز در همین چارچوب دنبال میشود. او اصلیترین راهبرد وزارت آموزش و پرورش و سازمان متبوع خود را آموزش فراگیر یا «اینکلوژن» دانست و افزود: «آموزش فراگیر با هدف تحقق عدالت، کیفیت و پوشش آموزشی دنبال میشود و در کنار آن، ارتقای مهارتهای اجتماعی، افزایش تابآوری، زیست بهتر و زندگی اجتماعی دانشآموزان نیز مورد توجه قرار دارد.»
رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور با اشاره به وضعیت دانشآموزان در شبکه تلفیقی فراگیر گفت که در حال حاضر ۱۷ هزار و ۶۹۳ دانشآموز در این شبکه تحصیل میکنند. قاسمی ادامه داد که با توجه به وجود حدود ۱۰۰ هزار مدرسه در کشور، حدود ۱۰ درصد مدارس درگیر آموزش دانشآموزان فراگیر هستند و دانشآموزان دارای نیازهای ویژه در این مدارس پذیرا تحصیل میکنند. او افزود که برای حدود ۱۰ هزار مدرسه، مدارس استثنایی به عنوان پشتیبان فعالیت میکنند و از این مدارس بازدید میشود تا مشخص شود در مدرسه فراگیر، شرایط مناسبسازی برای دانشآموز دارای نیاز ویژه فراهم شده است یا خیر و معلم فراگیر چه اقداماتی انجام میدهد. قاسمی گفت که امسال برای نخستینبار با همکاری وزیر آموزش و پرورش، دو ساعت آموزش فراگیر به چهار ساعت افزایش پیدا کرده است تا معلمان زمان بیشتری برای ارائه خدمات به دانشآموزان دارای نیازهای ویژه داشته باشند.
قاسمی در تشریح اقدامات وزارت آموزش و پرورش در حوزه مناسبسازی اظهار کرد که هفت فعالیت را در این حوزه دنبال کردهاند که شامل بهروزرسانی قوانین مناسبسازی فضاها، توانمندسازی نیروی انسانی، مناسبسازی کتب و منابع، ارائه خدمات ارزیابی عادلانه، اختصاص معلم رابط و همکاریهای بینبخشی است. او درباره اصلاح قوانین و مقررات آموزش فراگیر گفت که آییننامه آموزش فراگیر در سال ۱۳۸۵ تصویب شده و آخرین اصلاحات آن در سال ۱۳۹۰ انجام شده بود. قاسمی تأکید کرد که امسال پس از حدود ۱۴ سال، اصلاحات این آییننامه انجام و در خردادماه به شورای عالی آموزش و پرورش ارائه شده است و منتظر هستند این آییننامه با رویکرد جدید به تصویب برسد. او ادامه داد که در رویکرد جدید، از موضع تلفیقی عبور کردهاند و به سمت آموزش فراگیر حرکت کردهاند تا مناسبسازی در بخشهای مختلف به معنای واقعی انجام شود.
رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور با اشاره به ماده ۲ قانون حمایت از حقوق معلولان گفت که با همکاری سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس، برای اولویتبندی شاخصهای دسترسپذیری با هدف حذف موانع معماری در مدارس عادی و پذیرا اقداماتی انجام دادهاند. قاسمی افزود که در نخستین جلسه شورای سازمان آموزش و پرورش استثنایی، با دستور وزیر آموزش و پرورش مصوب شد تمام مدارسی که ساخته میشوند، برای دانشآموزان استثنایی مناسب باشند و این موضوع فقط به مدارس جدید محدود نمیشود و درباره مدارس موجود نیز برنامهریزی شده است تا مناسبسازی برای دانشآموزان استثنایی انجام شود. وی تصریح کرد که مدرسهای که مناسبسازی نشده باشد، نباید افتتاح شود.
پیشینه موضوع نشان میدهد که حرکت به سمت آموزش فراگیر و حذف تدریجی مدارس استثنایی، یکی از کلانترین برنامههای آموزش و پرورش در سالهای اخیر بوده است. قاسمی در گفتوگو با خبرگزاری میزان در ۲۸ مردادماه ۱۴۰۵ از هدفگذاری حذف مدارس استثنایی تا سال ۱۴۱۴ خبر داده بود. همچنین در همایش «همراهان امید، سفیران توانمندی» که با حضور خیرین، بازنشستگان و فرهنگیان برگزار شد، بر ضرورت تقویت عدالت آموزشی و توسعه آموزش فراگیر تأکید کرده بود. در آن همایش، قاسمی با اشاره به تجربه جنگ تحمیلی و حمله دشمن به مراکز آموزشی گفته بود که «هدف استکبار جهانی در جنگ تحمیلی، هدف قرار دادن کانونهای تحول جامعه، بهویژه مدارس و دانشگاهها بود» و تأکید کرده بود که آموزش و پرورش در جریان جنگ رمضان نه تنها تعطیل نشد، بلکه با تقویت بسترهای آموزش مجازی، فرآیند تعلیم و تربیت ادامه پیدا کرد.
بر اساس آمارهای رسمی، هماکنون ۸۳ هزار دانشآموز استثنایی در طیفهای مختلف، در ۱۸۰۰ واحد آموزشی و با همراهی ۲۳ هزار همکار فرهنگی سال تحصیلی خود را آغاز کردهاند. همچنین در طرح سنجش سلامت جسمانی و آمادگی تحصیلی، قریب به ۹ هزار دانشآموز شناسایی شدند که ۷ هزار نفر از آنها کمتوان ذهنی، حدود ۷۰۰ نفر در طیف اوتیسم، ۷۰۰ نفر دارای معلولیت جسمی-حرکتی، ۳۵۰ دانشآموز ناشنوا و ۲۵۰ دانشآموز نابینا هستند. در حوزه مناسبسازی محتوای آموزشی، برای نخستینبار بخشی با عنوان مربوط به نیازهای ویژه دانشآموزان در راهنمای عمل برنامه درسی طراحی شده است تا معلمان مدارس بدانند چگونه باید با این دانشآموزان برخورد و از آنها حمایت کنند. همچنین در حوزه کتب درسی، ۴۲ عنوان کتاب شامل چهار عنوان در دوره ابتدایی، ۱۴ عنوان در دوره متوسطه اول و ۲۴ عنوان در دوره متوسطه دوم مناسبسازی شده است و از مجموع ۱۳۷ کتاب درسی موجود، ۱۰۳ کتاب برای دانشآموزان دارای آسیب بینایی به خط بریل تبدیل شده است.
در حوزه ارزیابی عادلانه، برای دانشآموزان ناشنوا که در بخش زبان با مشکلاتی مواجه هستند، بخش «لیسنینگ» به «ریدینگ» تبدیل شده است. تبدیل سؤالات دروس نهایی پایه برای نخستینبار سال گذشته برای دانشآموزان در شش استان انجام شد و امسال این طرح به ۱۱ استان افزایش پیدا کرده است. همچنین با سازمان ملی سنجش هماهنگی شده تا برای همه دانشآموزانی که در آزمونهای مختلف و کنکور شرکت میکنند، شرایط مناسب فراهم شود.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
حرکت نظاممند به سمت آموزش فراگیر و هدفگذاری حذف مدارس استثنایی تا سال ۱۴۱۴، اقدامی بلندپروازانه و در عین حال ضروری برای تحقق عدالت آموزشی در کشور است. با این حال، تحقق این چشمانداز نیازمند فراهمسازی زیرساختهای متعدد و پرهیز از شتابزدگی است. مناسبسازی صرفاً به معنای تغییرات فیزیکی در ساختمان مدارس نیست؛ بلکه شامل مناسبسازی محتوای آموزشی، توانمندسازی نیروی انسانی و مهمتر از همه، تغییر نگرش جامعه و فرهنگسازی برای پذیرش دانشآموزان دارای نیازهای ویژه در کنار سایر دانشآموزان است.
در شرایطی که ایران در آتشبس موقت پس از جنگ تحمیلی به سر میبرد و دشمن با هدف قرار دادن کانونهای تحول جامعه به دنبال تضعیف نظام تعلیم و تربیت کشور است، توجه به دانشآموزان دارای نیازهای ویژه بیش از پیش ضرورت مییابد. همانگونه که قاسمی تأکید کرده، «توجه به دانشآموزان با نیازهای ویژه، صرفاً یک وظیفه سازمانی نیست، بلکه یک مسئولیت اجتماعی و اخلاقی است و میزان توانمندی هر جامعه را میتوان در نحوه ارائه خدمات به افراد دارای نیازهای ویژه سنجید». آنچه میتواند این مسیر را هموار کند، عزم جدی دولت برای تخصیص اعتبارات کافی، تصویب هرچه سریعتر آییننامه جدید آموزش فراگیر در شورای عالی آموزش و پرورش و نظارت مستمر بر اجرای برنامههای مناسبسازی در سراسر کشور است تا عدالت آموزشی نه در شعار، بلکه در عمل برای تمامی دانشآموزان این مرزوبوم محقق شود.
