دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر اینکه شهید محمدمهدی طهرانچی توانست میان دانش تخصصی، فناوری و حل مسائل کشور پیوند برقرار کند، گفت: شهید طهرانچی صرفاً یک فیزیکدان و استاد دانشگاه نبود، بلکه با طراحی الگویی برای حکمرانی علم و فناوری، به دنبال تبدیل دانش به راه‌حل‌های عملی برای مسائل کشور بود.
به گزارش فرهنگیان پرس، به نقل از عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، در سومین روز از رویداد قرار هشتم در رویداد «شهید طهرانچی، معمار نهضت جدید علمی» که در سالن شهید باغانی دانشگاه امام صادق (ع) با تشریح ابعاد علمی و مدیریتی این دانشمند شهید اظهار کرد: یکی از ویژگی‌های برجسته شهید طهرانچی، پیوند دادن علم و فناوری با حکمرانی و تلاش برای تبدیل دانش تخصصی به راهکارهای عملی در حوزه‌های مختلف بود.
او با بیان اینکه شهید طهرانچی در کنار فعالیت‌های علمی و پژوهشی، توانایی حل مسائل در حوزه حکمرانی علم و فناوری را داشت، افزود: او علاوه بر تخصص در فیزیک و لیزر، به دنبال شناسایی خلأهای فناورانه کشور و استفاده از ظرفیت دانشگاه‌ها برای رفع این نیازها بود؛ رویکردی که در فعالیت‌های دانشگاهی و دفاعی او نیز نمود داشت.
خسروپناه با اشاره به اینکه بسیاری از افراد ممکن است در یک رشته علمی به مراتب بالای دانشگاهی برسند، اما نتوانند دانش خود را به حل مسائل جامعه پیوند بزنند، تصریح کرد: شهید طهرانچی از این جهت متمایز بود که دانش تخصصی خود را در خدمت حل مسائل واقعی قرار می‌داد و به طراحی الگویی کلان برای حکمرانی علم و فناوری می‌اندیشید.
حکمرانی فناوری، فرایند هوشمند حل مسئله است
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با تشریح برداشت خود از مفهوم حکمرانی فناوری گفت: حکمرانی فناوری را باید فرایندی هوشمند برای حل مسئله دانست؛ فرایندی که از سیاست‌گذاری آغاز می‌شود و تا نظارت ادامه می‌یابد و در آن، متخصصان و ذی‌نفعان مختلف باید برای انتخاب راه‌حلی مؤثر و کم‌هزینه از نظر پیامدهای جانبی مشارکت کنند.
او ادامه داد: اگر حل یک مسئله به ایجاد چندین مسئله جدید منجر شود، نشان می‌دهد که سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری یا راهبری در بخشی از فرایند با اشکال مواجه بوده است. از این منظر، حکمرانی موفق تنها به ارائه یک نظریه یا تعریف یک نظام محدود نمی‌شود، بلکه باید بتواند مسائل را به‌گونه‌ای حل کند که پیامدهای منفی تازه‌ای ایجاد نشود.
خسروپناه با اشاره به تجربه مدیریتی شهید طهرانچی در دانشگاه آزاد اسلامی بیان کرد: او تلاش کرد ظرفیت‌های دانشگاه را از فعالیت‌های صرفاً آموزشی و مقاله‌محور فراتر ببرد و مسیر تبدیل پژوهش به اختراع و سپس محصول را تقویت کند. تشویق استادان به افزایش مقالات علمی، کاربردی‌سازی دانش، ثبت اختراع و تولید محصول، از جمله اقداماتی بود که در این مسیر دنبال شد.
او افزود: برگزاری نمایشگاه‌های محصولات دانشگاهی و شکل‌گیری رقابت میان واحدهای دانشگاه آزاد در حوزه‌هایی مانند رباتیک و معماری، بخشی از تلاش‌های شهید طهرانچی برای تبدیل ظرفیت علمی دانشگاه به دستاوردهای کاربردی بود.
تأکید بر پیوند قرآن، علم و فعالیت آزمایشگاهی
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به انس شهید طهرانچی با قرآن کریم گفت: او به‌ویژه به آیات سوره روم علاقه داشت و تلاش می‌کرد از قرآن برای فهم روش اندیشیدن، تفکر و نسبت علم با جهان بهره بگیرد.
خسروپناه تأکید کرد: شهید طهرانچی نه با تحمیل نظریه‌های علمی بر آیات قرآن موافق بود و نه فعالیت آزمایشگاهی را کنار می‌گذاشت. او در عین پایبندی به پژوهش تجربی، معتقد بود برای تربیت دانشمند برخوردار از نگرش قرآنی و توحیدی، صرف حضور در آزمایشگاه کافی نیست و باید به مبانی فکری و شیوه اندیشیدن نیز توجه کرد.
او با اشاره به تخصص شهید طهرانچی در حوزه لیزر و حضور او در نشست‌های مشترک فلسفه و فیزیک اظهار کرد: این شهید به گفت‌وگو میان علوم و مباحث فلسفی علاقه داشت و در جلساتی که با حضور پژوهشگران و دانشمندان برگزار می‌شد، به‌طور جدی وارد بحث‌های علمی می‌شد.
حکمت؛ توانایی دیدن علت‌های کلان مسائل
خسروپناه یکی دیگر از ویژگی‌های شهید طهرانچی را پیوند میان حکمت و حکمرانی دانست و گفت: شهید طهرانچی باور داشت که حکیم کسی است که بتواند از تجربه زیست علمی خود الگویی برای عمل بسازد. به اعتقاد من، او از چنین الگویی برای حکمرانی علم و فناوری برخوردار بود.
او با بیان اینکه حکمت به معنای دیدن علت‌ها و روابط کلان مسائل است، افزود: فرد حکیم صرفاً به معلول‌ها توجه نمی‌کند، بلکه به دنبال شناخت علت‌ها و ارتباط میان آنهاست. شهید طهرانچی نیز ضمن برخورداری از تخصص در فیزیک و لیزر، به این می‌اندیشید که چگونه می‌توان از یک الگوی کلان برای حل مسائل علمی و فناورانه کشور استفاده کرد.
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به برخی اقدامات شهید طهرانچی در دانشگاه آزاد اسلامی گفت: او در تلاش بود ظرفیت‌های این دانشگاه را به سمت فعالیت‌های فناورانه و درآمدزایی از مسیر تولید دانش و محصول هدایت کند و از وابستگی صرف به درآمد شهریه‌ای فاصله بگیرد.
خسروپناه: شهید طهرانچی از ظرفیت سیستم اجرایی جلوتر بود
او در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به چالش‌های پیش روی الگوی مدیریتی شهید طهرانچی اظهار کرد: یکی از مشکلات او این بود که گاهی از ظرفیت و آمادگی ساختارهای اجرایی جلوتر حرکت می‌کرد و سیستم نمی‌توانست با سرعت و افق فکری او همراه شود.
خسروپناه توضیح داد: تحقق الگوی حکمرانی علم و فناوری شهید طهرانچی با دو مانع مهم روبه‌رو بود؛ نخست، محدودیت‌ها و سازوکارهای موجود در وزارت علوم و شوراهای برنامه‌ریزی و گسترش آموزش عالی و دوم، دشواری همراه کردن همه بخش‌های دانشگاه آزاد اسلامی با رویکردهای نوآورانه او.
او افزود: شهید طهرانچی ایده‌ها و نوآوری‌های متعددی داشت، اما برای تحقق آنها باید ساختارهای موجود نیز به‌تدریج آماده همراهی می‌شدند. به اعتقاد من، نخبگانی که از افق فکری بالاتری برخوردارند، علاوه بر طراحی الگوهای جدید، باید برای همراه کردن تدریجی نظام اجرایی نیز فرصت و ظرفیت ایجاد کنند.
شهید طهرانچی؛ محصول یک مکتب علمی و مدیریتی
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه، شهید طهرانچی را از جمله دانشمندانی دانست که در بستر مکتب علمی و تربیتی انقلاب اسلامی پرورش یافتند و گفت: این مکتب در حوزه‌های مختلف علمی، فرهنگی و دفاعی نیروهایی تربیت کرده که توانسته‌اند نقش‌های اثرگذاری در کشور ایفا کنند.
خسروپناه با اشاره به تأکیدات رهبر انقلاب درباره تحول در نظام علمی کشور اظهار کرد: یکی از توصیه‌های مهم ایشان، چابک‌سازی دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی و تبدیل شورا به قرارگاهی برای پیگیری و تحقق مصوبات بوده است. همچنین در تدوین و بازنگری اسناد علمی و آموزشی، تلاش شده است دیدگاه‌ها و توصیه‌های ایشان مورد توجه قرار گیرد.
او با اشاره به تلاش‌های شهید طهرانچی برای ارتقای ظرفیت علمی و فناورانه دانشگاه‌ها، تأکید کرد: شهید طهرانچی الگویی برای پیوند دادن علم، فناوری و حکمرانی ارائه کرد و در دانشگاه آزاد اسلامی کوشید این الگو را به مرحله اجرا برساند.
خسروپناه در پایان با اشاره به ویژگی‌های اخلاقی و شخصیتی این دانشمند شهید گفت: شهید طهرانچی فردی فروتن، پرتلاش، خانواده‌دوست و امیدوار بود و هیچ‌گاه او را ناامید ندیدم. او در کنار توان علمی و مدیریتی، از روحیه مجاهدت، استقامت و توکل برخوردار بود و می‌توان از تجربه علمی و مدیریتی او برای طراحی الگوهای مؤثرتر در حکمرانی علم و فناوری بهره گرفت.
