معاون وزیر آموزش و پرورش و رئیس سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان (سمپاد)، از تغییر رویکرد این سازمان از موفقیت صرف علمی به سمت اثرگذاری واقعی در جامعه خبر داد و از تدوین نقشه راه ده‌ساله برای تحقق الگوی تربیتی جدید مبتنی بر شایستگی‌های دانشی، مهارتی و نگرشی سخن گفت.
به گزارش فرهنگیان پرس، الهام یاوری، رئیس سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان، در نشست مشترک با شورای معاونان اداره‌کل ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات، به تشریح روند تحول این سازمان پس از استقرار ساختار مستقل آن پرداخت و از تدوین چشم‌انداز جدیدی برای سمپاد با شعار «هر نیاز کشور، یک سمپادی آماده اثرگذاری» خبر داد. وی با اشاره به آسیب‌شناسی انجام شده در ابتدای فعالیت سازمان، مهم‌ترین گام را شناسایی دقیق چالش‌ها و پاسخ به این پرسش دانست که چرا در مقطعی ادامه فعالیت سمپاد با مخالفت‌هایی روبه‌رو شد.
رئیس سازمان ملی پرورش استعدادهای درخشان با بیان اینکه عدالت آموزشی، اصلاح نظام سنجش، تربیت متوازن و تقویت پیوند مدارس سمپاد با بدنه آموزش و پرورش از مهم‌ترین محورهای این تحول بوده است، تأکید کرد که بر اساس مطالعات گسترده، مدل تربیتی جدید سازمان بر پایه مجموعه‌ای از شایستگی‌های دانشی، مهارتی و نگرشی طراحی شده است. یاوری تصریح کرد که «نخبگی زمانی معنا پیدا می‌کند که دانش، مهارت و خلاقیت در مسیر رفع نیازهای کشور به کار گرفته شود» و افزود که مأموریت اصلی سازمان، تربیت نسلی است که بتواند با اتکا به توانمندی‌های خود، در حل مسائل جامعه و پیشرفت ایران اسلامی نقش‌آفرین باشد.
او در ادامه به گسترش برنامه‌های تربیتی و مهارتی در مدارس سمپاد اشاره کرد و گفت که تعداد مشارکت دانش‌آموزان در برنامه‌های فوق‌برنامه ملی، پژوهشی، فرهنگی و مهارتی طی سال‌های اخیر رشد قابل توجهی داشته است. یاوری طرح «همیار سمپاد» را یکی از جلوه‌های این رویکرد جدید دانست و اظهار داشت که در این طرح، دانش‌آموزان با بهره‌گیری از توان علمی و مهارتی خود، در کنار مدارس و دانش‌آموزان دیگر قرار می‌گیرند و از این طریق، مسئولیت اجتماعی، کار تیمی و روحیه خدمت را در عمل تمرین می‌کنند. به گفته او، امروز بخش قابل توجهی از دانش‌آموزان سمپاد، علاوه بر فعالیت‌های آموزشی، در برنامه‌های بلندمدت مهارت‌آموزی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و حل مسئله نیز مشارکت دارند.
یکی از محورهای جدی اصلاحات در سمپاد، افزایش فرصت حضور دانش‌آموزان مستعد از دهک‌های مختلف اقتصادی در این مدارس بوده است. یاوری در این باره گفت که نتایج این اقدامات در سال‌های اخیر به‌خوبی قابل مشاهده است و سازمان مصمم است که عدالت آموزشی را به عنوان یک اصل اساسی در فرآیند استعدادیابی و پذیرش دانش‌آموزان مدنظر قرار دهد. این در حالی است که در گذشته، مدارس سمپاد همواره به عنوان نماد نابرابری آموزشی در کشور شناخته می‌شدند و بسیاری از کارشناسان، شیوه گزینش و محدودیت دسترسی به امکانات این مدارس را مورد انتقاد جدی قرار می‌دادند.
نگاهی به پیشینه تحولات سمپاد نشان می‌دهد که این سازمان از ابتدای سال ۱۴۰۴ و با استقلال ساختاری خود، گام‌های بلندی در جهت رفع اتهام «نخبه‌پروری اشرافی» برداشته است. پیش از این و در اردیبهشت ماه سال جاری، یاوری در نشستی خبری از کاهش چشمگیر سهمیه‌های خاص و شفاف‌سازی فرآیند ثبت‌نام خبر داده بود و اکنون با ارائه نقشه راه ده‌ساله، به دنبال نهادینه‌سازی نگاه مهارت‌محور در این سازمان است. با این حال، هنوز ابهامات جدی درباره میزان موفقیت این طرح‌ها در عمل و همچنین سرنوشت دانش‌آموزان سمپاد در کنکور سراسری و تأثیر معدل، به عنوان یکی از دغدغه‌های اصلی خانواده‌ها، پابرجاست.
در همین حال، برخی از منتقدان آموزشی معتقدند که تغییر رویکرد سمپاد از نخبه‌پروری علمی به مهارت‌محوری، اگرچه اقدامی مثبت است، اما نیازمند بازنگری اساسی در محتوای کتب درسی و روش‌های تدریس در این مدارس است. آن‌ها هشدار می‌دهند که بدون تغییر در شیوه ارزشیابی و محتوای آموزشی، هرگونه تغییر در شعارها و برنامه‌های فوق‌برنامه، تنها به زیباسازی ظاهری فرآیند آموزشی منجر خواهد شد و تأثیر چندانی در خروجی‌های نظام تعلیم و تربیت نخواهد داشت.

زیر ذره بین فرهنگیان پرس

با وجود استقبال از رویکرد جدید سمپاد در جهت مهارت‌آموزی و عدالت آموزشی، اما پرسش اساسی اینجاست که چگونه می‌توان از تبدیل شدن این طرح‌ها به برنامه‌های نمایشی و موقتی جلوگیری کرد؟ تجربه تلخ سال‌های گذشته نشان داده که بسیاری از طرح‌های تحول‌آفرین در آموزش و پرورش، پس از تغییر مدیران یا فروکش کردن هیاهوی رسانه‌ای، به بایگانی سپرده شده‌اند. از سوی دیگر، در شرایط کنونی که کشور با هجمه‌های خارجی و بحران‌های اقتصادی دست‌به‌گریبان است، سرمایه‌گذاری بر روی نخبگانی که هم مهارت علمی و هم مسئولیت‌پذیری اجتماعی داشته باشند، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت حیاتی است. پیشنهاد می‌شود که سازمان سمپاد، شاخص‌های کمی و کیفی روشنی برای سنجش اثرگذاری اجتماعی دانش‌آموزان خود تعریف کند و سالانه گزارش دقیقی از عملکرد این طرح‌ها به جامعه فرهنگیان و خانواده‌ها ارائه دهد تا بتوان از مواجهه با شعارهای بی‌پشتوانه در این حوزه حیاتی جلوگیری کرد.