مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت از تدوین نخستین رهنمودهای غذایی ویژه کودکان و نوجوانان کشور خبر داد و گفت: این رهنمودها که با حمایت یونیسف و بر اساس فرهنگ غذایی ایرانی تدوین شده، به شکل «بشقاب غذایی» طراحی شده است. بررسیها نشان میدهد مشکلات تغذیهای کودکان ایران به دو طیف چاقی و کمبودهای تغذیهای متعدد تقسیم میشود.
به گزارش فرهنگیان پرس، دکتر احمد اسماعیلزاده، مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، در گفتوگو با ایسنا از تدوین نخستین رهنمودهای غذایی ویژه کودکان و نوجوانان در کشور خبر داد. او با بیان اینکه حدود دو سال از تدوین این رهنمودها در دفتر بهبود تغذیه جامعه میگذرد، گفت: «پیش از اینکه بشقاب غذایی جایگزین هرم غذایی شود، رهنمودهای غذایی در قالب هرم غذایی ارائه میشد و اغلب برای بزرگسالان بود و رهنمودهای غذایی برای افراد کمتر از ۱۸ سال در کشور نداشتیم؛ در حالی که رهنمودهای غذایی ویژه کودکان در اقصی نقاط جهان در دسترس بود».
اسماعیلزاده با اشاره به تشکیل کمیتهای علمی متشکل از متخصصان و اساتید تغذیه دانشگاههای علوم پزشکی کشور، خاطرنشان کرد که این رهنمودها بر اساس مؤلفههای «فرهنگ غذایی ایرانی»، «الگوی غذایی کودکان و نوجوانان ایرانی»، «نیازهای تغذیهای»، «بهرهگرفتن از تجربه سایر کشورها» و «توصیههای سازمان جهانی بهداشت و متخصصان» تدوین شده است. معاون بهداشت وزارت بهداشت نیز پیشتر با اشاره به سردرگمی خانوادهها در میان توصیههای غیرعلمی و متناقض فضای مجازی، بر ضرورت وجود یک مرجع علمی و بومی برای تغذیه کودکان تأکید کرده بود.
مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت درباره مشکلات تغذیهای کودکان ایرانی هشدار داد و گفت: «بررسیها بیانگر این است مشکلات تغذیه کودکان به دو طیف “چاقی” و “کمبودهای تغذیهای متعدد” تقسیم میشود». این هشدار در حالی مطرح میشود که آمارهای منتشرشده نشان میدهد حدود ۱۸ درصد از دانشآموزان ایرانی با اضافهوزن و چاقی مواجه هستند و در عین حال، کمبود ریزمغذیهای کلیدی مانند آهن، ویتامین D، ویتامین A و روی در میان کودکان شیوع بالایی دارد؛ بهگونهای که کمخونی در حدود ۲۴ درصد، کمبود ویتامین D در برخی مطالعات تا بیش از ۷۰ درصد و کمبود روی در حدود ۲۹ درصد کودکان گزارش شده است.
بر اساس اعلام معاون بهداشت وزارت بهداشت، این رهنمودها که به شکل «بشقاب غذایی» طراحی شدهاند، نقشه راهی برای تغذیه سالم کودکان و نوجوانان محسوب میشوند و تلاش شده توصیههای علمی به زبان ساده و کاربردی در اختیار خانوادهها قرار گیرد. اسماعیلزاده نیز با تأکید بر اینکه شکل رهنمودهای غذایی کودکان با بزرگسالان متفاوت نیست، گفت: «بشقاب غذای کودکان در وهله نخست بر اساس مستندات علمی طراحی شده و همچنین برای جامعه هدف ساده و قابل فهم است».
پویش ملی تغذیه سالم که هر ساله در نیمه دوم آذر ماه برگزار میشود، امسال با محوریت بشقاب غذایی سالم و ویژه کودکان و نوجوانان برنامهریزی شده است. این پویش با هدف ارتقای سواد تغذیهای جامعه و اصلاح الگوی تغذیه به عنوان یکی از سه عامل اصلی خطر بیماریهای غیرواگیر برگزار میشود.
گفتنی است سومین نسخه رهنمودهای غذایی ایران نیز در سال ۱۴۰۴ بازنگری و منتشر شد که در آن «بشقاب غذایی» جایگزین «هرم راهنمای غذایی» شده و تصویر فعالیت بدنی و آب نیز به آن افزوده شده است.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
تدوین نخستین رهنمودهای غذایی ویژه کودکان پس از سالها تأخیر، گامی مثبت اما دیرهنگام در نظام سلامت کشور محسوب میشود. آنچه این سند را از یک توصیهٔ ساده به یک نقشهٔ راه مؤثر تبدیل میکند، نه صرفاً محتوای علمی آن، بلکه عزم جدی برای اجرا و نظارت بر آن در سطح مدارس و خانوادههاست. آمارها نشان میدهد که با وجود دستورالعمل پایگاه تغذیه سالم در مدارس، تنها ۲۵ درصد مدارس این دستورالعمل را رعایت میکنند و سهچهارم مدارس کشور برنامه بوفههای سالم را نادیده میگیرند. این شکاف عمیق میان تدوین سیاست و اجرای آن، بزرگترین چالش پیش روی تحقق عدالت تغذیهای در کشور است. پرسش اساسی اینجاست که آیا این رهنمودهای تازهتدوینشده نیز سرنوشت مشابهی خواهند داشت و صرفاً در قالب یک سند علمی بر روی قفسهها باقی میمانند، یا اینکه با نظارت جدی و همکاری میانبخشی وزارت بهداشت، آموزش و پرورش و سایر نهادهای متولی، به فرهنگ عمومی تغذیه کودکان و نوجوانان ایرانی تبدیل خواهند شد؟ تجربهٔ ناموفق طرحهایی همچون توزیع شیر در مدارس که همواره با وعدههای بینتیجه همراه بوده، این نگرانی را جدیتر میکند. اگر قرار است نسلی سالم و توانمند تربیت شود، باید از شعار عبور کرد و به اقدام عملی برای اجرای این رهنمودها در سفرههای ایرانی و بوفههای مدارس دست زد.
