معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش از ابلاغ «طرح تقویت و جبران یادگیری» برای تمامی دورههای متوسطه خبر داد و گفت این طرح با هدف جبران زمانهای ازدسترفته آموزشی ناشی از جنگ، ناترازیها و تعطیلیهای مکرر، از تابستان امسال در مدارس سراسر کشور اجرا میشود. با این حال، کارشناسان نسبت به کافی نبودن چند هفته کلاس جبرانی برای جبران ماهها تعطیلی و عقبماندگی تحصیلی دانشآموزان هشدار میدهند.
به گزارش فرهنگیان پرس، مصطفی آذرکیش، معاون آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش، از ابلاغ «طرح تقویت و جبران یادگیری» برای تمامی دورههای متوسطه خبر داد و گفت که این طرح با هدف جبران زمانهای ازدسترفته آموزشی ناشی از شرایط بحرانی و رخدادهای غیرمترقبه از جمله ناترازیها، جنگ و موارد مشابه، طراحی و به مدارس سراسر کشور ابلاغ شده است.
آذرکیش با تأکید بر ضرورت پیشگیری از افت یادگیری و تعمیق شکافهای آموزشی، اجرای برنامههای جبرانی و تقویتی در دوره تابستان را از اهمیت ویژهای برخوردار دانست و افزود که واژه «تقویت» در این طرح ناظر بر تقویت بنیه علمی دانشآموزان و واژه «جبران» ناظر بر جبران زمان ازدسترفته آموزش است.
معاون آموزش متوسطه خاطرنشان کرد که هدف از اجرای این طرح، شناسایی و حمایت از دانشآموزان نیازمند، جبران کاستیهای آموزشی، تثبیت یادگیری و تقویت شایستگیهای علمی و مهارتی است تا زمینه آغاز موفق، آرام و کمدغدغه سال تحصیلی جدید فراهم آید. او کاهش آثار افت یادگیری ناشی از وقفههای آموزشی، تثبیت یادگیری، رفع ضعفهای آموزشی، تقویت شایستگیهای علمی و مهارتی، ایجاد فرصت برابر برای دانشآموزان و آمادگی جهت آغاز سال تحصیلی را از جمله اهداف کلی این طرح برشمرد.
جامعه هدف این طرح شامل دانشآموزان دوره متوسطه اول، متوسطه دوم نظری، هنرستانهای فنیوحرفهای و کاردانش است. برنامههای آموزشی نیز مشتمل بر کلاسهای تقویتی، جلسات رفع اشکال، مرور و جمعبندی دروس، حل تمرین، مشاوره و برنامهریزی تحصیلی است.
به گفته آذرکیش، طرح «تقویت و جبران یادگیری» فرصتی است برای جبران افت تحصیلی و تقویت بنیه علمی دانشآموزان که میتواند در طول سال تحصیلی نیز استمرار یابد. این طرح قابلیت اجرا در روزهای پنجشنبه، ایام تابستان و خارج از ساعات رسمی آموزش را دارا است و شیوه برگزاری کلاسها بهصورت حضوری، ترکیبی (حضوری-مجازی) و غیرحضوری پیشبینی شده است که متناسب با امکانات و شرایط هر مدرسه پیگیری و اجرا میگردد.
معاون آموزش متوسطه تصریح کرد که طراحی و اجرای برنامهها بر عهده مدرسه و با مسئولیت مدیر و شورای مدرسه است و بر اساس مصوبات شورای عالی آموزش و پرورش و آییننامه اجرایی مدارس تدوین و پیگیری میشود. برنامههای مذکور ابتدا در شورای مدرسه به تصویب رسیده و سپس مجوز اجرای آن از اداره آموزش و پرورش منطقه یا ناحیه اخذ میگردد.
آذرکیش اجرای این طرح را در راستای سیاستهای وزارت آموزش و پرورش، تحقق اهداف سند تحول بنیادین آموزش و پرورش، ارتقای کیفیت آموزش و تحقق عدالت آموزشی دانست و آن را یکی از برنامههای تحولی دولت چهاردهم خواند. وی تأکید کرد که جزئیات کامل این طرح در بخشنامه شماره ۳۵۰ وزارت آموزش و پرورش که در تاریخ ۲۴/۴/۱۴۰۵ ابلاغ شده، درج گردیده است.
ابعاد بحران؛ از تعطیلیهای مکرر تا افت ۴۳ درصدی عملکرد دانشآموزان
گزارشهای متعدد از سال تحصیلی گذشته نشان میدهد که وقفههای آموزشی در ایران به مراتب فراتر از یک بحران مقطعی بوده است. بر اساس گزارش مرکز پژوهشهای مجلس، دانشآموزان ایرانی در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ حدود نیمی از زمان تحصیل را دور از مدرسه سپری کردهاند. بر اساس سند برنامه درسی ملی، دانشآموزان ابتدایی باید ۹۲۵ ساعت، متوسطه اول ۱۱۱۰ ساعت و متوسطه دوم ۱۲۹۵ ساعت در سال تحصیلی در کلاس حاضر باشند، اما امسال به دلیل تعطیلیهای ناشی از آلودگی هوا، کمبود گاز و برق، و سپس جنگ تمامعیار، این ساعات به شدت کاهش یافته است.
در پنج ماه اول سال تحصیلی، مدارس در اکثر مناطق بهویژه تهران بیش از یک ماه تعطیل بود و پس از شروع جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، مدارس ابتدا تعطیل و سپس بهطور کامل مجازی شدند. با این حال، سامانه آموزش مجازی «شاد» که ایران حدود ۱۶ میلیون دانشآموز را پوشش میدهد، ظرفیت حضور همزمان این جمعیت عظیم را ندارد و تنها حدود سه میلیون نفر میتوانند بهطور همزمان از آن استفاده کنند؛ به همین دلیل برای هر دوره تحصیلی در روز تنها دو ساعت آموزش آنلاین در نظر گرفته شده است.
مرکز پژوهشهای مجلس در گزارشی با عنوان «بررسی چالشها و مسائل آموزش و پرورش عمومی در شرایط جنگ تحمیلی» هشدار داده است که با در نظر گرفتن سهمیه دو ساعته آموزش برخط در سامانه شاد، شاهد کاهش تقریبی ۱۳۵ ساعت آموزش در دوره ابتدایی و ۱۸۰ ساعت در دوره متوسطه خواهیم بود. کارشناسان این مرکز تأکید کردهاند که «این میزان کاهش، در کنار کاهش مدت آموزش ناشی از تعطیلیهای مکرر به دلیل آلودگی و برودت هوا یا کمبود انرژی در ماههای گذشته، در مجموع شکاف قابلملاحظهای میان ساعت آموزش تحققیافته و ساعات استاندارد آموزش ایجاد کرده و تحقق اهداف برنامه درسی در طول سال تحصیلی را با چالش جدی روبهرو میسازد».
وزیر آموزش و پرورش نیز مهرماه سال گذشته اعلام کرد که تعطیلیهای ناخواسته تاثیر زیادی در افت تحصیلی دانشآموزان داشته و منجر به کاهش ۴۳ درصدی عملکرد دانشآموزان در امتحانات نهایی پایه دوازدهم شده است. این آمار هشداردهنده نشان میدهد که بحران آموزشی کشور فراتر از یک مسئله مقطعی است و نیازمند راهکارهای اساسی و بلندمدت است.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
با وجود استقبال از نگاه مثبت وزارت آموزش و پرورش برای جبران عقبماندگیهای تحصیلی، این پرسش اساسی مطرح است که آیا چند هفته کلاس جبرانی در تابستان میتواند ماهها تعطیلی و کاهش ۱۸۰ ساعته آموزش را جبران کند؟ کارشناسان آموزشی معتقدند که طرحهای جبرانی از این دست، هرچند گامی در مسیر درست است، اما برای جبران شکاف عمیق ایجادشده در نظام آموزشی کشور کافی نیست. تعطیلیهای مکرر ناشی از ناترازی انرژی، بحرانهای زیستمحیطی و سپس جنگ تحمیلی، نظام آموزشی را با چالشی بیسابقه روبهرو کرده است. آنچه بیش از کلاسهای تابستانی ضرورت دارد، تدوین یک برنامه راهبردی بلندمدت برای بازطراحی نظام آموزشی در شرایط بحران است؛ بازنگری در تقویم تحصیلی، تقویت زیرساختهای آموزش مجازی، توانمندسازی معلمان برای آموزش در شرایط غیرحضوری و حمایت ویژه از دانشآموزان مناطق محروم که بیشترین آسیب را از تعطیلیها دیدهاند، از جمله اقداماتی است که باید در اولویت قرار گیرد. اگر قرار باشد هر سال با یک طرح جبرانی چند هفتهای، آثار ماهها تعطیلی را پوشش دهیم، باید منتظر عمیقتر شدن شکاف آموزشی و نابرابریهای تحصیلی در سالهای آینده باشیم.
