به گزارش فرهنگیان پرس، امیرحسین جلالی ندوشن، سخنگوی انجمن علمی روانپزشکان ایران، در گفتوگو با ایلنا، نسبت به عود و تشدید اختلالات بیماران اعصاب و روان در شرایط جنگی هشدار داد و خواستار توجه ویژه به این گروه آسیبپذیر شد.
جلالی ندوشن با اشاره به دو گروه اصلی بیماران اعصاب و روان (بیماران مزمن شدید روانی مانند مبتلایان به اسکیزوفرنی و اختلالات خلقی جدی و افراد مبتلا به مشکلات خفیفتری مانند اضطراب و افسردگی) توضیح داد: «اصولاً برای هر نوع بیماری اعصاب و روان، استرس، تنش و شرایط غیرقابلپیشبینی مانند صدای شدید انفجار، قطع برق و احساس ناامنی مانند یک سم عمل میکنند. این عوامل میتوانند باعث عود بیماری، تشدید علائم موجود و حتی بروز علائم تازه شوند.»
او با تأکید بر اینکه حتی اگر بیماری فرد به خوبی کنترل شده باشد، یک محیط تنشزا میتواند عامل جدی عود بیماری باشد، افزود: «اگر بیماری فرد کنترل نشده باشد و مراقبت کافی دریافت نکند، تأثیر این استرس بسیار بیشتر خواهد بود.»
سخنگوی انجمن علمی روانپزشکان ایران به مشکل دوم یعنی «تداوم مراقبت و دسترسی فوری به خدمات روانپزشکی» در شرایط بحران اشاره کرد و گفت: «تشخیص و درمان زودهنگام یکی از کلیدهای کنترل بیماریهای مزمن است، اما بحران جنگی دسترسی به خدمات سلامت را با تنگنا مواجه میکند.»
جلالی ندوشن با بیان اینکه خطرات معمولاً در یکی دو هفته نخست جنگ به صورت شدت یافتن علائم ظاهر میشود، خاطرنشان کرد: «اگر جنگ طولانیتر شود، احتمال عود بیماری و نیاز به بستری افزایش مییابد. در بیماریهای خفیفتر نیز میتوان از خدمات آنلاین و ویزیت از راه دور برای مدیریت بهتر استفاده کرد.»
راهکارهای کاهش آسیب به بیماران روانی در شرایط بحران
سخنگوی انجمن علمی روانپزشکان ایران با اشاره به تجارب دوران کرونا و جنگ ۱۲ روزه، بر ضرورت تداوم خدمترسانی تأکید کرد و گفت: «مهمترین اقدام، تداوم خدمت از طریق خدمات آنلاین و تلفنی است. خوشبختانه سیستم نسخهنویسی الکترونیک در کشور فراهم است و اگر خدمات درمانی از راه دور برقرار شود، بیماران از درمان محروم نمیشوند.»
او همچنین بر ضرورت آموزش به مردم برای کاهش تنش و وحشت تأکید کرد و افزود: «آموزشهای ویدئویی کوتاه درباره نحوه مواجهه با شرایط خطر میتواند به افراد احساس کنترل بدهد و تنش روانی را کاهش دهد. بیشتر از ناامنی، احساس ناامنی به افراد آسیب میزند.»
جلالی ندوشن در پایان به خانوادههای دارای بیمار روانی مزمن توصیه کرد: «محیط خانه را امنتر کنید. به بیماران آموزش دهید که صدای انفجار به چه معناست و با شنیدن آن چه اقدامی انجام دهند. از صحبت درباره جنگ و قرار دادن بیمار در معرض ساعات طولانی پخش صدای تلویزیون و رسانهها خودداری کنید.»
بحران پنهان جنگ؛ آسیبپذیرترین قربانیان
در شرایط جنگی که توجه اصلی به آسیبهای فیزیکی و زیرساختی معطوف است، بیماران اعصاب و روان به عنوان یکی از آسیبپذیرترین اقشار جامعه، با بحرانی پنهان دستوپنجه نرم میکنند.
هشدار روانپزشکان و ارائه راهکارهای عملی برای حمایت از این بیماران، ضرورتی انکارناپذیر است.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
در میان هیاهوی جنگ و نگرانیهای عمومی، صدای بیماران اعصاب و روان و خانوادههای آنها کمتر شنیده میشود. هشدار سخنگوی انجمن علمی روانپزشکان ایران، پرده از یک بحران پنهان اما عمیق برمیدارد: «آسیبپذیری مضاعف این قشر در شرایط جنگی». استرس، ترس و صدای انفجار برای یک فرد عادی طاقتفرساست، برای یک بیمار روانی میتواند به معنای فروپاشی باشد.
نکته مهم در این گزارش، تفکیک دو گروه از بیماران و ارائه راهکارهای متفاوت برای آنهاست. برای بیماران مزمن شدید، خطر بستری شدن در بیمارستانهایی که خود در شرایط بحران دستخوش تغییر هستند، جدی است. برای بیماران خفیفتر، راهکارهایی مانند مشاوره آنلاین و تلفنی میتواند مفید باشد.
تأکید بر «تداوم خدمت» و استفاده از «ظرفیتهای از راه دور» یک پیشنهاد عملی و هوشمندانه است. تجربه کرونا نشان داد که میتوان بسیاری از خدمات سلامت روان را به صورت آنلاین ارائه داد. در شرایطی که تردد دشوار است و بیمارستانها درگیر اورژانسهای جنگی هستند، این روش میتواند یک «خط نجات» برای بیماران باشد.
اما شاید مهمترین بخش این گزارش، توصیههای عملی به خانوادههاست. «آموزش به بیمار»، «کنترل محیط خانه»، «پرهیز از قرار دادن بیمار در معرض اخبار تنشزا» و «کاهش بحثهای هیجانی در خانه» از جمله اقداماتی است که هر خانواده میتواند برای کاهش آسیب به عزیز خود انجام دهد.
این هشدار، یک فراخوان به نظام سلامت و رسانهها نیز هست. تولید محتوای آموزشی کوتاه و مفید، اطلاعرسانی به موقع و ایجاد خطوط مشاوره تلفنی، از جمله اقداماتی است که میتواند بار روانی جنگ را بر دوش این قشر آسیبپذیر کاهش دهد. در جنگی که همه چیز را هدف قرار میدهد، سلامت روان نیز یک خط مقدم است.
