معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش با تأکید بر تغییر رویکرد از «تدریس کتاب درسی» به «یادگیری دانشآموز»، راهبران برنامه درسی را پیشگامان تحول در نظام آموزشی دانست و بر ضرورت بومیسازی برنامه درسی متناسب با شرایط مناطق مختلف کشور تأکید کرد.
به گزارش فرهنگیان پرس، رضوان حکیمزاده در نشست زیستبوم جدید برنامه درسی دوره اول ابتدایی ویژه راهبران برنامه درسی، با اشاره به اهمیت این طرح تحولی، اظهار کرد که به رسمیت شناختن جایگاه راهبری برنامه درسی یکی از خلأهای مهم نظام آموزشی بوده است و حضور راهبران میتواند زمینه تحقق ارتباط مؤثر میان برنامه درسی رسمی و تجربه یادگیری دانشآموزان را فراهم کند.
معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش و پرورش با بیان اینکه برنامه درسی با زمان و فرصت یادگیری میلیونها دانشآموز در طول سالهای تحصیل آنان ارتباط مستقیم دارد، افزود: «تصمیمگیری درباره برنامه درسی در واقع تصمیمگیری درباره چگونگی سپری شدن بخش مهمی از زمان زندگی دانشآموزان است و از این رو، مسئولیت راهبران برنامه درسی، مسئولیتی علمی، حرفهای و در عین حال اخلاقی و تربیتی است.»
او با تأکید بر اینکه راهبران برنامه درسی باید بتوانند سیاستهای آموزشی و اهداف برنامه درسی را به تصمیمها و اقدامات قابل اجرا در مدرسه و کلاس درس تبدیل کنند، خاطرنشان کرد که آنان باید زمینه ایجاد انسجام میان اهداف، محتوا، روشهای یاددهی-یادگیری و ارزشیابی را فراهم آورند.
حکیمزاده با اشاره به اینکه هدف اصلی برنامه درسی، صرفاً تدریس کتاب درسی نیست، تصریح کرد: «یک چرخش اساسی در این رویکرد، حرکت از تمرکز بر “تدریس کتاب درسی” به سمت “یادگیری دانشآموز” است. راهبر برنامه درسی باید به این پرسش توجه کند که آیا یادگیری واقعی و مورد انتظار در کلاس درس اتفاق افتاده است یا خیر.»
معاون آموزش ابتدایی همچنین بر ضرورت انعطافپذیری و بومیسازی برنامه درسی متناسب با شرایط مناطق مختلف کشور تأکید کرد و گفت: «ایران دارای تنوع اقلیمی، جغرافیایی و فرهنگی گستردهای است و برنامه درسی باید ضمن حفظ چارچوبهای ملی، متناسب با اقتضائات بومی و منطقهای اجرا شود.» به گفته او، راهبران برنامه درسی میتوانند با شناخت ظرفیتهای هر منطقه، به مدارس و معلمان کمک کنند تا برنامه درسی را متناسب با شرایط واقعی دانشآموزان اجرا کنند.
یکی دیگر از وظایف مهم راهبران، انتقال بازخوردهای مدارس و معلمان به سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی است. حکیمزاده در این باره اظهار کرد که ارتباط راهبران با سازمان پژوهش یک ارتباط یکطرفه نیست؛ آنان باید هم برنامه درسی را به مدارس منتقل کنند و هم تجربهها، بازخوردها و مسائل موجود در فرایند اجرا را به سازمان منتقل کنند. او افزود: «شنیدن صدای معلم و دانشآموز و انعکاس تجربههای واقعی اجرای برنامه درسی، میتواند به اصلاح و بهبود مستمر برنامههای درسی کمک کند.»
معاون آموزش ابتدایی با اشاره به نقش راهبران در توانمندسازی معلمان گفت که راهبران باید بتوانند نیازهای حرفهای معلمان را از طریق گفتوگو و حضور در مدرسه شناسایی و در طراحی و اجرای برنامههای توانمندسازی مدرسهمحور نقشآفرینی کنند.
گفتنی است طرح زیستبوم جدید برنامه درسی دوره اول ابتدایی، از سال گذشته با اجرای آزمایشی در هشت مدرسه آغاز شد و بر اساس برنامهریزیهای انجام شده، نخستین مرحله اجرای سراسری آن از مهرماه ۱۴۰۵ در ۲۰۰ مدرسه منتخب از سراسر کشور کلید خواهد خورد. رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی پیشتر اعلام کرده بود که این برنامه صرفاً به دنبال تغییر کتابهای درسی نیست، بلکه تغییر کلیت برنامه درسی مدرسهای، فعالیتهای تربیتی و مهارتی و حتی رویدادهای خارج از کلاس را دنبال میکند.
همچنین در این مسیر، راهنمای عمل برنامه درسی مدرسهای تولید و بستههای تربیت و یادگیری ۶ عنوان درسی جدید طراحی شده است. اجرای آزمایشی پایه دوم ابتدایی نیز از سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ در هشت مدرسه در دستور کار قرار گرفته است.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
با وجود تأکید مسئولان بر ماهیت تحولی این برنامه، نگرانیهایی درباره عملیاتیسازی آن در شرایط جنگی و محدودیتهای موجود وجود دارد. رئیس سازمان پژوهش و برنامهریزی آموزشی پیشتر اذعان کرده بود که به دلیل شرایط جنگی پیشآمده، محدودیتها و چالشهای ایجادشده، تعداد مدارس و دانشآموزان تحت پوشش نسبت به پیشبینی اولیه کاهش پیدا کرده است. این در حالی است که تحقق عدالت آموزشی، به ویژه در مناطق محروم و روستایی که با کمبود شدید نیروی انسانی متخصص مواجه هستند، نیازمند عزمی جدیتر و فراتر از برگزاری نشستهای تخصصی است. اگر قرار است برنامه درسی متناسب با اقتضائات بومی اجرا شود، باید زیرساختهای لازم از جمله تأمین راهبران آموزشی و تربیتی کافی در تمامی مناطق کشور فراهم آید. تجربه نشان داده است که بسیاری از طرحهای تحولی در آموزش و پرورش پس از مدتی به دلیل نبود پشتیبانی مستمر و نظارت میدانی، به حاشیه رانده میشوند. امید است اجرای این طرح با نظارت دقیق و همراهی معلمان و راهبران، به سرنوشت طرحهای پیشین دچار نشود و بتواند گامی مؤثر در جهت ارتقای کیفیت آموزشی کشور بردارد.
