به گزارش فرهنگیان پرس، علیرضا کاظمی، وزیر آموزش‌وپرورش، امروز شنبه دوم آبان ۱۴۰۵ در جمع اعضای هیئت امنای سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی، تأمین کتاب‌های درسی و نیروی انسانی را از مهم‌ترین چالش‌های این وزارتخانه در شرایط جنگی دانست و بر ضرورت اصلاح فرایندهای اجرایی و برنامه‌ریزی برای سال آینده تأکید کرد. به گزارش خبرگزاری تسنیم، او به‌صراحت از دو مسیر تأمین معلم سخن گفت که امسال هر دو بسته ماندند: آزمون استخدامی ماده ۲۸ و سهمیه سربازمعلمان.
کاظمی درباره مسیر نخست گفت: «در سال‌های گذشته، بخشی از کمبود نیروی انسانی از طریق آزمون استخدامی ماده ۲۸ جبران می‌شد و معمولاً سالانه بین ۲۵ تا ۳۰ هزار نفر از این مسیر جذب آموزش‌وپرورش می‌شدند.» او افزود: «امسال با توجه به شرایط جنگی، با وجود پیگیری مجوزهای لازم، امکان برگزاری آزمون استخدامی و تکمیل فرایند جذب نیرو تا آغاز مهرماه فراهم نشد.»
وزیر آموزش‌وپرورش همچنین از اختصاص نیافتن سهمیه ۵۰۰۰ نفری سربازمعلمان خبر داد و گفت: «این موضوع فشار مضاعفی بر حوزه منابع انسانی وارد کرد؛ به‌ویژه در مناطق روستایی، عشایری و نقاط دوردست که تأمین معلم در آن‌ها دشوارتر است.» به گفته او، آموزش‌وپرورش برای مدیریت این کمبود از سیاست‌های ساماندهی منابع انسانی استفاده کرد تا بخشی از مشکلات کاهش یابد. کاظمی با قدردانی از مدیران و کارشناسان منابع انسانی گفت: «با وجود محدودیت‌های موجود، سال تحصیلی با چالش‌های کمتری نسبت به آنچه انتظار می‌رفت آغاز شد.»
او در بخش دیگری از سخنانش به وضعیت کتاب‌های درسی پرداخت و با اشاره به چاپ و توزیع حدود ۱۶۴ میلیون جلد کتاب گفت: «با وجود محدودیت‌های ناشی از شرایط جنگی و مشکلات تأمین و واردات کاغذ، تلاش شد از مسیرهای مختلف وارداتی و همچنین ظرفیت تولید داخلی استفاده شود تا فرایند چاپ کتاب‌ها با اختلال جدی مواجه نشود.» به گفته وزیر، حدود ۹۹ درصد کتاب‌ها تا آغاز مهر توزیع شده بود و بخشی از گزارش‌های کمبود کتاب در فضای مجازی به جابه‌جایی دانش‌آموزان میان مناطق، تأخیر در ثبت‌نام، مشکل دریافت کد و ثبت سفارش برخی مدارس غیردولتی و تغییر رشته تحصیلی برمی‌گردد. کاظمی همچنین از بازتاب رویدادهای جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان در کتاب‌های آمادگی دفاعی، مطالعات اجتماعی و تاریخ معاصر خبر داد، اما این اقدامات را کافی ندانست و خواستار تشکیل تیمی تخصصی برای بازنگری جدی محتوای آموزشی سال آینده شد.
از ۴۰ هزار مجوز تا ۲۱ هزار حق‌التدریس
سخنان امروز وزیر، حلقه پایانی زنجیره‌ای از اظهارات رسمی در ماه‌های گذشته است. کاظمی هفتم مرداد امسال، به گزارش ایرنا که خبرآنلاین بازنشر کرد، گفته بود حدود ۴۰ هزار مجوز استخدام دریافت شده که بخش عمده آن مربوط به دانشگاه فرهنگیان، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی و بخشی نیز مربوط به جذب نیروهای خدمتگزار است. او همان زمان تصریح کرد: «تاکنون موفق به دریافت مجوز جدید نشده‌ایم که بخشی از آن به دلیل شرایط خاص کشور و محدودیت‌های ناشی از جنگ بوده است.» وزیر در همان گفت‌وگو از تلاش برای گرفتن مجوز جدید برای نیروهای ماده ۲۸ و تعیین تکلیف حدود ۲۱ هزار نیروی حق‌التدریس خبر داده بود.
یازده روز بعد، علی فرهادی، سخنگوی وزارت آموزش‌وپرورش، در گفت‌وگو با خبرگزاری دانشجو رسماً اعلام کرد آزمون ماده ۲۸ در سال ۱۴۰۵ برگزار نخواهد شد. او گفت: «امسال در آغاز سال تحصیلی کمبود معلم نخواهیم داشت؛ البته این موضوع به معنای آن نیست که به اندازه کافی معلم در اختیار داریم.» فرهادی راه‌های جبران را اضافه‌تدریس معلمان شاغل، به‌کارگیری بازنشستگان، استفاده از حدود ۲۱ هزار معلم حق‌التدریس آزاد، تدریس مدیران و معاونان در برخی مدارس و جابه‌جایی معلمان میان مناطق برشمرده بود و دلیل لغو آزمون را فراهم نبودن امکان برگزاری آزمون حضوری در شرایط جنگی عنوان کرد.
درباره سربازمعلمان اما روایت‌ها یکسان نیست. رمضان رحیمی دشتلویی، عضو هیئت رئیسه کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس، چهارم مهر در گفت‌وگو با ایلنا از کم‌توجهی وزارتخانه به این ظرفیت انتقاد کرده و گفته بود: «امکان استفاده از سهمیه سربازمعلم از طریق تفاهم‌نامه با ستاد مشترک نیروهای مسلح وجود داشت و بخشی از نیاز مدارس، به‌ویژه هنرستان‌ها و مدارس فنی، می‌توانست از این مسیر تأمین شود؛ اما این ظرفیت از سوی وزارتخانه آن‌گونه که باید پیگیری نشد.» او تأکید کرده بود کوتاهی در این زمینه متوجه نیروهای مسلح نیست؛ در حالی که وزیر امروز تنها از «اختصاص نیافتن» سهمیه سخن گفت و توضیحی درباره علت آن نداد.
زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس
اعتراف صریح وزیر به بسته‌ماندن دو مسیر تأمین معلم، از این جهت ارزشمند است که روایت رسمی «کمبود معلم نداریم» در آغاز مهر را تعدیل می‌کند. اما عدد پشت این اعتراف کوچک نیست: اگر به گفته خود وزیر سالانه ۲۵ تا ۳۰ هزار نفر از مسیر ماده ۲۸ جذب می‌شدند و ۵ هزار سربازمعلم نیز به مناطق کم‌برخوردار می‌رفتند، امسال جای خالی ده‌ها هزار نیرو با اضافه‌تدریس، بازنشستگان، حق‌التدریس‌ها و حتی تدریس مدیران پر شده است. هزینه این وصله‌کاری را معلمانی می‌پردازند که با ساعت‌های اضافه فرسوده می‌شوند و دانش‌آموزان روستایی و عشایری که بیش از دیگران به معلم ثابت و پایدار نیاز دارند.
جمله «سال تحصیلی با چالش‌های کمتری نسبت به انتظار آغاز شد» معیار روشنی ندارد؛ وزارتخانه تاکنون آماری از تعداد کلاس‌های بدون معلم ثابت، سرانه اضافه‌تدریس، شمار بازنشستگان بازگشته به کلاس و کلاس‌های ادغام‌شده منتشر نکرده است. تناقض میان روایت وزیر و نماینده مجلس درباره سهمیه سربازمعلم نیز باید شفاف شود: اگر سهمیه از سوی ستاد کل اختصاص نیافته، علت آن چه بوده و اگر وزارتخانه پیگیری نکرده، مسئولیتش با کیست؟ نکته دیگر، استدلال «حضوری‌نبودن آزمون» است؛ آزمون ماده ۲۸ را می‌شد پس از فراهم‌شدن امکان برگزاری حضوری، برای جذب در نیم‌سال دوم برگزار کرد، اما منطق «جذب فقط برای اول مهر» این فرصت را از مدارس گرفت.
راهکار پیشنهادی فرهنگیان پرس روشن است: نخست، انتشار فوری آمار دقیق کمبود معلم به تفکیک استان، دوره و درس؛ دوم، اعلام زودهنگام تقویم آزمون ماده ۲۸ برای سال ۱۴۰۶ تا بار دیگر اضطرار جای برنامه را نگیرد؛ سوم، اولویت‌دادن مناطق روستایی، عشایری و هنرستان‌ها در هر سهمیه جدید سربازمعلم و امریه؛ و چهارم، پرداخت به‌موقع و منصفانه حق‌الزحمه اضافه‌تدریس و حق‌التدریس، چون نظامی که کلاس‌هایش را با فداکاری معلمان شاغل سرپا نگه می‌دارد، دست‌کم باید این فداکاری را دیر و ناقص جبران نکند. کیفیت آموزش با «کمتر از انتظار بودن مشکلات» سنجیده نمی‌شود؛ با حضور معلم ثابت و توانمند در همه کلاس‌ها سنجیده می‌شود.
