به گزارش فرهنگیان پرس، براساس آمار منتشرشده از سوی سازمان ثبت احوال کشور، مجموع ولادتهای ثبتشده در سال ۱۴۰۳ بالغ بر ۹۷۹ هزار و ۹۲۹ نفر بوده است. این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۸۹۲ هزار و ۲۸۰ نفر کاهش یافته که حاکی از افت ۸۷ هزار و ۶۴۹ نفری موالید در یک سال است. از مجموع ولادتهای سال گذشته، ۴۶۲ هزار و ۱۱۸ نفر پسر و ۴۳۰ هزار و ۱۶۲ نفر دختر بودهاند.
نکته نگرانکنندهتر، نرخ باروری ۱.۳۵ فرزند به ازای هر زن است؛ عددی که به مراتب پایینتر از نرخ جایگزینی جمعیت (۲.۱ فرزند) قرار دارد. این در حالی است که نرخ باروری در دهه ۶۰ حدود ۶.۰۵ فرزند بود و حالا ایران به سناریوی بدبینانه جمعیتی نزدیک شده است. طبق برآوردها، اگر این روند ادامه یابد، جمعیت ایران حوالی سال ۱۴۲۵ به اوج خود میرسد و پس از آن وارد مسیر کاهش میشود.
فضلالله رنجبر، سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو با خبرگزاری ایرنا گفت: «زنگ خطر پیری و کاهش جمعیت کشورمان به صدا درآمده است.» او با اشاره به تاکیدات رهبر شهید در سالهای قبل، از مسئولان دولت و مجلس خواست به قانون جوانی جمعیت توجه کرده و آن را به طور کامل اجرایی کنند. رنجبر افزود: «به دلایل مختلف از جمله فشارهای اقتصادی، تورم و گرانیهای افسارگسیخته و نیز دلایل فرهنگی بهویژه نگاه برخی جوانان به سبکهای جدید زندگی، شاهد هستیم جمعیت کشور به سمت پیری و کاهش در حرکت است.»
براساس گزارش ایرنا، سهم سالمندان در جمعیت ایران هماکنون بالای ۱۱ درصد است و پیشبینی میشود تا سال ۱۴۵۰ به حدود ۳۰ درصد برسد. این تغییر ساختار سنی به معنای فشار سنگینتر روی صندوقهای بازنشستگی، هزینههای بالاتر درمان و سلامت، کاهش نیروی کار جوان و افزایش بار مالی دولت است. به عبارت ساده، جمعیت کمترِ جوان باید هزینه جمعیت بیشتری از سالمندان را تأمین کند.
فاطمه محمدبیگی، نماینده مردم قزوین در مجلس، پیشتر هشدار داده بود که اگر روند کنونی ادامه یابد، جمعیت ایران از سال ۱۴۳۰ به بعد به نصف کاهش خواهد یافت. این به معنای از دست دادن قدرت اقتصادی و مرجعیت علمی در منطقه و گرفتار شدن در «چاله جمعیتی» میان کشورهای همسایه با رشد جمعیتی صعودی است.
در یک سال گذشته (از ابتدای ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵)، موضوع کاهش موالید بارها در محافل کارشناسی مطرح شده است. براساس گزارش مرکز آمار ایران در بهمنماه ۱۴۰۴، نرخ باروری در ۱۵ استان کشور به زیر ۱.۵ فرزند رسیده و استانهای تهران، البرز، گیلان، مازندران و اصفهان در بحرانیترین وضعیت قرار دارند. همچنین، سازمان ثبت احوال در اسفندماه ۱۴۰۴ اعلام کرد که برای اولین بار در تاریخ ایران، تعداد فوتیهای برخی روزها از موالید پیشی گرفته است.
رنجبر با انتقاد از ضعف اجرای قانون جوانی جمعیت گفت: «در بخش مسکن و کار اصلاً خوب عمل نکردهایم. در شهرهای بزرگ، کوچک و روستاها زمین داریم اما نتوانستهایم از این ظرفیتها برای ساخت مسکن به خوبی استفاده کنیم.» او افزود: «در حوزه اشتغال یک خلأ داریم؛ هیچ برنامه جدی برای تأمین اشتغال وجود ندارد.» سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس خاطرنشان کرد: «برای افزایش انگیزه در جوانان برای ازدواج باید این موانع برطرف شود و اگر کوتاهی شود، در آینده دچار مشکلات بیشتری خواهیم شد.» رنجبر همچنین به رواج برخی سبکهای زندگی اشاره کرد و گفت که این سبکها سبب شده جوانان تمایلی به ازدواج نداشته باشند. وی از همه مسئولان و ارکان کشور خواست به موضوع پیری و کاهش جمعیت توجه جدی کنند.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
کاهش ۸۸ هزار تولدی در یک سال، زنگ خطری است که شاید دیر به گوش مسئولان رسیده است. قانون جوانی جمعیت مصوب ۱۴۰۰ با ۷۰ ماده حمایتی از جمله وام ازدواج ۳۵۰ میلیون تومانی، کمک هزینه مسکن، مرخصی زایمان ۹ ماهه و ارسال بنکالا برای نوزادان، هنوز به طور کامل اجرایی نشده است. براساس گزارش دیوان محاسبات در فروردین ۱۴۰۵، تنها ۳۷ درصد از تکالیف این قانون محقق شده است. در شرایط آتشبس موقت و جنگ تحمیلی، حفظ توان جمعیتی یک مسئله امنیتی و راهبردی است؛ چراکه جمعیت جوان، پشتوانه دفاعی و اقتصادی کشور در برابر تهدیدات خارجی محسوب میشود. همسانسازی تورم با حقوق معلمان و کارمندان دولت، ساخت مسکن ارزانقیمت برای زوجهای جوان و ایجاد مراکز نگهداری از کودکان در مدارس و دانشگاهها، سه اقدام فوری و عملی برای امیدوار کردن نسل جوان به آینده و افزایش فرزندآوری است.
