نمایش «تن منهای من» به کارگردانی پیام قربانی و بازی فرشته حسینی، از هشتم مهرماه در سالن چهار مجموعه تئاتر لبخند روی صحنه رفته است؛ اثری در قالب تئاتر پرفورمنس که با ترکیب تصویر، حرکت و حضور مجازی یکی از شخصیتها، به موضوع مرگ، هویت انسانی و زندگی پس از مرگ میپردازد و مخاطب را با پرسشهایی درباره نسبت بدن و هویت روبهرو میکند.
به گزارش فرهنگیان پرس، نمایش «تن منهای من» به نویسندگی، طراحی و کارگردانی پیام قربانی، با تهیهکنندگی سعید دادگر و مجری طرحی نورالدین حیدری ماهر، در سالن چهار مجموعه تئاتر لبخند اجرا میشود. این تئاتر پرفورمنس با بازی فرشته حسینی در نقش «شیرین» و حضور مجازی بابک کریمی در نقش «موجود تجزیه»، تلاش میکند با بهرهگیری از شیوههای اجرایی متفاوت، مرز میان تئاتر، تصویر و حرکت را جابهجا کند.
داستان نمایش درباره دختری به نام شیرین است که بهتازگی از دنیا رفته، اما برخلاف انتظار، مرگ را نه بهعنوان پایان، بلکه بهمثابه آغاز مرحلهای تازه تجربه میکند. او پس از ترک زندگی وارد جهانی ناشناخته میشود که قواعد آن با تجربههای دشوارش در زندگی زمینی تفاوت دارد. در این جهان، شیرین با موجودی روبهرو میشود که وظیفه تجزیه بدن مردگان را بر عهده دارد؛ مواجههای که زمینه روایت درباره بدن، هویت، مرگ و معنای ادامه زندگی را فراهم میکند.
در این اثر، مرگ صرفاً موضوعی برای روایت یک داستان نیست، بلکه نقطه شروع پرسشهایی درباره معنای وجود انسان و نسبت میان جسم و هویت به شمار میرود. شخصیت شیرین پس از مرگ با جهانی مواجه میشود که در آن، بدن دیگر الزاماً نماینده تمام آن چیزی نیست که انسان از خود میشناسد. این موقعیت، مخاطب را به تأمل درباره این پرسش دعوت میکند که با از میان رفتن بدن، چه چیزی از هویت فرد باقی میماند و آیا میتوان مفهوم زندگی را مستقل از تجربه جسمانی بررسی کرد.
ترکیب تئاتر، تصویر و حرکت در «تن منهای من»
یکی از ویژگیهای شاخص نمایش «تن منهای من»، استفاده از فرم اجرایی متفاوت و بهرهگیری از عناصر تصویری و حرکتی است. در این اجرا، شخصیت «موجود تجزیه» بهصورت مجازی حضور پیدا میکند؛ انتخابی که به طراحی و آمادهسازی فنی نیاز داشته و از بخشهای زمانبر تولید اثر بوده است. گروه اجرایی برای رسیدن به شکل نهایی این شخصیت، زمان و انرژی قابلتوجهی صرف کرده است تا حضور آن در جهان نمایش با فضای روایی اثر هماهنگ شود.
استفاده از شخصیت مجازی در کنار بازی زنده، ظرفیتهایی برای گسترش زبان بصری تئاتر ایجاد میکند؛ بهویژه در اثری که موضوع آن با مرزهای جسم، واقعیت و جهان ناشناخته پیوند خورده است. در چنین ساختاری، تصویر صرفاً عنصری تزئینی نیست و میتواند در شکلگیری فضای داستان و انتقال مفاهیم نقش داشته باشد. بااینحال، موفقیت این شیوه اجرایی به میزان هماهنگی میان فناوری، بازیگری و روایت وابسته است؛ زیرا هر عنصر فنی زمانی به ارزش هنری تبدیل میشود که در خدمت تجربه کلی مخاطب قرار بگیرد.
فرشته حسینی در این نمایش نقش شیرین را ایفا میکند و بابک کریمی نیز در نقش موجود تجزیه، بهشکل مجازی در اثر حضور دارد. ترکیب بازی زنده و حضور تصویری این دو شخصیت، از عناصر اصلی ساختار اجرایی نمایش است.
همچنین دو دنسر با استفاده از زبان بدن و حرکت، بخشهایی از روایت را همراهی میکنند. حضور آنان علاوه بر کمک به پیشبرد داستان، ریتم اجرا را تغییر میدهد و امکان فاصله گرفتن از روایت خطی و متعارف را فراهم میکند.
پیام قربانی که در حوزههای مختلف هنرهای بصری، از جمله فیلمسازی، مجسمهسازی، طراحی لباس و طراحی صحنه فعالیت داشته، در این پروژه نیز بهدنبال ایجاد ارتباط میان رسانهها و شیوههای مختلف بیان هنری است. سابقه همکاری او در نمایشهایی مانند «دیو و دلبر»، «نفرین قحطیزدهگان»، «شازده کوچولو»، «رابین هود» و «بودن پس از حذف» نیز بخشی از کارنامه فعالیتهای نمایشی او را تشکیل میدهد.
تئاتر ایران و ضرورت تجربههای اجرایی تازه
اجرای «تن منهای من» در شرایطی دنبال میشود که تئاتر ایران طی سالهای اخیر، علاوه بر تلاش برای تجربه شیوههای تازه روایت و اجرا، با دشواریهایی در تداوم فعالیت گروهها و حفظ ارتباط با مخاطبان روبهرو بوده است.
گزارشهای منتشرشده درباره رویدادهای تئاتری سال ۱۴۰۴ نشان میدهد که جنگ ۱۲روزه و تعطیلی موقت اجراها، فعالیت هنرمندان و روند برگزاری نمایشها را تحت تأثیر قرار داد. این اختلالها در کنار چالشهای مدیریتی و اجرایی، اهمیت برنامهریزی پایدار برای حمایت از گروههای نمایشی و حفظ امکان دسترسی مخاطبان به اجراهای زنده را برجسته کرد.
در چنین فضایی، تولید آثاری که به زبانهای اجرایی متفاوت متوسل میشوند، میتواند به تنوع تجربه تئاتر کمک کند؛ البته مشروط بر آنکه نوآوری در فرم با انسجام محتوایی و کیفیت اجرا همراه باشد. استفاده از تصویر مجازی، حرکت و عناصر بصری بهخودیخود تضمینکننده موفقیت یک اثر نیست، اما اگر این ابزارها بهدرستی با مضمون نمایش پیوند بخورند، میتوانند راههای تازهای برای روایت موضوعات پیچیده انسانی فراهم کنند.
«تن منهای من» نیز با انتخاب موضوع مرگ و زندگی پس از آن، سراغ مفاهیمی رفته است که ظرفیت تفسیرهای گوناگون دارند. روایت شیرین و مواجهه او با موجود تجزیه، امکان بررسی رابطه انسان با بدن، رهایی، هویت و ناشناختهها را فراهم میکند. در این میان، ترکیب اجراهای زنده با شخصیت مجازی میتواند تجربهای متفاوت برای مخاطب رقم بزند؛ هرچند ارزیابی نهایی اثر به کیفیت پیوند میان ایده، بازیها، طراحی بصری و ریتم اجرا وابسته است.
