به گزارش فرهنگیان پرس، دومین جلسه شورای فرهنگی ادارهکل اوقاف و امور خیریه استان تهران با حضور جمعی از مسئولان فرهنگی و مدیران بقاع متبرکه، در آستان مقدس امامزاده عبدالله(ع) شهرری برگزار شد. این نشست که با هدف ایجاد همافزایی و خلق ایدههای نو در حوزه فرهنگ تشکیل گردید، محور اصلی خود را بر تقویت کارکرد فرهنگی بقاع متبرکه، ساماندهی مدیریت این اماکن و استفاده از ظرفیت آنها برای تعمیق فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی قرار داد.
محسن مبارکی، معاون فرهنگی و اجتماعی ادارهکل اوقاف و امور خیریه استان تهران، در این نشست با طرح این پرسش اساسی که «چرا نباید از ظرفیت عظیم بقاع متبرکه برای تحول فرهنگی جامعه بهره برد؟»، از رویکردهای جدید این ادارهکل پرده برداشت. وی با تأکید بر اینکه شورای فرهنگی تنها محلی برای پیگیری دستورالعملها نیست، بلکه بستری برای ارائه راهکارهای نوین است، تصریح کرد: «مصوبات شورای فرهنگی در سطح ادارهکل استان پیگیری میشود و لازمالاجراست تا برنامهریزیها و تحولات فرهنگی در سطح بقاع متبرکه و شهرستانها، به نتایج ملموس و اثرگذار در سطح استان منجر شود.»
مبارکی با اشاره به وجود ۳۱۸ بقعه متبرکه در سطح استان تهران، این شمار را تنها یک آمار ندانست و گفت: «این بقاع از مراکز شاخص و شناختهشده تا بقاع واقع در شهرها و شهرستانهای مختلف را شامل میشوند و هر یک میتوانند ظرفیت ارزشمندی برای توسعه فعالیتهای دینی، اجتماعی و فرهنگی باشند.» وی افزود: وجود ۳۱۸ بقعه متبرکه فرصتی گسترده برای گسترش فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی و ارتباط بیشتر با مردم در نقاط مختلف استان تهران محسوب میشود.
معاون فرهنگی اوقاف استان تهران در ادامه با اشاره به برنامههای عملیاتی این ادارهکل، از طرح «قرار دوازدهم» به عنوان یکی از برنامههای مهم در حوزه اجتماعی یاد کرد و گفت: این طرح موضوعات مختلفی از جمله ارائه بستههای کمک معیشتی و حمایتهای اجتماعی را دنبال میکند. وی خاطرنشان کرد: هدف از برگزاری جلسات و برنامهریزیهای فرهنگی، رسیدن به یک راهبرد مشترک است تا درآمدهای حاصل از موقوفات، به شکل دقیق و هدفمند و در راستای نیت واقفان خیراندیش هزینه شود.
یکی از محورهای کلیدی سخنان مبارکی، موضوع «اعتمادسازی» در ترویج فرهنگ وقف بود. وی تأکید کرد: «هدف ما این است که وقف را به عنوان یک اقدام ماندگار و اثرگذار در جامعه معرفی کنیم و مردم با اطمینان کامل به سمت وقف حرکت کنند. نیت خیرخواهانه واقفان باید به اثری ماندگار در جامعه تبدیل شود؛ چراکه وقف تنها یک اقدام مالی نیست، بلکه میراثی ماندگار است که میتواند آثار خیر آن در طول سالیان متمادی در جامعه باقی بماند.»
در بخش دیگری از این نشست، حجتالاسلام جواد علیرضایی، مدیر آستان مقدس امامزاده عبدالله(ع) شهرری، با اشاره به ظرفیتهای تاریخی و فرهنگی این مجموعه، از وجود بیش از ۷۳۰ تن از مشاهیر، علما، عرفا و شهدای کشور در آرامستان این امامزاده خبر داد و بر ضرورت معرفی این مفاخر به نسل جدید تأکید کرد. وی این ظرفیت را گنجینهای برای پیوند نسل جوان با میراث تاریخی و فرهنگی کشور دانست.
تحلیلگران حوزه فرهنگ و وقف معتقدند که رویکرد جدید اوقاف استان تهران، گذار از مدیریت سنتی به سمت مدیریت راهبردی و هدفمند است تا ظرفیت موقوفات و بقاع متبرکه در مسیر توسعه فرهنگی، اجتماعی و دینی جامعه به بهترین شکل مورد استفاده قرار گیرد. در این میان، شهرری با دارا بودن ۲۳ امامزاده و ظرفیت تاریخی آستان امامزاده عبدالله(ع)، میتواند به یکی از محورهای مهم فعالیتهای فرهنگی، اجتماعی و هویتی منطقه تبدیل شود.
بر اساس این گزارش، تقویت «قرار دوازدهم»، استمرار جلسات شوراهای فرهنگی به صورت ماهانه، و اجرای برنامههای فرهنگی اثرگذار در آستانه «هفته وقف»، از مهمترین مصوبات این نشست بود که میتواند زمینهساز نقشآفرینی بیشتر شهرری در تحولات فرهنگی استان تهران شود.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
با وجود تأکیدات گسترده بر تبدیل بقاع متبرکه به قطبهای فرهنگی، پرسش اساسی این است که چگونه میتوان از این ظرفیت عظیم در شرایط جنگ اقتصادی و تحریمهای همهجانبه، برای کاهش آسیبهای اجتماعی و تقویت سرمایههای فرهنگی جامعه بهره برد؟ تجربه یک سال اخیر (از مرداد ۱۴۰۴ تا کنون) نشان داده است که بقاع متبرکه توانستهاند در ایام بحران، نقش پناهگاههای امن روانی و اجتماعی را ایفا کنند. اما برای تحقق کامل منویات رهبری مبنی بر تبدیل هر امامزاده به یک قطب فرهنگی، نیاز به برنامهریزی عمیقتر، جذب نیروهای متخصص فرهنگی و بهویژه توجه به نیازهای نسل جوان در این اماکن است. فرهنگیان و جامعه دانشگاهی که بخش بزرگی از زائران این بقاع را تشکیل میدهند، انتظار دارند برنامههای فرهنگی متناسب با دغدغههای روز، از جمله مهارتهای زندگی، گفتمانهای علمی و نشستهای پرسشوپاسخ در این مکانها برگزار شود. بیتردید، بقاع متبرکه با پشتوانه تاریخی و معنوی خود، میتوانند به کانونهای اصلی بازتولید سرمایههای فرهنگی و اجتماعی در شرایط سخت کنونی تبدیل شوند؛ مشروط بر آنکه مدیران این اماکن از نگاه صرفاً تشریفاتی و مناسکی فاصله گرفته و به سمت برنامهریزی راهبردی و مشارکتمحور حرکت کنند.
