وزیر آموزش و پرورش در نشست ستاد هماهنگی مناسبسازی کشور، حوزه دانشآموزان استثنایی را «خط قرمز» خود دانست و بر تدوین نظام جامع مناسبسازی و دسترسیپذیری تأکید کرد. کاظمی با بیان آرزوی حذف تدریجی مدارس استثنایی، گفت که حتی یک مدرسه استثنایی فاقد استانداردهای مناسبسازی قابل قبول نیست و خواستار تشکیل کارگروه ویژه برای پیگیری اجرای مناسبسازی در سراسر کشور شد.
به گزارش فرهنگیان پرس، علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، در نشست ستاد هماهنگی و پیگیری مناسبسازی کشور که با حضور رئیس سازمان بهزیستی و مسئولان آموزش و پرورش استثنایی برگزار شد، ضمن گرامیداشت یاد و نام شهدا و تبریک میلاد پیامبر اکرم(ص) و هفته وحدت، با قدردانی از اقدامات انجامشده در سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور و سازمان بهزیستی، افزود که حوزه آموزش و پرورش استثنایی و ارائه خدمات به دانشآموزان دارای نیازهای ویژه، از حوزههای مهم نظام اجرایی کشور است و باید با جدیت و حساسیت بیشتری مورد حمایت قرار گیرد. کاظمی با بیان اینکه «این حوزه خط قرمز ما است»، تصریح کرد که برای تقویت و پشتیبانی از آموزش دانشآموزان دارای نیازهای ویژه از هیچ کوششی دریغ نخواهند کرد و باید این موضوع از یک الزام قانونی به یک باور در مجموعه آموزش و پرورش و جامعه تبدیل شود.
وزیر آموزش و پرورش یکی از مهمترین پیشنهادهای خود در این نشست را تدوین یک «نظام جامع مناسبسازی و دسترسیپذیری» عنوان کرد و گفت که لازم است کمیتهای تخصصی تشکیل شود و استانداردهای مناسبسازی در همه حوزهها از جمله فضاهای آموزشی، تجهیزات، محتوای آموزشی و دسترسیپذیری دیجیتال را برای همه گروههای دارای نیازهای ویژه تدوین کند. او ادامه داد که در این چارچوب باید سهم و وظایف هر بخش از آموزش و پرورش بهصورت دقیق مشخص شود تا همه دستگاهها و بخشهای مرتبط بدانند در قبال دانشآموزان ناشنوا، نابینا، دارای معلولیت و سایر گروههای دارای نیازهای ویژه چه وظایفی بر عهده دارند. کاظمی همچنین بر لزوم تشکیل یک کارگروه در سطح کلان برای پیگیری اجرای مناسبسازی در آموزش و پرورش تأکید کرد و افزود که جلسات راهبردی در کنار جلسات تخصصی و اجرایی باید دنبال شود و نظرات کارشناسی تشکلهای مردمنهاد و نمایندگان جامعه افراد دارای معلولیت نیز در این فرآیند مورد استفاده قرار گیرد.
کاظمی با تأکید بر ضرورت گسترش آموزش فراگیر و تلفیقی، اظهار کرد که آرزو میکند روزی هیچ مدرسه استثنایی در کشور وجود نداشته باشد؛ البته این موضوع به معنای حذف مدارس تخصصی برای دانشآموزانی که به خدمات ویژه نیاز دارند نیست، بلکه باید تا حد امکان آموزش فراگیر و تلفیقی توسعه پیدا کند. او افزود که نباید دانشآموز دارای نیازهای ویژه برای دریافت خدمات آموزشی مجبور باشد دهها کیلومتر مسیر طی کند و توسعه آموزش فراگیر میتواند دسترسی دانشآموزان به مدرسه را افزایش داده و زمینه جامعهپذیری و رشد اجتماعی آنان را نیز فراهم کند. وزیر آموزش و پرورش با اشاره به وجود بیش از ۱۵ هزار دانشآموز بازمانده از تحصیل در حوزه آموزش و پرورش استثنایی، این موضوع را یکی از مسائل مهم دانست و گفت که باید با توسعه آموزش فراگیر و مناسبسازی مدارس، شرایطی فراهم شود که دانشآموزان دارای نیازهای ویژه بتوانند در نزدیکترین مدرسه محل زندگی خود از خدمات آموزشی مناسب بهرهمند شوند.
پیشینه موضوع نشان میدهد که موضوع مناسبسازی مدارس و توسعه آموزش فراگیر، در سالهای اخیر بهطور جدی در دستور کار وزارت آموزش و پرورش قرار گرفته است. در مردادماه ۱۴۰۵، شورای سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس مصوبهای را به تصویب رساند که بر اساس آن تمام مدارس جدید، اعم از استثنایی و عادی، باید الزامات مناسبسازی را رعایت کنند. همچنین در جلسات پیشین ستاد هماهنگی مناسبسازی، رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی از هدفگذاری حذف مدارس استثنایی تا سال ۱۴۱۴ خبر داده بود و تأکید کرده بود که پیشنیاز تحقق این هدف، مناسبسازی فضا، محتوای آموزشی و توانمندسازی نیروی انسانی است. بر اساس آمارهای رسمی، هماکنون بیش از ۸۳ هزار دانشآموز استثنایی در ۱۸۰۰ واحد آموزشی تحصیل میکنند و نزدیک به ۱۷ هزار دانشآموز نیز در مدارس عادی در قالب برنامه آموزش تلفیقی و فراگیر حضور دارند. با این حال، بسیاری از مدارس کشور فاقد استانداردهای اولیه دسترسپذیری هستند و این موضوع، یکی از موانع اصلی تحقق عدالت آموزشی محسوب میشود.
کاظمی در ادامه با بیان اینکه «مناسبسازی و دسترسیپذیری زیربنای آموزش فراگیر است»، گفت که زمانی میتوان از مدرسه فراگیر سخن گفت که زیرساختهای آن برای حضور همه دانشآموزان آماده باشد و دانشآموز دارای معلولیت باید بتواند بدون مانع از کلاس، سرویسهای بهداشتی، آبخوری و سایر فضاهای مدرسه استفاده کند. او تأکید کرد که قابل قبول نیست مدرسهای که دانشآموز دارای معلولیت در آن تحصیل میکند، مناسبسازی نشده باشد و هیچ مدرسه جدیدی نباید بدون رعایت استانداردهای مناسبسازی ساخته و تحویل شود. وزیر آموزش و پرورش خطاب به مسئولان مربوطه خواستار تدوین نقشه راه مناسبسازی مدارس شد و افزود که باید برای مناسبسازی مدارس موجود نیز برنامه مشخص داشته باشند و در یک دوره زمانی پنجساله، با اولویتبندی مدارس، بخش قابل توجهی از مدارس کشور را مناسبسازی کنند. کاظمی با تأکید بر ضرورت نظارت جدی بر اجرای استانداردهای مناسبسازی در مدارس استثنایی، گفت که اگر مدرسه استثنایی مناسبسازی نشده باشد، باید با مسئول مربوطه برخورد شود و حتی یک مورد از این وضعیت قابل قبول نیست. وی از سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور خواست در این زمینه همکاری جدی داشته باشد و اظهار کرد که منابع مورد نیاز برای مناسبسازی مدارس باید با همکاری بخشهای مختلف آموزش و پرورش تأمین شود.
وزیر آموزش و پرورش در ادامه بر نقش فرهنگسازی در تحقق مناسبسازی تأکید کرد و گفت که صرف وجود قانون برای حل مسائل مربوط به مناسبسازی کافی نیست و گاهی قانون وجود دارد اما به دلیل نبود فرهنگ لازم، بهدرستی اجرا نمیشود. کاظمی افزود که باید یک جریان فرهنگی گسترده برای نهادینهکردن فرهنگ مناسبسازی در کشور شکل بگیرد و از ظرفیتهای آموزش و پرورش، رسانه، هنر و بهویژه شبکه شاد در این زمینه استفاده شود. او پیشنهاد برگزاری پویشها و جشنوارههای فرهنگی و هنری با موضوع مناسبسازی را مطرح کرد و گفت که نسل آینده باید از دوران دانشآموزی با اهمیت مناسبسازی و حقوق افراد دارای معلولیت آشنا شود. کاظمی همچنین بر ضرورت توجه به موضوع مناسبسازی در محتوای کتابهای درسی و برنامههای آموزشی تأکید کرد و خواستار پیگیری این موضوع از سوی بخشهای ذیربط وزارت آموزش و پرورش شد.
وزیر آموزش و پرورش با اشاره به مدارس غیردولتی نیز گفت که دانشآموز دارای معلولیت و دانشآموز دارای نیازهای ویژه باید از همان حقوقی برخوردار باشد که سایر دانشآموزان دارند و در این زمینه نباید نگاه ترحمآمیز وجود داشته باشد. کاظمی تأکید کرد که حقوق دانشآموزان دارای نیازهای ویژه، حقوق قانونی، شرعی و عرفی آنان است و اگر تاکنون این حقوق بهطور کامل تأمین نشده باشد، باید برای جبران آن تلاش کنیم. وی در پایان با قدردانی از تلاشهای سازمان آموزش و پرورش استثنایی و سازمان بهزیستی کشور، گفت که وزارت آموزش و پرورش خود را در کنار این مجموعهها میداند و برای تحقق حقوق دانشآموزان دارای نیازهای ویژه و توسعه خدمات آموزشی آنان، با تمام ظرفیت همکاری خواهد کرد.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
تأکید وزیر آموزش و پرورش بر اینکه حوزه دانشآموزان استثنایی «خط قرمز» اوست و آرزوی حذف تدریجی مدارس استثنایی، نشان از عزم جدی برای تحقق عدالت آموزشی در بالاترین سطح تصمیمگیری دارد. با این حال، تحقق این آرمان بزرگ نیازمند فراهمسازی زیرساختهای متعدد و پرهیز از شتابزدگی است. مناسبسازی صرفاً به معنای تغییرات فیزیکی در ساختمان مدارس نیست؛ بلکه شامل مناسبسازی محتوای آموزشی، توانمندسازی نیروی انسانی و مهمتر از همه، تغییر نگرش جامعه و فرهنگسازی برای پذیرش دانشآموزان دارای نیازهای ویژه در کنار سایر دانشآموزان است. طرح موضوع فرهنگسازی از طریق شبکه شاد و برگزاری پویشهای فرهنگی، اگرچه اقدامی مثبت است، اما باید بهعنوان یک راهبرد بلندمدت و نه یک اقدام مقطعی دنبال شود تا بتواند در نهادینهسازی این رویکرد مؤثر باشد.
در شرایطی که ایران در آتشبس موقت پس از جنگ تحمیلی به سر میبرد و نظام تعلیم و تربیت بهعنوان یکی از کانونهای تحول جامعه، همواره هدف دشمنان بوده، توجه به دانشآموزان دارای نیازهای ویژه بیش از پیش ضرورت مییابد. هدفگذاری تدوین نقشه راه پنجساله برای مناسبسازی مدارس، اقدامی بلندپروازانه و ضروری است، اما موفقیت آن در گرو تخصیص اعتبارات کافی، تصویب هرچه سریعتر آییننامه جدید آموزش فراگیر در شورای عالی آموزش و پرورش و نظارت مستمر بر اجرای برنامههای مناسبسازی در سراسر کشور است تا عدالت آموزشی نه در شعار، بلکه در عمل برای تمامی دانشآموزان این مرزوبوم محقق شود.
