به گزارش فرهنگیان پرس، علی فرهادی، سخنگو و معاون وزیر آموزش و پرورش، روز پنجشنبه ۳۰ مهر ۱۴۰۵ در دومین روز گردهمایی رؤسای ادارات اطلاع‌رسانی و روابط عمومی آموزش و پرورش کشور در اردوگاه شهید باهنر، عدالت آموزشی را از مهم‌ترین موضوعاتی دانست که ظرفیت روایتگری گسترده‌ای دارد. براساس گزارش خبرگزاری مهر به نقل از وزارت آموزش و پرورش، وی با اشاره به گستردگی شبکه مدارس کشور گفت: «حدود ۴۰۰ مدرسه کشور تنها یک دانش‌آموز دارند.»
سخنگوی وزارت آموزش و پرورش ادامه داد: «استمرار فعالیت این مدارس و حضور معلم برای همان یک دانش‌آموز، جلوه‌ای از تلاش نظام آموزشی برای فراهم کردن فرصت تحصیل در مناطق کم‌جمعیت و روستایی است.» فرهادی تأکید کرد: «چنین نمونه‌هایی باید در کانون روایت‌های آموزش‌وپرورش قرار گیرند؛ زیرا نشان می‌دهند عدالت آموزشی تنها در آمار و برنامه‌ها خلاصه نمی‌شود، بلکه در دسترسی دانش‌آموزان به مدرسه و معلم، حتی در دورترین مناطق، معنا پیدا می‌کند.»
وی در همین نشست از برخورداری آموزش و پرورش از حدود ۷۳۰ منطقه و ۳۲ استان به‌عنوان ظرفیتی مهم برای اطلاع‌رسانی یاد کرد و با اشاره به پیش‌بینی بیش از هزار میلیارد تومان اعتبار برای شبکه شاد در بودجه کشور، از روابط عمومی‌ها خواست ظرفیت این بستر را جدی بگیرند. فرهادی همچنین گفت: «روابط عمومی باید با واقعیت‌ها صادق باشد، از بازی با احساسات مردم پرهیز کند و با روایت‌های مستمر و قابل اتکا، مرجعیت خود را نزد مخاطبان تقویت کند.»
دو رقم برای یک واقعیت
هم‌زمان، سید مصطفی آذرکیش، معاون آموزش متوسطه وزیر آموزش و پرورش، رقمی متفاوت ارائه کرده است. براساس گزارش خبرگزاری تسنیم که صبح ۳۰ مهر منتشر شد، آذرکیش در مراسم تجلیل از مدیران متوسطه گناباد گفت: «۲۱۰ مدرسه در کشور در مناطق محروم به تلویزیون دیجیتال مجهز شده‌اند و ۱۱ هزار مدرسه در حال تجهیز کلاس‌های خود هستند؛ همچنین ۴۲۰ مدرسه در کشور داریم که دارای یک دانش‌آموز هستند و برای آنها سرانه تخصصی در نظر گرفته شده است.»
معاون آموزش متوسطه در همین سخنرانی گفت: «مدرسه نمونه دولتی اول حذف شده است.» وی افزود: «در متوسطه اول ۲۸ هزار مدرسه داریم که ۲۸۱ مورد نمونه و ۱۸۰ مورد شبانه‌روزی هستند، پس مدارس نمونه رقم زیادی نیستند.» وی همچنین از سه برابر شدن سرانه هنرستان‌ها خبر داد و درباره سامانه شاد تصریح کرد: «۱۰۰ سرور برای شاد خریداری شده و ۲۰۰ سرور دیگر نیز در گمرک است تا سامانه شاد را تقویت کنیم.» براساس گزارش خبرگزاری مهر از همین مراسم، آذرکیش تأکید کرد: «عدالت آموزشی با جداسازی دانش آموزان و تنوع مدارس محقق نمی‌شود.»
ماجرای مدارس کم‌جمعیت را باید در بستر تحولات آموزشی از ۱۴۰۴ تاکنون دید. سال تحصیلی جدید پس از جنگ تحمیلی رژیم صهیونیستی و آمریکا و در شرایط آتش‌بس موقت آغاز شد و مدارس از مهر ۱۴۰۵ با تأکید وزارتخانه بر آموزش حضوری بازگشایی شدند؛ هرچند براساس گزارش خبرگزاری مهر، مدارس هرمزگان پس از گذشت دو هفته از مهر حضوری شدند و در شهرستان‌های بندرعباس، میناب، قشم، سیریک و جاسک به‌صورت ترکیبی سه روز حضوری و دو روز غیرحضوری فعالیت می‌کنند. در حوزه نیروی انسانی نیز، براساس گزارش پایگاه خبری اعتماد آنلاین، وزیر آموزش و پرورش در شهریور امسال از پیش‌بینی فوق‌العاده ویژه برای معلمان مناطق سخت‌گذر خبر داده بود؛ موضوعی که با وضعیت معلمان مدارس کم‌جمعیت پیوند مستقیم دارد.
زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس
نگه‌داشتن مدرسه برای یک کودک در روستایی دورافتاده، از منظر حق آموزش قابل دفاع است و نشان می‌دهد دست‌کم بخشی از نظام آموزشی، دسترسی را به نسبت هزینه ترجیح داده است. اما این آمار پیش از آنکه نماد موفقیت باشد، پرسش‌هایی جدی پیش می‌کشد. نخست آنکه دو مقام ارشد یک وزارتخانه در یک روز، دو عدد متفاوت ۴۰۰ و ۴۲۰ را اعلام کرده‌اند؛ اختلافی که شاید ناشی از تفاوت در تعریف یا زمان آمارگیری باشد، اما بر ضرورت انتشار یک آمار رسمی، تفکیک‌شده بر حسب استان و دوره تحصیلی و قابل استناد تأکید می‌کند.
دوم، کیفیت یادگیری در این مدارس است. کودکی که سال‌ها تنها دانش‌آموز کلاس است، از یادگیری گروهی، رقابت سالم و مهارت‌های اجتماعی که آذرکیش خود بر آن تأکید کرده، محروم می‌ماند. راهکارهایی مانند مدارس خوشه‌ای، سرویس ایاب و ذهاب رایگان به مدرسه روستای مجاور، تقویت مدارس شبانه‌روزی و برنامه‌های مشترک هفتگی با مدارس همجوار از طریق شبکه شاد، می‌تواند این خلأ را کاهش دهد؛ البته به شرط آنکه زیرساخت اینترنت و تلویزیون دیجیتال در این مناطق واقعاً فراهم باشد.
سوم، وضعیت معلمان این مدارس است. معلمی که برای یک دانش‌آموز در منطقه‌ای دورافتاده خدمت می‌کند، باید از فوق‌العاده سخت‌گذر، تسهیلات اسکان و امتیاز ویژه در رتبه‌بندی و نقل‌وانتقال برخوردار باشد؛ در غیر این صورت، روایت امیدآفرین وزارتخانه به تجربه‌ای فرساینده برای معلم تبدیل می‌شود. پیشنهاد فرهنگیان پرس آن است که وزارت آموزش و پرورش هم‌زمان با تبلیغ این نمونه‌ها، گزارشی شفاف از سرانه، هزینه هر دانش‌آموز، وضعیت معلمان و نتایج تحصیلی این مدارس منتشر کند تا عدالت آموزشی از سطح روایت به سطح پاسخ‌گویی برسد.
