دانشگاه فرهنگیان از آغاز ثبتنام پذیرش بدون آزمون استعداد درخشان مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته برای سال ۱۴۰۵ خبر داد. ۲۰ درصد برتر دانشجویان کارشناسی دانشگاه فرهنگیان و تربیت دبیر شهید رجائی واجد شرایط ثبتنام در ۱۵ رشته تحصیلی از جمله علوم تربیتی، آموزش ریاضی و روانشناسی تربیتی هستند.
به گزارش فرهنگیان پرس، دانشگاه فرهنگیان با صدور اطلاعیهای، شرایط و فرآیند پذیرش بدون آزمون استعداد درخشان مقطع کارشناسی ارشد ناپیوسته سال ۱۴۰۵ را تبیین و تشریح کرد. بر اساس این اطلاعیه، جذب و پذیرش بدون آزمون از بین ۲۰ درصد برتر دانشجویان کارشناسی پیوسته دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی انجام میشود . این فرصت بر اساس «آئیننامه پذیرش بدون آزمون استعداد درخشان در دوره کارشناسی ارشد» و دستورالعمل اجرایی مربوطه فراهم شده است.
رشتههای قابل انتخاب در این دوره شامل آموزش زبان فارسی، آموزش زبان انگلیسی، رفتار حرکتی، آموزش تربیت بدنی، علوم قرآن و حدیث، فقه و مبانی حقوق اسلامی، برنامهریزی درسی، مدیریت آموزشی، علوم تربیتی گرایش آموزش و پرورش ابتدایی، روانشناسی تربیتی، آموزش شیمی، آموزش فیزیک، آموزش ریاضی و آموزش زیستشناسی میشود. این تنوع رشتهها نشاندهنده تلاش دانشگاه فرهنگیان برای تأمین معلمان متخصص در حوزههای مختلف علمی و تربیتی است.
مهلت یکهفتهای برای ثبتنام
داوطلبان واجد شرایط میتوانند پس از مطالعه دقیق آئیننامه و دستورالعمل اجرایی، از روز شنبه ۹ خرداد ۱۴۰۵ تا پایان روز جمعه ۱۵ خرداد ۱۴۰۵ نسبت به ثبتنام و بارگذاری مدارک خود در سامانه استعداد درخشان دانشگاه فرهنگیان به آدرس talent.cfu.ac.ir اقدام کنند. دانشگاه فرهنگیان تأکید کرده است که لیست اسامی ۲۰ درصد برتر دانشجویان ورودی مهر ۱۴۰۱ و بهمن ۱۴۰۰ مقطع کارشناسی که واجد شرایط شرکت در این فراخوان هستند، در بخش «نحوه ثبت نام و تکمیل پرونده سامانه» بارگذاری شده است.
به گفته مسئولان دانشگاه فرهنگیان، این شیوه پذیرش با هدف جذب و تربیت معلمان نخبه و پژوهشگر برای نظام تعلیم و تربیت کشور طراحی شده است. دانشجویان استعداد درخشان پس از قبولی، تحت برنامههای آموزشی ویژه قرار میگیرند و انتظار میرود نقش مؤثری در تحول آموزش و پرورش ایفا کنند.
پیشینه پذیرش استعداد درخشان در دانشگاه فرهنگیان
طرح پذیرش بدون آزمون استعداد درخشان در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه فرهنگیان از سال ۱۴۰۲ به صورت آزمایشی آغاز شد. در سال اول، تنها ۵ رشته شامل علوم تربیتی، آموزش ریاضی، آموزش زبان فارسی، روانشناسی تربیتی و مدیریت آموزشی تحت این طرح قرار داشتند و ۲۸۰ دانشجو معلم پذیرفته شدند. در سال ۱۴۰۳، تعداد رشتهها به ۹ رشته افزایش یافت و ۴۵۰ نفر جذب شدند. اکنون در سال ۱۴۰۵، این تعداد به ۱۵ رشته رسیده و پیشبینی میشود حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ دانشجو معلم نخبه از این طریق جذب شوند.
این رشد قابل توجه نشاندهنده اهتمام دانشگاه فرهنگیان به ارتقای کیفی نیروی انسانی خود است. با این حال، کارشناسان آموزش معتقدند این تعداد هنوز در مقایسه با نیاز واقعی کشور به معلمان متخصص در مقاطع تحصیلات تکمیلی (به ویژه در حوزه علوم پایه و تربیتی) ناچیز است. برای مثال، در شرایط کنونی و با توجه به افزایش ۳۰۰ هزار نفری جمعیت دانشآموزی متوسطه اول که از سال ۱۴۰۶-۱۴۰۷ پیشبینی میشود، نیاز به معلمان متخصص دارای تحصیلات تکمیلی در حد چندین هزار نفر برآورد میشود.
شرایط جنگی و تداوم آموزش عالی
این فراخوان در شرایطی منتشر شده است که ایران در آتشبس موقت پس از جنگ رمضان به سر میبرد. جنگ رمضان که از اسفند ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵ به طول انجامید، خسارات سنگینی به زیرساختهای آموزشی و دانشگاهی کشور وارد کرد. بر اساس گزارش وزارت علوم در اردیبهشت ۱۴۰۵، بیش از ۳۰ دانشگاه و مرکز آموزش عالی در استانهای خوزستان، هرمزگان، بوشهر و سیستان و بلوچستان دچار خسارت فیزیکی شدند و روند آموزش در آنها با اختلال مواجه گردید. با این حال، دانشگاه فرهنگیان با تکیه بر آموزش مجازی و بستههای آموزشی آفلاین، توانست سال تحصیلی را با حداقل افت کیفیت به پایان برساند.
مدیر کل دفتر برنامهریزی و تأمین نیروی انسانی آموزش و پرورش در اردیبهشت ۱۴۰۵ اعلام کرد که با وجود شرایط جنگی، فراخوان جذب و پذیرش در دانشگاه فرهنگیان متوقف نشده و تمام برنامههای آموزشی بر اساس تقویم پیشبینی شده پیش میرود. او گفت: «ما برای هر سناریویی آمادهایم. حتی اگر جنگ از سر گرفته شود، روند جذب و آموزش دانشجو معلمان از طریق بسترهای مجازی و نیمهحضوری ادامه خواهد یافت.»
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
فراخوان پذیرش بدون آزمون استعداد درخشان در مقطع کارشناسی ارشد دانشگاه فرهنگیان، گامی مثبت اما ناکافی در مسیر حرفهایسازی معلمان است. نخستین نقد، محدودیت دایره داوطلبان به دو دانشگاه فرهنگیان و تربیت دبیر شهید رجائی است. چرا فارغالتحصیلان نخبه سایر دانشگاههای معتبر کشور (مانند دانشگاه تهران، شهید بهشتی، صنعتی شریف و فردوسی مشهد) که تمایل به ورود به حرفه معلمی دارند، از این فرصت محروم هستند؟ تجربه جهانی نشان میدهد که بهترین نظامهای آموزشی (مانند فنلاند و سنگاپور) از میان تمام فارغالتحصیلان نخبه دانشگاهی، معلمان خود را جذب میکنند، نه صرفاً از میان دانشجویان یک دانشگاه خاص. انحصارگرایی در جذب معلم، تنوع فکری و روشی را کاهش میدهد و به مرور زمان، نظام آموزشی را دچار درونگرایی و روزمرگی میکند.
دوم، نقد کیفی گزینش. «۲۰ درصد برتر بودن» اگرچه شاخص کمّی خوبی است، اما به هیچ وجه نمیتواند معیار کافی برای تشخیص استعداد معلمی باشد. بسیاری از دانشجویان ممتاز از توانمندی ارتباطی و تربیتی لازم برای ایفای نقش معلمی برخوردار نیستند و در مقابل، برخی دانشجویان با رتبه متوسط، استعداد خارقالعادهای در ارتباط با نوجوانان و انتقال مفاهیم پیچیده به زبان ساده دارند. پیشنهاد میشود دانشگاه فرهنگیان در کنار شاخص معدل، از فرآیندهای ارزیابی کیفیتر مانند مصاحبه شایستگیهای تربیتی، کارگاههای عملی تدریس و آزمونهای موقعیتسنجی (شبیهسازی کلاس درس) استفاده کند. این مدل در بسیاری از دانشگاههای برتر تربیت معلم جهان (مانند کالج معلمان کلمبیا و مؤسسه آموزش دانشگاه لندن) با موفقیت اجرا میشود.
سوم، مسئله اساسی و راهبردی: تعهد خدمت پس از فراغت از تحصیل. بر اساس تجربه سالهای گذشته، بسیاری از دانشجویان استعداد درخشان پس از اخذ مدرک کارشناسی ارشد، به جای تدریس در مدارس متوسطه (جایی که بیشترین نیاز وجود دارد)، تمایل به ادامه تحصیل در مقطع دکتری یا اشتغال در پژوهشگاههای آموزشی و ستادهای وزارت آموزش و پرورش دارند. وزارت آموزش و پرورش باید به طور شفاف مشخص کند که این فارغالتحصیلان موظف به چند سال تدریس در کلاسهای درس (به ویژه در مناطق محروم و دچار بحران جنگی) هستند. در غیر این صورت، سرمایهگذاری روی پرورش معلمان نخبه، صرفاً به انباشت مدرکهای دانشگاهی در پشت میزهای ستادی منجر خواهد شد و دانشآموزان کلاسهای درس هیچ بهرهای از این نخبگان نخواهند برد.
راهکار مشخص: دانشگاه فرهنگیان باید تا سقف ۳۰ درصد ظرفیت پذیرش را به فارغالتحصیلان ممتاز سایر دانشگاههای کشور اختصاص دهد و یک دوره مهارتآموزی تکمیلی شش ماهه برای آنها برگزار کند تا همگونی روشی لازم ایجاد شود. همچنین، تعهد خدمت حداقل ۵ سال تدریس در مدارس متوسطه (با اولویت مناطق جنگی و محروم) به عنوان شرط قبولی در این دوره درج شود و نظارت دقیقی بر اجرای آن صورت گیرد. تنها در این صورت است که طرح «استعداد درخشان» به تقویت واقعی نظام آموزشی منجر میشود، نه ایجاد یک قشر ممتاز و جدا از متن مدرسه و کلاس درس.
