مدیرکل دفتر آموزش متوسطه اول وزارت آموزش و پرورش با اشاره به تداوم آموزش در ماههای گذشته از طریق شبکه شاد، از پیشبینی برنامههای جبرانی برای دانشآموزان نیازمند تقویت درسی خبر داد. او همچنین از آغاز انتخاب رشته یک میلیون و ۳۰۰ هزار دانشآموز پایه نهم از هفته سوم تیرماه خبر داد.
به گزارش فرهنگیان پرس، سید علی حسینی، مدیرکل دفتر آموزش متوسطه اول وزارت آموزش و پرورش، در گفتوگو با ایرنا با تأکید بر اینکه آموزش در ماههای گذشته هرگز تعطیل نشده است، اظهار کرد: فرایند یادگیری از طریق شبکه شاد و سایر پلتفرمهای آموزشی داخلی به طور مستمر تداوم داشته است. با این حال، برای دانشآموزانی که به دلیل شرایط جنگی و تهدیدات مداوم دچار افت تحصیلی شده یا نیاز به تقویت درسی دارند، برنامههای جبرانی ویژهای پیشبینی شده است .
حسینی با اشاره به شرایط خاص ارزشیابی پایان سال در دوران جنگ رمضان و آتشبس کنونی توضیح داد: «تفاوتی میان ارزیابی حضوری و غیرحضوری وجود ندارد. امسال با توجه به شرایط جنگی حاکم بر کشور و با هدف حفظ عدالت آموزشی، ملاک ارزیابی معلمان توسط کارپوشههای الکترونیکی موجود تکمیل شد.» کارپوشه الکترونیکی که در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ به طور گسترده در مدارس متوسطه اول مورد استفاده قرار گرفت، بستری دیجیتال برای جمعآوری نمونهکارها، فعالیتها و عملکردهای گوناگون دانشآموزان در فرایند یاددهی-یادگیری است که امکان ثبت شواهد متنی، صوتی و تصویری را برای معلمان فراهم میکند و جایگزینی مناسب برای ارزشیابیهای حضوری در شرایط بحرانی محسوب میشود.
۴ میلیون دانشآموز در مقطع حساس متوسطه اول
مدیرکل دفتر آموزش متوسطه اول به جمعیت دانشآموزی این مقطع اشاره کرد و گفت: «امسال ۴ میلیون دانشآموز در پایههای هفتم تا نهم مشغول به تحصیل هستند که طبق پیشبینیها، تعداد دانشآموزان در این مقطع برای سال آینده تفاوت چندانی نخواهد داشت.» این در حالی است که بر اساس برآوردهای جمعیتی، از سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۷ شاهد افزایش چشمگیر ۳۰۰ هزار نفری در دوره متوسطه اول خواهیم بود که ضرورت آمادهسازی زیرساختهای آموزشی و تأمین معلمان متخصص را دوچندان میکند.
پیش از این و در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲، آمار ثبتنام مقطع متوسطه اول حدود سه میلیون و ۶۰۰ هزار دانشآموز بود که این رقم در سال جاری به سه میلیون و ۸۰۰ هزار نفر نزدیک شد. رشد ۲۰۰ هزار نفری در طول یک سال، زنگ خطری برای کمبود فضاهای آموزشی و نیروی انسانی در این مقطع حساس تحصیلی به شمار میرود.
انتخاب رشته یک میلیون و ۳۰۰ هزار دانشآموز نهمی از تیرماه
حسینی درباره زمانبندی انتخاب رشته دانشآموزان پایه نهم گفت: «هماکنون یک میلیون و ۳۰۰ هزار دانشآموز در پایه نهم در سطح کشور مشغول به تحصیل هستند. بنا داریم بر اساس آزمونهای رغبتسنجی، نتایج تحصیلی و ظرفیتهای استانی، دانشآموزان را به شاخههای نظری، فنیوحرفهای و کاردانش هدایت کنیم. هدفگذاری کلان کشور، رسیدن به توازن ۵۰ درصدی میان شاخه نظری و شاخههای مهارتی است.
مدیرکل دفتر آموزش متوسطه اول افزود: «با کامل شدن نمرات ارزیابی، فرمهای هدایت تحصیلی از هفته سوم تیرماه در اختیار دانشآموزان قرار میگیرد تا با مشاوره لازم و تخصصی، رشته تحصیلی مد نظر خود را انتخاب کنند.» در فرایند هدایت تحصیلی، ۳۵ درصد امتیاز مربوط به نمرات تحصیلی سه سال متوسطه اول (با ضریب ۱ برای پایههای هفتم و هشتم و ضریب ۳ برای پایه نهم) و ۶۵ درصد دیگر مربوط به بررسیهای مشاورهای شامل نظرسنجی از دانشآموز، آزمونهای رغبت و توانایی، نظرسنجی از معلمان و نظر نهایی مشاور مدرسه است.
حسینی تصریح کرد: «مشاوران مدارس به صورت حضوری و وبیناری آماده ارائه راهنماییهای لازم به دانشآموزان و اولیای آنان هستند تا در اسرع وقت انتخابرشتهای آگاهانه و متناسب با نیازهای بازار کار را برگزینند.» این در شرایطی است که جنگ رمضان و آتشبس ناپایدار کنونی، بسیاری از برنامههای مشاوره حضوری را با اختلال مواجه کرده و مشاوران ناگزیر به استفاده از ظرفیتهای مجازی مانند شبکه شاد و برگزاری وبینارهای تخصصی شدهاند.
پیشینه آموزش در شرایط جنگی؛ از مدرسه تلویزیونی تا بستههای آفلاینبا آغاز جنگ رمضان در فوریه ۲۰۲۶ (اسفند ۱۴۰۴)، نظام آموزشی ایران با چالش بیسابقهای مواجه شد. بر اساس گزارشهای منتشر شده، در آن دوران مدارس در مناطق درگیر به طور کامل تعطیل شدند و آموزش صرفاً از طریق سامانه شاد، مدرسه تلویزیونی ایران و توزیع بستههای آموزشی آفلاین دنبال میشد. سخنگوی وقت آموزش و پرورش اعلام کرده بود که سکوی شاد تا سقف سه و نیم میلیون کاربر پاسخگو بوده و در کنار آن، مدرسه تلویزیونی و بستههای آموزشی به صورت موازی فعال شدهاند.
در فروردین ۱۴۰۵ و همزمان با برقراری آتشبس موقت، مدارس با حداقل ظرفیت کادر اجرایی بازگشایی شدند، اما آموزش همچنان به صورت ترکیبی (حضوری برای گروههای کوچک و غیرحضوری برای اکثر دانشآموزان) دنبال میشود. معاون وزیر آموزش و پرورش در اردیبهشت ۱۴۰۵ از تداوم سه محور اصلی آموزش شامل درسنامههای کاغذی برای مناطق کمبرخوردار، شبکه شاد برای آموزش مجازی و مدرسه تلویزیونی برای پوشش همگانی خبر داده بود.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
اقدام وزارت آموزش و پرورش در تداوم آموزش در بحبوحه جنگ و استفاده از کارپوشههای الکترونیکی برای ارزشیابی پایان سال، اگرچه در شرایط اضطرار قابل دفاع است، اما پرسشهای اساسی درباره کیفیت و عدالت آموزشی بیپاسخ مانده است. نخست، تجربه نشان داده که شبکه شاد در مناطق محروم و حاشیهنشین به دلیل ضعف زیرساختهای اینترنت و کمبود تجهیزات هوشمند (تبلت، لپتاپ و حتی گوشی مناسب) عملاً قابل دسترس نبوده است. آیا دانشآموزان این مناطق واقعاً توانستهاند از آموزش مجازی بهره کافی ببرند؟ آمارهای رسمی نشان میدهد که در دوران اوج جنگ، حدود ۱۲ درصد دانشآموزان متوسطه اول در استانهای سیستان و بلوچستان، هرمزگان و کهگیلویه و بویراحمد دسترسی منظم به شاد نداشتهاند.
دوم، کارپوشه الکترونیکی به عنوان مبنای ارزشیابی پایان سال، اگرچه نوآورانه است، اما امکان سوءاستفاده و قضاوت غیریکسان را افزایش میدهد. آیا همه معلمان آموزش کافی برای استفاده استاندارد از این ابزار دیدهاند؟ آیا فرمت و محتوای کارپوشهها در سراسر کشور یکسان است؟ پاسخ منفی است. بررسیهای غیررسمی نشان میدهد که برخی معلمان صرفاً چند عکس از دفتر مشق دانشآموز را به عنوان کارپوشه بارگذاری کردهاند و برخی دیگر مستندات دقیق و چندلایه تهیه کردهاند. این ناهماهنگی، عدالت ارزشیابی را نقض میکند.
سوم و مهمتر، موضوع هدایت تحصیلی در شرایط جنگی. چگونه میتوان انتظار داشت دانشآموزی که یک سال تحصیلی را عمدتاً پشت صفحه گوشی و در فضایی آکنده از استرس و ناامنی گذرانده، بتواند آزمونهای رغبت و توانایی را با آرامش خاطر و تمرکز کافی پاسخ دهد؟ چه تضمینی وجود دارد که نتایج این آزمونها تحت تأثیر شرایط روانی بحرانی قرار نگرفته باشد؟ آموزش و پرورش باید پیش از صدور برگههای هدایت تحصیلی، یک دوره مشاوره ترمیمی و آرامشبخشی برای دانشآموزان مناطق جنگی برگزار کند و همچنین سهم نمرات تحصیلی سه ساله را در فرایند هدایت موقتاً افزایش دهد تا تأثیر مخرب شرایط اضطراری بر آزمونهای رغبت و توانایی به حداقل برسد.
راهکار مشخص اینکه وزارت آموزش و پرورش باید فوراً یک تیم نظارت مستقل برای ارزیابی کیفیت کارپوشههای الکترونیکی در استانهای مختلف تشکیل دهد و نتایج آن را به صورت شفاف منتشر کند. همچنین ضروری است سامانهای برای ثبت اعتراض خانوادهها به فرایند ارزشیابی و هدایت تحصیلی راهاندازی شود تا جلوی تضییع حقوق دانشآموزان گرفته شود. جنگ شاید کلاسهای درس را تعطیل کرده باشد، اما عدالت آموزشی هرگز نباید تعطیل شود.
