وزارت آموزش و پرورش با صدور اطلاعیه‌ای رسمی، از تعویق امتحانات نهایی چهار استان هرمزگان، بوشهر، خوزستان و سیستان و بلوچستان در روزهای ۲۵ و ۲۷ تیرماه خبر داد و تأکید کرد که این تصمیم مبتنی بر مصوبه شورای عالی آموزش و پرورش و با هدف حفظ سلامت فرآیند ارزشیابی اتخاذ شده است. با این حال، اعلام‌نشدن جزییات درباره نحوه جبران تأثیر این تعویق بر تراز نمرات کنکور، نگرانی‌های جدی را میان دانش‌آموزان و خانواده‌هایشان برانگیخته و ابهامات اساسی درباره عدالت آموزشی در شرایط جنگی کشور را زنده کرده است.

به گزارش فرهنگیان پرس، وزارت آموزش و پرورش شامگاه گذشته با انتشار اطلاعیه‌ای، تعویق امتحانات نهایی چهار استان جنوبی و شرقی کشور را اعلام کرد. در این اطلاعیه که به امضای مسئولان مربوطه رسیده، آمده است که این تصمیم «مبتنی بر مصوبه ۱۰۷۳ شورای عالی آموزش و پرورش و ماده واحده ساماندهی ارزشیابی پایانی دوره‌های مختلف تحصیلی در شرایط اضطرار» اتخاذ شده است. پیش از این نیز امتحانات نهایی پایه‌های یازدهم و دوازدهم که قرار بود از ۱۳ و ۱۴ تیرماه آغاز شود، به دلیل شرایط جنگی کشور به ۲۱ و ۲۲ تیرماه موکول شده بود . این تعویق‌های متوالی در شرایطی رخ می‌دهد که مدارس این استان‌ها در ماه‌های اخیر با چالش‌های جدی ناشی از ناامنی و حملات هوایی روبه‌رو بوده‌اند.

وزارت آموزش و پرورش در این اطلاعیه تأکید کرده است که «همه جوانب قانونی، فنی و علمی مرتبط با تراز نمرات داوطلبان کنکور سراسری با دقت کامل مورد بررسی و لحاظ قرار گرفته است» و «حقی از هیچ یک از داوطلبان عزیز در کنکور سراسری، تضییع نخواهد شد». با این حال، این اطمینان‌سازی‌ها نتوانسته است نگرانی دانش‌آموزان و به ویژه والدین آنان را که در مناطق جنگی با دشواری‌های مضاعف دست‌وپنجه نرم می‌کنند، برطرف کند. چرا که تأثیر قطعی ۶۰ درصدی معدل در کنکور سراسری و اهمیت تراز نمرات در تعیین رتبه داوطلبان ، هرگونه تغییر در زمان و شرایط برگزاری امتحانات را به مسئله‌ای حساس و سرنوشت‌ساز تبدیل کرده است.

در بخش دیگری از این اطلاعیه، از «دلسوزان و دغدغه‌مندان عرصه تعلیم و تربیت» خواسته شده است که «ضمن پرهیز از هرگونه اظهارنظرهای غیرکارشناسی و شتابزده، با رویکردی مسئولانه به حفظ و تقویت آرامش و تمرکز ذهنی دانش‌آموزان و نیز آرامش خاطر خانواده‌های آنان یاری رسانند». این درخواست در حالی مطرح می‌شود که خود وزارت آموزش و پرورش، با اعلام‌نکردن جزئیات نحوه جبران تأثیر این تعویق بر فرآیند تراز نمرات، عملاً به دامنه ابهامات و نگرانی‌ها دامن زده است. پیشینه موضوع نشان می‌دهد که در سال‌های گذشته نیز تعویق امتحانات نهایی در مناطق محروم و جنگ‌زده، همواره با چالش‌های عدالت آموزشی همراه بوده و دانش‌آموزان این مناطق را در مقایسه با همتایان خود در مناطق امن‌تر، با ضرر و زیان مضاعفی مواجه کرده است.

کارشناسان حوزه آموزش و پرورش معتقدند که در شرایط بحران، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، شفافیت، سرعت عمل و برقراری عدالت آموزشی است. اعلام تصمیمات بدون ارائه جزئیات و تحلیل‌های کارشناسی، نه تنها به کاهش تنش کمک نمی‌کند، بلکه موجب بی‌اعتمادی خانواده‌ها به نظام آموزشی خواهد شد. این بی‌اعتمادی در شرایط حساس کنونی، که کشور در آتش‌بس موقت پس از حملات نظامی به سر می‌برد و فشارهای روانی ناشی از جنگ بر دوش همه اقشار جامعه سنگینی می‌کند، می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری به سرمایه اجتماعی وارد کند. تجربه نشان داده است که حمایت‌های روانی فعال از سوی معلمان و والدین، مهم‌ترین عامل در حفظ تعادل روانی و پیشگیری از افت تحصیلی دانش‌آموزان در دوران بحران است و نظام آموزشی باید بیش از هر زمان دیگری به این مؤلفه حیاتی توجه کند.

 

زیر ذره بین فرهنگیان پرس

آنچه از این اطلاعیه و سوابق موجود برمی‌آید، ضرورت شفاف‌سازی فوری وزارت آموزش و پرورش درباره سازوکار جبران تأثیر تعویق امتحانات بر تراز نمرات دانش‌آموزان استان‌های جنگ‌زده است. وزارت آموزش و پرورش باید با ارائه گزارش جامع کارشناسی به افکار عمومی، نشان دهد که چگونه «حقی از هیچ داوطلبی تضییع نخواهد شد» و چه تمهیداتی برای جبران ضرر احتمالی دانش‌آموزان این استان‌ها در رقابت سراسری کنکور اندیشیده شده است. همچنین، برگزاری امتحانات جایگزین یا در نظر گرفتن تمهیدات ویژه برای این دانش‌آموزان، باید در اولویت برنامه‌ریزی‌های این وزارتخانه قرار گیرد. در غیر این صورت، «عدالت آموزشی» که یکی از اصول اساسی نظام تعلیم و تربیت است ، در سایه تصمیمات شتابزده و غیرشفاف، به آرمانی دست‌نیافتنی برای دانش‌آموزان مناطق جنگ‌زده تبدیل خواهد شد.