وزیر آموزش و پرورش در پیامی به مناسبت روز جهانی سوادآموزی، از آغاز «فصلی تازه از تحول» در سازمان نهضت سوادآموزی از طریق بازنگری در اساسنامه و تدوین نقشه راه جدید خبر داد و تأکید کرد که سواد امروز فراتر از خواندن و نوشتن و ابزاری برای توانمندسازی، توسعه پایدار و تحقق عدالت آموزشی است.
به گزارش فرهنگیان پرس، علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، در پیامی به مناسبت ۱۷ شهریور، روز جهانی سوادآموزی، با تأکید بر اینکه سواد امروز فراتر از خواندن و نوشتن و ابزاری برای توانمندسازی، توسعه پایدار و تحقق عدالت آموزشی است، از آغاز «فصلی تازه از تحول» در سازمان نهضت سوادآموزی از طریق بازنگری در اساسنامه و تدوین نقشه راه جدید خبر داد.
وزیر آموزش و پرورش در این پیام آورده است: «هشتم سپتامبر، برابر با ۱۷ شهریور، روزی است که جهان، یک‌صدا بر اهمیت دانایی و حق همگانی انسان‌ها برای آموختن تأکید می‌کند. یونسکو این روز را در سال ۲۰۲۶ با شعار “سواد برای مردم، کره زمین و شکوفایی” گرامی داشته است؛ شعاری که سواد را نه صرفاً یک مهارت فردی، بلکه نیرویی برای ساختن جامعه‌ای فراگیر، آینده‌ای پایدار و جهانی برخوردار از فرصت‌های بیشتر برای شکوفایی می‌داند».
کاظمی با اشاره به تحول در سازمان نهضت سوادآموزی تصریح کرده است: «”بازنگری در اساسنامه سازمان نهضت سوادآموزی” و “تدوین نقشه راه جدید”، صرفاً بازنگری در ساختارها و برنامه‌های این سازمان نیست؛ بلکه بازتعریف افق مأموریت سوادآموزی برای پاسخگویی به نیازهای انسان امروز و ساختن فردای ایران اسلامی است. این تحول باید سازمان نهضت سوادآموزی را به نهضتی برای توانمندسازی، یادگیری همیشگی، توسعه و تعمیق سواد و تحقق عدالت آموزشی ارتقا دهد».
بر اساس آمارهای موجود، نرخ باسوادی در ایران از ۴۷.۵ درصد در آغاز انقلاب اسلامی به ۹۷.۵ درصد رسیده است. همچنین بر اساس داده‌های یونسکو، نرخ باسوادی افراد ۱۵ سال به بالا در ایران بین ۸۶ تا ۸۹ درصد است که نزدیک به متوسط جهانی و بالاتر از میانگین منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا قرار دارد.
نقشه راه تحول؛ حرکت در سه مرحله استراتژیک
چندی پیش و در گردهمایی معاونان سوادآموزی استان‌های کشور، با حضور وزیر آموزش و پرورش، از «نقشه راه تحول نهضت سوادآموزی» رونمایی شد. این نقشه راه با هدف ایجاد چارچوبی منسجم برای تحول در مأموریت‌ها، ساختار و فرآیندهای سازمان نهضت سوادآموزی تدوین شده و تلاش دارد مسیر حرکت این سازمان را از اجرای صرف مأموریت‌های جاری به سمت رویکردی آینده‌محور، مسئله‌محور و متناسب با تحولات نظام تعلیم و تربیت هدایت کند.
در این نقشه راه، حرکت تحول‌آفرین نهضت سوادآموزی در سه مرحله «آماده‌سازی و معماری تحول»، «استقرار و توسعه» و «هوشمندسازی و توسعه پایدار» پیش‌بینی شده است؛ مسیری که قرار است ضمن حفظ مأموریت‌های اصلی سازمان، زمینه‌ساز بازطراحی و ارتقای فعالیت‌های آن در سال‌های پیشرو باشد.
رئیس سازمان نهضت سوادآموزی نیز پیشتر از تدوین برنامه تحول این سازمان با محوریت آموزش سوادهای نوین نظیر سواد دیجیتال، مالی و رسانه‌ای خبر داده و گفته بود که ریشه‌کنی بی‌سوادی همچنان مأموریت اصلی است، اما نیازهای جامعه امروز، حرکت به سمت توانمندسازی مهارتی آحاد جامعه را اجتناب‌ناپذیر کرده است. توسعه مراکز یادگیری محلی، تربیت تسهیلگران حرفه‌ای، بهره‌گیری از ظرفیت هوش مصنوعی و ایجاد سکوی ملی یادگیری، از مهم‌ترین برنامه‌هایی است که با هدف ارائه آموزش‌های متناسب با نیاز مخاطبان در سراسر کشور دنبال می‌شود.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
دستاوردهای چهار دهه نهضت سوادآموزی در افزایش نرخ باسوادی از ۴۷.۵ به ۹۷.۵ درصد، بی‌شک یکی از افتخارات نظام آموزشی کشور محسوب می‌شود. با این حال، تعریف امروزین سواد فراتر از خواندن و نوشتن رفته و یونسکو نیز آن را «نیرویی برای ساختن جامعه‌ای فراگیر، آینده‌ای پایدار و جهانی برخوردار از فرصت‌های بیشتر برای شکوفایی» تعریف کرده است.
بازنگری در اساسنامه سازمان نهضت سوادآموزی که از سال ۱۳۶۳ بدون تغییر مانده بود، و تدوین نقشه راه جدید، پاسخی به این تغییر پارادایم است. با این حال، تحقق این تحول نیازمند عبور از چند چالش اساسی است: نخست، تأمین منابع مالی و انسانی کافی برای آموزش سوادهای نوین به جمعیت هدف؛ دوم، جذب و نگهداشت بی‌سوادان باقی‌مانده که عمدتاً در گروه‌های آسیب‌پذیر مانند زنان سرپرست خانوار قرار دارند؛ و سوم، هماهنگی با تحولات فناورانه و استفاده از ظرفیت هوش مصنوعی در فرآیند یادگیری.
در شرایطی که کشور در آتش‌بس موقت پس از جنگ تحمیلی به سر می‌برد و بازسازی زیرساخت‌ها در اولویت قرار دارد، سرمایه‌گذاری در آموزش و توانمندسازی نیروی انسانی، نه یک هزینه، بلکه ضرورتی راهبردی برای آینده ایران اسلامی است. فصل تازه نهضت سوادآموزی، اگر با نگاه علمی، مشارکت مردمی و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین همراه شود، می‌تواند ایران را از «سواد مطلق» به «توانمندی پایدار» برساند.
