رئیس کمیته امور اجرایی دانشگاه آزاد از بازنگری در زمانبندی امتحانات پایان ترم نیمسال دوم خبر داد. تداخل با آزمون کارشناسی ارشد و مراسم تشییع پیکر رهبر شهید، دلایل اصلی این تغییر عنوان شده است. همچنین امتحانات کارشناسی به صورت مجازی برگزار میشود.
به گزارش فرهنگیان پرس، «سودابه سلیمانی» رئیس کمیته امور اجرایی آموزش و تحصیلات تکمیلی دانشگاه آزاد اسلامی، از تغییر برنامه امتحانات پایان ترم نیمسال دوم سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ خبر داد. این تغییرات در حالی اعمال میشود که پیش از این زمان برگزاری امتحانات ششم تا ۲۳ تیرماه اعلام شده بود.
سلیمانی در گفتوگو با ایسنا، سه دلیل اصلی برای این بازنگری ذکر کرد: تغییرات ایجاد شده در تقویم آزمون کارشناسی ارشد، برخی ملاحظات اجرایی، و ضرورت هماهنگی با برنامههای اعلامی ستاد برگزاری مراسم ملی تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب. او تأکید کرد که جزئیات زمانبندی جدید تا ابتدای هفته آینده به واحدهای دانشگاهی ابلاغ خواهد شد.
آزمون کارشناسی ارشد و تشییع رهبر شهید؛ دو رویداد تأثیرگذارتغییرات مکرر در تقویم آزمون کارشناسی ارشد در ماههای اخیر، یکی از عوامل اصلی سردرگمی دانشجویان بوده است. براساس آخرین اطلاعیههای منتشر شده، آزمون کارشناسی ارشد سال ۱۴۰۵ قرار بود اواخر خرداد برگزار شود، اما به دلایل نامشخصی به نیمه تیرماه موکول شده است. این جابهجایی باعث تداخل زمانی با امتحانات پایان ترم دانشگاه آزاد شده بود.
دومین عامل، مراسم تشییع پیکر رهبر شهید انقلاب است. براساس برنامههای اعلامی ستاد برگزاری، این مراسم قرار است در دهه اول تیرماه ۱۴۰۵ برگزار شود. اگرچه جزئیات دقیق برنامهها هنوز اعلام نشده، اما هماهنگی با این رویداد ملی، یکی از دلایل تغییر برنامه امتحانات عنوان شده است. این نخستین بار در تاریخ ایران است که برگزاری امتحانات دانشگاهی تحت تأثیر مراسم تشییع یک رهبر قرار میگیرد.
امتحانات مجازی برای کارشناسی؛ اختیار کامل با استادان
سلیمانی در خصوص نحوه برگزاری امتحانات گفت: «با توجه به اینکه کلاسهای درس این نیمسال به صورت مجازی برگزار شده است، نحوه طراحی و اجرای آزمونها تا حد زیادی به تصمیم استادان بستگی دارد.» او تأکید کرد که سازمان مرکزی دانشگاه آزاد در این نیمسال دستورالعمل ایجابی مشخصی ابلاغ نخواهد کرد و استادان میتوانند متناسب با رویکرد آموزشی خود، شیوه ارزیابی را تعیین کنند.
در خصوص حضوری یا مجازی بودن امتحانات، وی گفت: «هنوز تصمیم نهایی در این زمینه اتخاذ نشده است، اما با توجه به اعلام نهادهای نظارتی و تصمیمات قبلی دانشگاه، احتمال برگزاری امتحانات به صورت مجازی برای دوره کارشناسی قطعی شده است.» این تصمیم در حالی اتخاذ میشود که بسیاری از دانشگاههای معتبر جهان پس از پایان همهگیری کرونا، برگزاری آزمونهای حضوری را از سر گرفتهاند.
پیشینه تحولات آموزشی در دوران پساجنگ
آموزش عالی ایران در یک سال گذشته، پرتلاطمترین دوره تاریخ خود را تجربه کرده است. جنگ تحمیلی صهیونی-آمریکایی که از دیماه ۱۴۰۴ آغاز شد و تا اواخر فروردین ۱۴۰۵ ادامه یافت، تمامی زیرساختهای آموزشی کشور را تحت تأثیر قرار داد. براساس آمار وزارت علوم، حدود ۳۵ درصد از کلاسهای دانشگاههای دولتی و آزاد در مناطق جنگی تخریب شد و بیش از ۴۰ درصد از اساتید و دانشجویان به طور موقت از محل سکونت و تحصیل خود آواره شدند.
در اردیبهشت ۱۴۰۵ و با برقراری آتشبس موقت، دانشگاه آزاد تصمیم گرفت نیمسال دوم سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ را کاملاً به صورت مجازی برگزار کند. این تصمیم با انتقادات زیادی از سوی اساتید و دانشجویان مواجه شد. «احمد صادقی»، استاد دانشگاه تهران، در گفتگو با فرهنگیان پرس گفت: «آموزش مجازی هرگز نمیتواند جایگزین آموزش حضوری شود، به ویژه در رشتههای عملی و آزمایشگاهی. تصمیم دانشگاه آزاد برای برگزاری مجازی تمام کلاسها، کیفیت آموزش را به شدت کاهش داده است.»
از سوی دیگر، دفتر تحکیم وحدت (تشکل دانشجویی) در بیانیهای اعلام کرد که برگزاری مجازی کلاسها در حالی انجام میشود که زیرساختهای اینترنت کشور پس از جنگ هنوز به طور کامل ترمیم نشده و بسیاری از دانشجویان مناطق محروم از دسترسی پایدار به اینترنت برخوردار نیستند.
فرصت دوباره برای آزمون جامع و EPT
سلیمانی از پیشبینی فرصت مجدد برای دانشجویانی خبر داد که به دلیل شرایط اخیر موفق به شرکت در آزمون جامع نشدهاند: «برای دانشجویانی که در نیمسال دوم سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ به دلیل شرایط موجود از شرکت در آزمون جامع بازماندهاند، برنامهریزی لازم انجام شده است تا یک نوبت دیگر آزمون جامع در پایان شهریورماه برگزار شود.»
او همچنین گفت: «احتمالاً در ابتدای شهریورماه یک نوبت دیگر آزمون زبان EPT برگزار خواهد شد تا دانشجویانی که هنوز موفق به کسب نمره زبان مورد نیاز نشدهاند، بتوانند در این آزمون شرکت کرده و سپس وارد مرحله آزمون جامع شوند.» این تصمیم در حالی گرفته میشود که آخرین آزمون EPT مربوط به اسفند ۱۴۰۴ بوده و به دلیل شرایط جنگی، آزمون بهمنماه ۱۴۰۴ لغو شده بود.
براساس آمار منتشر شده توسط مرکز سنجش دانشگاه آزاد، حدود ۱۵ هزار دانشجوی مقطع دکتری در آزمون جامع نیمسال دوم ثبتنام کرده بودند که حدود ۳ هزار نفر از آنها (۲۰ درصد) به دلایل مختلف از جمله مشکلات اینترنت، آوارگی جنگی و یا بیماری موفق به شرکت در آزمون نشدند. این دانشجویان اکنون میتوانند در شهریورماه ۱۴۰۵ در آزمون جامع شرکت کنند.
چالشهای پیش روی دانشگاه آزاد در سال تحصیلی جدید
با نزدیک شدن به پایان نیمسال دوم، پرسش اصلی این است که وضعیت ترم تابستان و سال تحصیلی جدید چگونه خواهد بود. سلیمانی اعلام کرده که تلاش میشود امتحانات کمترین تداخل را با آغاز ترم تابستان داشته باشد. اما هنوز مشخص نیست که ترم تابستان به صورت حضوری برگزار خواهد شد یا مجازی.
«محمد مهدی طهرانچی»، رئیس دانشگاه آزاد، اوایل خرداد ۱۴۰۵ در یک نشست خبری گفته بود: «ما آماده برگزاری کلاسهای حضوری از ترم تابستان هستیم، اما این تصمیم به شرایط عمومی کشور و مجوزهای ستاد ملی مبارزه با کرونا (که هنوز منحل نشده) و همچنین ستاد امنیت کشور بستگی دارد.» با توجه به آتشبس موقت، احتمال برگزاری کلاسهای حضوری در ترم تابستان وجود دارد، اما هنوز تصمیم قطعی اتخاذ نشده است.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
تغییر مداوم تقویم آموزشی دانشگاه آزاد در شرایط پساجنگ، تصویری از مدیریت بحرانزده و واکنشی را نشان میدهد. دانشجویانی که از ابتدای سال ۱۴۰۵ به دلیل جنگ، آوارگی و قطعی اینترنت، بیش از نیمی از نیمسال تحصیلی را از دست دادهاند، اکنون با سردرگمی در مورد تاریخ امتحانات، نحوه برگزاری و تداخل با سایر آزمونها مواجهاند. آنچه این بحران را تشدید میکند، نبود شفافیت است. اعلام اینکه «جزئیات تا هفته آینده ابلاغ میشود» در حالی که زمان امتحانات نزدیک است، استرس مضاعفی به دانشجویان وارد میکند.
سه نکته در این میان قابل تأمل است: اول، برگزاری امتحانات مجازی برای دوره کارشناسی در حالی که کلاسها نیز مجازی بود، میتواند سؤالات جدی درباره اصالت و کیفیت ارزیابی ایجاد کند. در نبود نظارت حضوری، چگونه میتوان از تقلب و استفاده از هوش مصنوعی جلوگیری کرد؟ سلیمانی پاسخ روشنی به این پرسش نداده و صرفاً گفته است «اختیار با استادان است». این رویکرد، مسئولیت سنگینی را بر دوش اساتید میگذارد بدون اینکه ابزارهای لازم را در اختیار آنها قرار دهد.
دوم، فرصت مجدد برای آزمون جامع و EPT اقدامی مثبت و شایسته تقدیر است. اما این تصمیم باید خیلی زودتر گرفته میشد تا دانشجویان بتوانند برنامهریزی مناسبی برای تابستان خود داشته باشند. اعلام این موضوع در خردادماه (تنها سه ماه مانده به شهریور) برای دانشجویانی که نیاز به مطالعه فشرده دارند، کافی نیست.
سوم، دانشگاه آزاد به عنوان بزرگترین دانشگاه حضوری جهان (با بیش از یک میلیون دانشجو) باید هرچه سریعتر تکلیف ترم تابستان و سال تحصیلی جدید را مشخص کند. ادامه وضعیت بلاتکلیفی، نه به نفع دانشجویان است و نه به نعت اساتید. راهکار پیشنهادی فرهنگیان پرس: اولاً، برگزاری امتحانات کارشناسی به صورت ترکیبی (حضوری برای دروس اصلی و تخصصی، مجازی برای دروس عمومی و نظری). ثانیاً، اعلام حداکثر تا پایان خرداد برنامه کامل ترم تابستان و سال تحصیلی جدید. ثالثاً، تشکیل کارگروه ویژه برای جبران عقبماندگیهای آموزشی دانشجویانی که در جنگ بیشترین آسیب را دیدهاند (مانند دانشجویان مناطق جنگی جنوب و غرب کشور). شرایط آتشبس موقت، فرصتی ارزشمند برای بازسازی نظام آموزشی است و نباید با تصمیمات دیرهنگام و غیرشفاف، این فرصت طلایی را از دست داد.
