نخستین لابراتوار سیار خلاقیت و ساخت با عنوان «فبلب سیار» با هدف تحول در نظام آموزشی و تبدیل کلاسهای درس به کارگاههای عملی، فعالیت خود را از شهرری آغاز کرد. این پروژه که با حمایت سازمان فناوریهای نوین شهرداری تهران و طراحی شرکت دانشبنیان فبلب اجرا شده، دانشآموزان را با مفاهیم طراحی سهبعدی، رباتیک و ساخت دیجیتال آشنا میکند تا نسل آینده به جای مصرفکننده فناوری، به خالق آن تبدیل شود.
به گزارش فرهنگیان پرس، لابراتوار سیار خلاقیت و ساخت «فبلب سیار» با حمایت سازمان فناوریهای نوین و نوآوری شهری شهرداری تهران و طراحی و اجرای شرکت دانشبنیان «فبلب» به عنوان عضو منطقه نوآوری ایران، فعالیت خود را از شهرری آغاز کرد. این طرح که کلاس درس را از چهار دیواری مدارس فراتر برده و فناوری را مستقیماً به میان دانشآموزان میبرد، گامی مهم در جهت تحقق آموزش مهارتمحور در نظام آموزشی کشور محسوب میشود.
در نخستین ایستگاه این لابراتوارهای سیار که در دبستان مهندس وحید کیهانی شهرری برگزار شد، دانشآموزان تجربهای متفاوت از آموزش را پشت سر گذاشتند. تجربهای که در آن طراحی و مدلسازی سهبعدی، ساخت دیجیتال، رباتیک، کار تیمی و حل مسئله، جایگزین آموزشهای صرفاً تئوری شد. این رویکرد نوین، پاسخی به ناکارآمدی روشهای سنتی آموزشی است که سالهاست نتوانسته است دانشآموزان را برای مواجهه با چالشهای دنیای واقعی آماده کند .
یحیی نوریان، مدیرعامل مجموعه فبلب از شرکتهای عضو منطقه نوآوری ایران، با اشاره به روند شکلگیری این پروژه گفت: «این طرح تنها رونمایی از چند اتوبوس آموزشی نیست، بلکه حاصل ماهها ایدهپردازی، طراحی، برنامهریزی، تجهیز فضاها، تدوین محتوای آموزشی و تلاش تیمهای فبلب و فبکودک برای خلق تجربهای نو در آموزش ساختمحور است.» به گفته او، هدف این پروژه ایجاد فرصتی برای آشنایی هزاران کودک و نوجوان با دنیای طراحی، ساخت، نوآوری و حل مسئله است؛ مسیری که میتواند نسل آینده را با مهارتهای مورد نیاز اقتصاد دانشبنیان و فناوریهای نوین پیوند بزند.
گذار از آموزش نظری به مهارتآموزی عملی
نکته قابل تأمل در این طرح، تغییر رویکرد از آموزش صرفاً نظری به یادگیری تجربی و عملی است. بر اساس گزارشهای آموزشی، سیستمهای سنتی که بر حفظیات و آزمونهای کتبی متمرکز هستند، به تنهایی نمیتوانند پاسخگوی نیازهای بازار کار و چالشهای دنیای واقعی باشند . در این میان، آزمایشگاههای سیار با تجهیز به ابزارهایی نظیر پرینتر سهبعدی، دستگاه CNC و امکانات قالبگیری، این امکان را فراهم میکنند که کودکان و نوجوانان ضمن تجربه یک فضای آموزشی متفاوت، با فناوریهای روز و شیوههای نوین ساخت آشنا شوند.
بهزاد پایمرد، مدیرعامل سازمان فناوریهای نوین و نوآوری شهری شهرداری تهران نیز در این باره گفت: «این پروژه با هدف آشنایی دانشآموزان ۱۰ تا ۱۶ ساله با مفاهیم طراحی، ساخت و فناوری اجرا میشود و کودکان در فضایی آموزشی و مهارتی، مراحل تولید یک محصول را بهصورت عملی تجربه میکنند.» او با بیان اینکه این فضاها صرفاً یک محیط آموزشی معمولی نیستند، افزود: «در این آزمایشگاههای سیار، نوجوانان میآموزند چگونه یک ایده را به محصولی ملموس تبدیل کنند؛ از مرحله طراحی اولیه گرفته تا ساخت قطعه، قالبگیری و سرهمکردن اجزای مختلف. در واقع، اینجا جایی است که آموزش از سطح نظری فراتر میرود و دانشآموزان بهصورت عملی با مفاهیم تولید و فناوری آشنا میشوند.»
پایمرد در پایان تأکید کرد که هدف اصلی، تربیت نسلی است که نهتنها مصرفکننده فناوری نباشد، بلکه بتواند در آینده به خالق و تولیدکننده ایدههای نو تبدیل شود. این هدف با رویکرد «یادگیری پروژهمحور» همخوانی دارد که به دانشآموزان کمک میکند هم بدانند و هم عمل کنند و مهارتهای حل مسئله، ارتباط و خودمدیریتی را در خود تقویت نمایند .
عدالت آموزشی در گرو دسترسی همگانی
بر اساس برنامهریزیهای انجام شده، پنج مرکز ثابت فبلب کودک در نقاط مختلف تهران در حال احداث است و همزمان پنج دستگاه اتوبوس مجهز نیز به عنوان فبلب سیار کودک آماده بهرهبرداری شدهاند که بهزودی وارد چرخه خدمت خواهند شد . پایمرد با تأکید بر رویکرد عدالتمحور مدیریت شهری افزود که فبلبهای سیار با هدف افزایش دسترسی مناطق کمبرخوردار به امکانات آموزشی و فناورانه، مستقیماً در مدارس و مراکز آموزشی این مناطق مستقر خواهند شد. این اقدام در شرایطی صورت میگیرد که کمبود امکانات آموزشی و کارگاهی در برخی مدارس، سالها یکی از موانع تجربه عملی و پرورش خلاقیت کودکان بوده است .
سجاد محمدعلینژاد، معاون مالی و اقتصادی شهرداری تهران نیز در حاشیه رونمایی از این طرح گفتکه ضروری است کودکان، دانشآموزان و دانشجویان از مهارتها و ظرفیتهای ویژه برخوردار باشند . به گفته او، اگر تهران میخواهد در آینده به یکی از شهرهای پیشرو در حوزه فناوری در آسیای غربی تبدیل شود، باید از امروز بر پرورش استعداد، خلاقیت و مهارتهای فرزندان سرمایهگذاری کند .
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
با وجود استقبال از این طرح نوآورانه، همچنان ابهاماتی درباره تداوم و پایداری آن وجود دارد. تجربه نشان داده است که بسیاری از طرحهای آموزشی فاخر در کشور، پس از تغییر مدیران یا کاهش اعتبارات، به فراموشی سپرده میشوند. از سوی دیگر، کارشناسان آموزشی معتقدند که تحول در نظام آموزشی تنها با راهاندازی چند اتوبوس مجهز محقق نمیشود، بلکه نیازمند تغییر جدی در رویکردهای کلان آموزشی، بازنگری در محتوای کتب درسی و توانمندسازی معلمان در زمینه آموزشهای مهارتمحور است.
نکته حائز اهمیت اینکه در شرایط کنونی که کشور با تهدیدات و تحریمهای اقتصادی مواجه است، سرمایهگذاری بر روی آموزشهای مهارتی و فناورانه میتواند به عنوان یک راهبرد هوشمندانه برای کاهش وابستگی به خارج و تقویت تولید داخلی عمل کند. تجربه کشورهای پیشرفته نشان میدهد که توسعه زیستبوم فناوری از سنین پایین، مهمترین عامل در جهش اقتصادی و نوآوری ملی است. بنابراین، ضروری است که متولیان آموزشی، این گونه طرحها را نه به عنوان برنامههای موقت، بلکه به عنوان یک راهبرد دائمی در نظام آموزشی کشور نهادینه کنند و با تأمین اعتبارات پایدار، زمینه توسعه و تکثیر آن را در سراسر کشور فراهم آورند. در غیر این صورت، این اتوبوسهای خلاقیت نیز مانند بسیاری از طرحهای خوب دیگر، فقط برای مدتی کوتاه به حرکت درخواهند آمد و سپس در انبارهای فراموشی خاک میگیرند.
