به گزارش فرهنگیان پرس، / محمد وفائی: سالن کارگاه نمایش مجموعه تئاتر شهر این شبها میزبان نمایشی است که نه تنها یک اثر هنری، که فریادی اعتراضی است علیه جنگ و کشتار کودکان. «مانتیکور» به کارگردانی مهدی موسیخانی، که پس از ده سال دوری از صحنه تئاتر بار دیگر به صحنه آمده، تماشاگر را به سفری عمیق در اساطیر ایران و تراژدی جنگ میبرد.
از شعر شیمبورسکا تا دیو ایرانی
موسیخانی در گفتگو با فرهنگیان پرس درباره انگیزه نوشتن این نمایشنامه، توضیح میدهد:
«بعد از اتفاقات جنگ دوازده روزه و اخبار کشته شدن کودکان و غیرنظامیان، یاد شعر شیمبورسکا افتادم که تاریخ تعداد مردگانش را رُند میکند؛ هزار و یک نفر میشود، هزار نفر گویی آن یک نفر هرگز وجود نداشته… برای من که همیشه ادبیات کهن و اساطیر فرهنگ ایران و جهان مورد علاقهام بوده، یک همانندی بین شخصیت دیو مانتیکور با شخصیت جنگ پیدا کردم.»
این کارگردان با بیان این که مانتیکور یکی از دیوهای ایران باستان است که سر انسان، بدن شیر و دم عقرب دارد، اضافه میکند:
«این دیو با لالایی، شکارش را به خوابی شیرین فرو برده و میبلعد. دقیقاً مانند جنگ که با شعارهای فریبنده، مردم را به کام مرگ میکشد.»
پشتوانه هنری: از کیارستمی تا پسیانی
موسیخانی با اشاره به پیشینه هنری خود میگوید: «من دانشآموخته رشته تئاتر با گرایش ادبیات نمایشی از دانشگاه سوره تهران و کارگردانی سینما از دانشگاه سروش هستم. اما سه شخص در زندگی هنری من هستند که به من کمک کردند شاکله ذهنی و خط مشی هنریم را انتخاب کنم: آقای عباس کیارستمی، آقای آتیلا پسیانی و آقای محمد چرمشیر.»
او با احترام عمیق به این اساتید ادامه میدهد: «افتخار شاگردی، دستیاری و بازی در کنار کسی که به او لقب پدر تئاتر تجربی دادهاند، آتیلا پسیانی فقید، و سر کلاس درس عباس کیارستمی و محمد چرمشیر نشستن، آنقدر برایم ارزشمند است که همیشه فکر میکنم خدا چقدر مرا دوست داشته که این فرصت را در اختیارم قرار داد. بسیار تاثیر گرفته از تفکر و اندیشه این مفاخر فرهنگ و هنر ایران زمین هستم.»
موسی خانی درباره انتخاب شیوه اجرا و کارگردانی توضیح میدهد: «همانطور که گفتم، من بسیار تحت تاثیر کار و اندیشه آتیلا پسیانی در تئاتر و در کل هنر بودم و هستم. این اثر هم در ادامه اجراها و تجربیاتی است که با آتیلا و گروه بازی داشتهام.»
«علاقه من به تئاتر تجربی و کارگاهی قطعاً تاثیر اصلی در انتخاب اجرا به این فرم را برای من داشته. من معتقدم تئاتر باید زنده باشد و با تماشاگر دیالوگ برقرار کند.»
تکنولوژی در خدمت معنا
موسیخانی در پاسخ به این پرسش که از چه چیزهایی برای ایدهپردازی و پرداخت موقعیت نمایشی بهره گرفتید، میگوید:
«اصولاً استفاده از تکنولوژی برای من در نمایش همیشه بسیار جذاب بوده، اما همیشه تلاش کردم نطفه اثر بدون تکنولوژی قابل ارائه باشد. یعنی اگر در کار پروجکشن داریم و برق به هر دلیلی قطع شد، نمایش همچنان قابل اجرا باشد؛ چیزی که در نمایشهای آیینی بشر وجود دارد.»
او به شیوه اجرای «مانتیکور» اشاره میکند و میگوید: «در این نمایش سعی شده با آشناییزدایی از مفاهیمی که در زندگی داریم، به تعریف جدید و تجربه مشترکی با استفاده از اسباببازیها، عروسکها و اکسسوار و تکنولوژی با مخاطب برسیم.»
تقبیح کودککشی در دوران ما
این کارگردان درباره ضرورت اجرای این نمایش در شرایط فعلی میگوید: «تقبیح کودککشی و نسلکشی و نشان دادن چهره کریه و زشت جنگ و قربانی شدن مردم، به هر شیوه هنری، ضرورت بیشتری برای شخص من در این دوره دارد. وقتی میبینم کودکان در غزه و یمن و دیگر نقاط جهان قربانی میشوند، نمیتوانم ساکت بنشینم.»
کارگردان نمایش مانتیکور درباره استفاده از امکانات تصویرپردازی متحرک و نورپردازی مدرن توضیح میدهد:
«من سعی کردم در ارتباط با مخاطب، بر تداعیهای مخاطب با عناصر موجود در صحنه از این ابزار کمک بگیرم. برای خودم نتیجه حیرتانگیز بوده. وقتی میبینم تماشاگران پس از نمایش درگیر بحث میشوند، میفهمم به هدفم رسیدهام.»
چالشهای تولید: تئاتر در شرایط دشوار
موسیخانی از شرایط تولید نمایش انتقاد کرده و میگوید: «متاسفانه تولید اثر هنری مخصوصاً تئاتر در این شرایط بسیار سختتر شده، مخصوصاً آثاری تجربی، کارگاهی و آزمایشگاهی اینچنینی که مبنای پژوهشی و علمی دارند؛ آثاری که به دنبال گیشه نیستند و بیشتر خود اثر و تاثیرات آن بر خود اجراگران و مخاطبین مد نظر میباشد.»
این کارگردان در پایان با امیدواری میگوید: «امیدوارم به نور که بر تاریکی پیروز است. همانطور که هر گاه نور میآید صحنه جان میگیرد و تاریکی میمیرد، نمایش آغاز میشود. ما در «مانتیکور» سعی کردیم نور امید را در دل تاریکی جنگ روشن نگه داریم.»
اجرای نمایش «مانتیکور» تا ۳۰ آبان ماه در کارگاه نمایش مجموعه تئاتر شهر ادامه دارد.
