رئیس سازمان نوسازی مدارس کشور از اجرای طرح شهید عجمیان برای بهسازی و شادابسازی ۷۵ هزار کلاس درس تا پایان شهریور ۱۴۰۵ خبر داد و گفت: در جنگ اخیر، ۱۲۸۸ مدرسه آسیب دیده که بیش از ۱۲۰۰ فضای آن بازسازی و ۱۵ مدرسه نیز با مشارکت خیرین بازسازی میشود.
به گزارش فرهنگیان پرس، حمیدرضا خانمحمدی، رئیس سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور، با اشاره به اجرای طرح شهید عجمیان اظهار داشت: «هدف اصلی این طرح، فراتر از تعمیر، ایجاد فضایی شاداب، بانشاط و سرشار از مؤلفههای تربیتی در مدارس است. با محوریت مشارکت مردمی، خیرین و ظرفیتهای داوطلبانه، تلاش خواهیم کرد تا مدارس را به محیطی الهامبخش برای یادگیری و رشد همهجانبه دانشآموزان تبدیل کنیم.» او افزود: «توزیع اقلام و مصالح تأمینشده برای این طرح، با اولویتبندی دقیق مدارس نیازمند و با نظارت کامل انجام خواهد شد تا اطمینان حاصل شود که این منابع به بهترین شکل ممکن مورد استفاده قرار میگیرند.»
خانمحمدی با بیان اینکه ۳۲ هزار متر مربع سرامیک اهدایی یک فرد نیکوکار برای بهسازی و شادابسازی مدارس در سراسر کشور توزیع شده است، ادامه داد: «با استفاده از ظرفیتهای مردمی، فونداسیونهای مدارس آماده شده تا در ادامه با استفاده از ظرفیت خیرین و سایر منابع، تکمیل مدارس در دستور کار قرار گیرد.»او با تأکید بر ضرورت استفاده از طرح مولدسازی برای ساخت مدارس در طرح نهضت عدالت آموزشی، افزود: «میتوان از این منبع، سازه مدارس را آماده کرد و مابقی کار ساخت را از ظرفیت خیرین استفاده کرد.»
رئیس سازمان نوسازی مدارس با بیان اینکه اعتبارات خوبی برای تأسیس هنرستانها در نظر گرفته شده است، گفت: «آنگونه که در تجهیز فضاهای آموزشی به صورت ویژه به استان نگاه شد، با تخصیص اعتبارات سعی میشود در این بخش کمک ویژهای به استانها شود.» او در ادامه به آسیبهای وارده به مدارس در جنگ اخیر اشاره کرد و گفت: «طبق ارزیابیهای انجام شده، در جنگ تحمیلی اخیر ۱۲۸۸ مدرسه و ۲۱۹ فضای آموزشی آسیب دید که بیش از ۱۲۰۰ فضا بهسازی و تحویل شده است. ۱۵ مدرسه بهطور کامل تخریب شده که بازسازی آنها با مشارکت خیرین و نهادهای حمایتی در دستور کار قرار دارد.»
خانمحمدی با اشاره به مشارکت نهادهای داخلی و خارجی در بازسازی مدارس گفت: «مجموعههایی از جمله آستان قدس رضوی، عتبه امام حسین(ع)، آیتالله حکیم، آیتالله نورمفیدی، یک مؤسسه خیریه در ترکیه و برخی مؤسسات خیریه داخلی و خارجی و دیگر نهادهای مردمی برای مشارکت در بازسازی و تجهیز مدارس اعلام آمادگی کردهاند.» وی همچنین از مستندسازی و ثبت روایت مدارس آسیبدیده خبر داد و اظهار کرد: «این دادهها برای پیگیری روند بازسازی و ثبت دقیق وقایع در حال جمعآوری و تدوین است.»
نگاهی به سابقه تخریب و بازسازی مدارس در یک سال گذشته (از ابتدای ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵) نشان میدهد که جنگ چهلروزه، سنگینترین آسیب به زیرساختهای آموزشی کشور پس از جنگ تحمیلی دهه ۶۰ را رقم زده است. در تابستان ۱۴۰۴ و همزمان با حملات موشکی به استانهای غربی و جنوبی، مدارس شهرهای مرزی مانند سوسنگرد، بستان، قصرشیرین و مهران بیشترین آسیب را دیدند. بر اساس گزارش وزارت آموزش و پرورش (منتشر شده در مهر ۱۴۰۴)، از مجموع مدارس آسیبدیده، ۴۰ درصد مربوط به استان خوزستان، ۲۵ درصد کرمانشاه، ۱۸ درصد ایلام و مابقی مربوط به سایر استانها بوده است. همچنین، در آن ایام بیش از ۳۰۰ مدرسه به عنوان «مرکز اسکان اضطراری آوارگان جنگی» مورد استفاده قرار گرفت که باعث فرسایش مضاعف فضای آموزشی شد.
طرح شهید عجمیان که پیش از این نیز در سالهای قبل با هدف بهسازی مدارس روستایی و حاشیه شهرها اجرا شده بود، اکنون با بودجهای افزون بر ۱۵۰۰ میلیارد تومان (برآورد غیررسمی) و با اولویت مدارس آسیبدیده از جنگ و مناطق کمبرخوردار در حال اجرا است. این طرح شامل رنگآمیزی کلاسها، تعمیر در و پنجره، بازسازی سرویسهای بهداشتی و سیستم گرمایشی و سرمایشی است. نکته قابل توجه، اهدای ۳۲ هزار متر مربع سرامیک توسط یک نیکوکار است که ارزش ریالی آن حدود ۵۰ میلیارد تومان برآورد میشود و میتواند کفپوش حدود ۱۰۰۰ کلاس درس را تأمین کند.
مولدسازی مدارس؛ راهکاری برای تأمین بودجه یا فروش اموال دولتی؟استفاده از طرح مولدسازی برای ساخت مدارس، یکی از موضوعات چالشبرانگیز در گفتوگوهای اخیر بوده است. مولدسازی به معنای فروش یا واگذاری املاک مازاد دولتی (از جمله مدارس قدیمی و بدون استفاده) برای تأمین بودجه ساخت مدارس جدید است. موافقان میگویند این طرح از انباشت سرمایه در املاک راکد جلوگیری کرده و به تسریع نهضت عدالت آموزشی کمک میکند. مخالفان هشدار میدهند که ممکن است برخی از املاک ارزشمند فرهنگی (مثل مدارس تاریخی یا زمینهای آموزشی در نقاط خوب شهر) با قیمت پایین به بخش خصوصی واگذار شود و در بلندمدت به ضرر آموزش عمومی تمام شود. شفافیت کامل در فرآیند مولدسازی، نظارت دیوان محاسبات و مشارکت انجمنهای اولیا و مربیان در تصمیمگیری، سه شرط اساسی برای پیشگیری از فساد و اشتباهات راهبردی در این طرح است.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس: بازسازی مدارس در شرایط پساجنگ؛ فرصت یا تهدید؟
آمار بازسازی بیش از ۱۲۰۰ فضای آموزشی در کمتر از یک سال (از خرداد ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵) عملکرد قابل قبولی است. اما نگرانی اصلی، کیفیت این بازسازیهاست. آیا مدارس بازسازی شده فقط به «سرپا بودن» و «قابل استفاده بودن» اکتفا کردهاند یا با استانداردهای مقاومسازی در برابر حملات آتی (مانند پناهگاه زیرزمینی، پنجرههای دوجداره ضد انفجار و سیستم تهویه مطبوع مستقل) تجهیز شدهاند؟ گزارشهای میدانی برخی از خبرگزاریها در اسفند ۱۴۰۴ نشان میداد که تعدادی از مدارس بازسازی شده در خرمشهر، همچنان فاقد سیستم گرمایشی مرکزی هستند و دانشآموزان با بخاریهای نفتی فرسوده کلاسها را گرم میکنند. همچنین، مدارس آسیبدیده در مناطق مرزی که در خط مقدم حملات موشکی قرار داشتند، نیاز به بازسازی اساسیتری (از جمله استحکام بخشی دیوارها و سقف) دارند که صرفاً با رنگآمیزی و سرامیک تأمین نمیشود.
فرهنگیان پرس معتقد است: سازمان نوسازی مدارس باید در مرحله اول بازسازی (فعلی) بر «بازگشت به وضعیت قبل از جنگ» تمرکز کند، اما در مرحله دوم (از مهر ۱۴۰۵ به بعد) باید «استانداردهای مقاومسازی مدارس در برابر حملات نظامی» را تدوین و برای کلیه مدارس جدید و مدارس واقع در مناطق پرخطر اجرایی کند. همچنین، اختصاص ردیف بودجه جداگانه برای «ایمنسازی مدارس در برابر پدافند غیرعامل» در بودجه سال ۱۴۰۵ ضروری است. علاوه بر این، مشارکت خیرین خارجی (مانند مؤسسه خیریه ترکی) اگرچه از نظر تأمین منابع مثبت است، اما باید با حساسیتهای امنیتی و فرهنگی نیز همراه باشد تا وابستگی به بودجه خارجی ایجاد نشود. گزارش شفاف ماهانه از منابع و مصارف بازسازی مدارس، باید در سایت سازمان نوسازی منتشر شود تا مردم و معلمان بتوانند بر روند کار نظارت کنند. نهایتاً، فرهنگیان پرس از اهدای ۳۲ هزار متر مربع سرامیک توسط یک نیکوکار تشکر میکند و امیدوار است این سنت حسنه در سایر صنایع و بازرگانان نیز گسترش یابد. «طرح شهید عجمیان» یک طرح نمادین است که ثابت میکند با همت مردمی و جهادی، میتوان بسیاری از مشکلات زیرساختی آموزش را حتی در بحرانیترین شرایط حل کرد.
فرهنگیان پرس معتقد است: سازمان نوسازی مدارس باید در مرحله اول بازسازی (فعلی) بر «بازگشت به وضعیت قبل از جنگ» تمرکز کند، اما در مرحله دوم (از مهر ۱۴۰۵ به بعد) باید «استانداردهای مقاومسازی مدارس در برابر حملات نظامی» را تدوین و برای کلیه مدارس جدید و مدارس واقع در مناطق پرخطر اجرایی کند. همچنین، اختصاص ردیف بودجه جداگانه برای «ایمنسازی مدارس در برابر پدافند غیرعامل» در بودجه سال ۱۴۰۵ ضروری است. علاوه بر این، مشارکت خیرین خارجی (مانند مؤسسه خیریه ترکی) اگرچه از نظر تأمین منابع مثبت است، اما باید با حساسیتهای امنیتی و فرهنگی نیز همراه باشد تا وابستگی به بودجه خارجی ایجاد نشود. گزارش شفاف ماهانه از منابع و مصارف بازسازی مدارس، باید در سایت سازمان نوسازی منتشر شود تا مردم و معلمان بتوانند بر روند کار نظارت کنند. نهایتاً، فرهنگیان پرس از اهدای ۳۲ هزار متر مربع سرامیک توسط یک نیکوکار تشکر میکند و امیدوار است این سنت حسنه در سایر صنایع و بازرگانان نیز گسترش یابد. «طرح شهید عجمیان» یک طرح نمادین است که ثابت میکند با همت مردمی و جهادی، میتوان بسیاری از مشکلات زیرساختی آموزش را حتی در بحرانیترین شرایط حل کرد.
