به گزارش فرهنگیان پرس، ابراهیم حیدری، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران و دبیر سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران، امروز شنبه دوم آبان ۱۴۰۵ اعلام کرد که با تصویب شورای سیاست‌گذاری، «با کتاب گفت‌وگو کنیم» شعار این دوره از هفته کتاب است. به گزارش خبرگزاری‌های مهر، ایرنا و خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، سی‌وچهارمین هفته کتاب از بیست‌وسوم تا سی‌ام آبان‌ماه در سراسر کشور برگزار می‌شود.
حیدری درباره معنای این شعار گفت: «”با کتاب گفت‌وگو کنیم” در سه سطح مفهومی قابلیت بحث دارد؛ نخست گفت‌وگوی هر شخص با کتاب است، دوم گفت‌وگوی افراد با یکدیگر درباره کتاب است و سوم گفت‌وگوی جامعه با مسائل خود از طریق کتاب است.» او سطح سوم را به‌ویژه برای سیاست‌گذاری فرهنگی مهم دانست، زیرا به تعبیر او کتاب را به بخشی از فرایند فهم مسائل جامعه تبدیل می‌کند.
دبیر هفته کتاب با دعوت از مردم برای مشارکت در برنامه‌های سراسری این دوره افزود: «باید همه مردم دنیا بدانند که ایرانیان ملتی فرهنگ‌دوست و اهل گفت‌وگو هستند و حتی زیر سایه تهدیدهای بدخواهانشان نیز دست از فرهنگ برنمی‌دارند.» این سخن در شرایطی گفته می‌شود که کشور پس از جنگ تحمیلی رژیم صهیونیستی و آمریکا در آتش‌بس موقت به سر می‌برد و بسیاری از رویدادهای فرهنگی سال ۱۴۰۵ تحت تأثیر همین وضعیت جابه‌جا یا مجازی شده‌اند.
دولت تسهیل‌گر، نمایشگاه در آذر
شعار امروز حاصل نشست شورای سیاست‌گذاری هفته کتاب است که به گزارش ایبنا روز چهارشنبه ۲۹ مهر در خانه کتاب و ادبیات ایران برگزار شد. در این نشست نمایندگانی از معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، صداوسیما، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، سازمان ترویج مطالعه و نشر جهاد دانشگاهی، کانون‌های فرهنگی هنری مساجد، انجمن قلم ایران و انجمن نویسندگان کودک و نوجوان حضور داشتند. به گزارش خبرگزاری مهر، حیدری در این جلسه گفت: «در این دوره از هفته کتاب تلاش خواهیم کرد تا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، معاونت امور فرهنگی این وزارت و خانه کتاب و ادبیات ایران بیشتر نقش سیاست‌گذاری و تسهیل‌گری داشته باشد.» به گفته او اجرای بخش عمده فعالیت‌ها به تشکل‌ها، انجمن‌ها و نهادهایی سپرده می‌شود که در طول سال در حوزه کتاب فعال‌اند.
دبیر هفته کتاب همچنین توضیح داد که برای برگزاری هم‌زمان نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران و هفته کتاب برنامه‌ریزی شده بود، اما با توجه به شرایط کشور و درخواست برخی مجموعه‌ها برای آمادگی بیشتر، نمایشگاه به زمان دیگری موکول شد. به گفته او برای حمایت از کتابفروشی‌ها، سامانه «بازار کتاب» در این دوره به‌صورت مجازی و حضوری فعال خواهد بود. حیدری درباره روند انتخاب شعار نیز گفت به دلیل محدودیت زمانی، فرصت انتشار فراخوان عمومی فراهم نشد و شعار پس از دریافت پیشنهادها و مشورت با صاحب‌نظران برگزیده شد. او از برگزاری اختتامیه نخستین دوره جایزه بین‌المللی داستان شش‌کلمه‌ای «مدرسه میناب: ۱۶۸ داستان کوتاه ناتمام» در جریان هفته کتاب خبر داد که به شهدای جنگ اخیر نیز می‌پردازد.
پیشینه این تصمیم به ماه‌های گذشته بازمی‌گردد. سی‌وسومین هفته کتاب با شعار «بخوانیم برای ایران» از ۲۴ تا ۳۰ آبان ۱۴۰۴ برگزار شد و به گزارش نورنیوز، آیین آغاز آن روز ۲۳ آبان ۱۴۰۴ در شهر اوز برگزار شد. در سال ۱۴۰۵ اما نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در موعد همیشگی اردیبهشت حضوری برگزار نشد و به گزارش خبرگزاری مهر، هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از ۲۶ اردیبهشت آغاز شد و با دو روز تمدید تا چهارم خرداد ادامه یافت. به گزارش خبرگزاری تسنیم، شورای سیاست‌گذاری سی‌وهفتمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران نیز ۲۹ مهر تصمیم گرفت نمایشگاه هم‌زمان با هفته کتاب برگزار نشود، در آذرماه برپا شود و در هفته کتاب تمرکز فعالیت‌ها و حمایت‌های مالی بر کتابفروشی‌ها و طرح‌هایی مانند «بازار کتاب» باشد.
مدرسه، معلم نویسنده و ۱۵ دقیقه معرفی کتاب
بخشی از پیشنهادهای مطرح‌شده در شورای سیاست‌گذاری مستقیماً به مدرسه و خانواده مربوط است. به گزارش خبرگزاری مهر، حسین قرایی، مدیرکل روابط عمومی سازمان صداوسیما، گفت: «معاونت پرورشی و فرهنگی آموزش و پرورش نقش مهمی در حوزه ترویج کتاب و کتابخوانی ایفا می‌کند و باید از ظرفیت‌های این معاونت در این حوزه استفاده کنیم. همچنین معلمان نویسنده باید در هفته کتاب مورد توجه قرار بگیرند.» او همچنین پیشنهاد کرد اعضای هیئت دولت، از رئیس‌جمهور تا وزیران، هر کدام کتابی را در هفته کتاب معرفی کنند و از ظرفیت مترو و فضاهای شهری برای معرفی نویسندگان استفاده شود.
مناف یحیی‌پور، رئیس انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، نیز گفت: «می‌توان در مدارس و برنامه‌های مرتبط با هفته کتاب، فرصتی ۱۵ دقیقه‌ای در اختیار دانش‌آموزان قرار داد تا درباره کتاب‌های مورد علاقه خود حرف بزنند و آثار خوانده‌شده را به هم‌سالانشان معرفی کنند.» او همچنین برگزاری مسابقه‌ای را پیشنهاد کرد که در آن خانواده‌ها روزانه ۱۰ تا ۱۵ دقیقه برای کودکان خود کتاب بخوانند و فیلم یا فایل صوتی آن را منتشر کنند. یحیی‌پور بر نقش کتابخانه‌ها و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در اجرای برنامه‌های داستان‌خوانی تأکید کرد.
ابراهیم کریمی‌زنجانی، رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، در توضیح معیار شعار گفت: «هرچه بیشتر با کتاب مانوس باشیم، به فضای گفت‌وگو نزدیک‌تر می‌شویم. گفت‌وگو هم راه است و هم هدف.» جواد زاهدی، مدیر اداره کتابخانه‌های ستاد هماهنگی کانون‌های فرهنگی هنری مساجد، حفظ انسجام اجتماعی و تقویت وحدت ملی را از مهم‌ترین محورهای برنامه‌ها دانست و علی‌الله سلیمی، نماینده انجمن قلم ایران، خواستار حضور نویسندگان در تجمعات شبانه شهرها و استفاده از ظرفیت مساجد برای ترویج کتابخوانی شد.
زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس
شعار «با کتاب گفت‌وگو کنیم» از شعارهای کلی سال‌های گذشته دقیق‌تر است، چون خواندن را از یک کنش فردی به یک کنش اجتماعی پیوند می‌زند؛ اما همین دقت، معیار سنجش را هم سخت‌تر می‌کند. گفت‌وگو با کتاب بدون کتاب در دسترس ممکن نیست و امسال جامعه کتاب‌خوان، پس از نمایشگاهی که فقط مجازی برگزار شد، هفته کتاب را نیز بدون نمایشگاه حضوری تهران خواهد گذراند. واگذاری اجرا به تشکل‌ها و تمرکز بر کتابفروشی‌ها در اصل درست است، اما در گزارش‌های منتشرشده از این نشست، نه رقمی برای حمایت از «بازار کتاب» آمده و نه سهم شهرهای کوچک و روستاهایی که کتابفروشی ندارند، روشن شده است.
نکته مهم‌تر برای جامعه فرهنگیان این است که مدرسه در نشست شورای سیاست‌گذاری بیشتر در قالب «پیشنهاد» حاضر بود تا «برنامه». در فهرست حاضران این نشست که ایبنا منتشر کرده، نماینده‌ای از وزارت آموزش و پرورش دیده نمی‌شود، در حالی که بزرگ‌ترین جمعیت سازمان‌یافته کتاب‌خوان بالقوه کشور، یعنی دانش‌آموزان، و بزرگ‌ترین شبکه مروجان کتاب، یعنی معلمان، در مدارس‌اند. پیشنهاد ۱۵ دقیقه معرفی کتاب از زبان دانش‌آموزان و توجه به معلمان نویسنده، اگر به دستورالعمل اجرایی آموزش و پرورش تبدیل نشود، در حد یک ایده خوب باقی می‌ماند.
راهکار روشن است: آموزش و پرورش می‌تواند پیش از ۲۳ آبان، با هماهنگی خانه کتاب و ادبیات ایران، یک زنگ «گفت‌وگو با کتاب» در همه مدارس تعریف کند، فهرستی از آثار معلمان نویسنده هر استان منتشر کند و بخشی از سرانه فرهنگی مدارس را به خرید کتاب از کتابفروشی‌های محلی از طریق «بازار کتاب» اختصاص دهد. چنین پیوندی هم به کتابفروشی‌های آسیب‌دیده از شرایط سال جاری کمک می‌کند و هم شعار گفت‌وگو را از تریبون رسمی به کلاس درس می‌برد؛ جایی که گفت‌وگو درباره کتاب باید از آنجا آغاز شود.
