صندوق‌های سرمایه‌گذاری طلا که نخستین بار در سال ۱۳۹۶ با پذیره‌نویسی ۱۰۰ میلیارد تومانی و حضور ۴۰۰ تا ۵۰۰ سرمایه‌گذار متولد شدند، اکنون به بازاری با ارزش دارایی نزدیک به ۸۰۰ همت و چند میلیون دارنده واحد تبدیل شده‌اند. علیرضا ناصرپور، مدیرعامل تأمین سرمایه تمدن، این موفقیت را مرهون یک دهه تجربه و طراحی ابزارهای نوین در بورس کالا می‌داند، اما سوال اینجاست که آیا این رشد شتابان، نویدبخش آینده‌ای روشن است یا زنگ خطری برای بازار سرمایه؟

به گزارش فرهنگیان پرس، علیرضا ناصرپور، مدیرعامل تأمین سرمایه تمدن، در گفت‌وگو با کالاخبر به تشریح مسیر پر فراز و نشیب صندوق‌های طلا در بازار سرمایه ایران پرداخت. به گفته وی، صندوق‌های طلا که در سال ۱۳۹۶ با پذیره‌نویسی ۱۰۰ میلیارد تومانی نخستین صندوق طلا و سرمایه‌گذاری ۴۰۰ تا ۵۰۰ نفر آغاز به کار کردند,امروز به بازاری ۸۰۰ هزار میلیارد تومانی با چند میلیون دارنده واحدهای سرمایه‌گذاری تبدیل شده‌اند. ناصرپور تأکید کرد که یک دهه تجربه پشت این موفقیت قرار دارد و بورس کالا دیگر نیازی به اثبات برتری خود نسبت به شیوه‌های سنتی سرمایه‌گذاری ندارد.

آمارهای منتشرشده در هفته منتهی به ۳۰ مرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که ارزش دارایی صندوق‌های سرمایه‌گذاری طلا در بورس کالا از مرز ۷۰۰ همت گذشته است. این رشد چشمگیر در حالی رقم خورده که به گفته ناصرپور، بورس کالا در اکوسیستم طلا نشان داده که طراحی و توسعه ابزارهایی مانند گواهی سپرده کالایی، صندوق‌های طلا و ابزارهای مشتقه می‌تواند پاسخ مناسبی به نیاز بازار باشد و این ابزارها را به یکی از موفق‌ترین تجربه‌های بازار تبدیل کند.

 

رکوردهای متوالی در معاملات روزانه

معاملات روزانه صندوق‌های طلا نیز حکایت از استقبال بی‌نظیر سرمایه‌گذاران دارد. در معاملات ۲۷ بهمن ماه سال گذشته، بیش از ۲ میلیارد واحد صندوق طلا به ارزش ۱۰.۹ همت دادوستد شد. این روند صعودی در روز ۱۲ مرداد ۱۴۰۵ نیز تکرار شد و ارزش معاملات به ۶ همت رسید. اوج این معاملات اما در روز ۳۱ مرداد ۱۴۰۵ رقم خورد؛ جایی که بیش از ۳ میلیارد و ۷۲۹ میلیون واحد صندوق طلا به ارزش ۲۹.۴ همت در بورس کالا معامله شد.

 

ورود پول حقیقی؛ نشانه اعتماد یا هیجان؟

بر اساس داده‌های منتشرشده، در پایان مردادماه امسال حدود ۹۱۱ میلیارد تومان پول حقیقی وارد صندوق‌های طلا شد که نشان از رشد نرخ ارز و تقویت تقاضا برای این ابزار دارد. همچنین در هفته منتهی به ۹ اردیبهشت ۱۴۰۵، بیش از ۱۶ همت پول حقیقی جذب صندوق‌های طلا شد. این حجم از ورود نقدینگی در حالی است که تعداد صندوق‌های سرمایه‌گذاری مبتنی بر طلا در بازار سرمایه ایران به ۳۵ صندوق افزایش یافته است.

گفتنی است حداقل مبلغ سرمایه‌گذاری در برخی از این صندوق‌ها تنها ۱۰۰ هزار تومان است که این امر امکان ورود طیف وسیعی از سرمایه‌گذاران را به بازار طلا فراهم کرده است. صندوق طلای «رز ترنج» نیز در نخستین سال فعالیت خود، ارزش معاملاتی معادل ۳۹ هزار میلیارد تومان را ثبت کرده است.

 

زیر ذره بین فرهنگیان پرس

رشد خیره‌کننده صندوق‌های طلا از ۱۰۰ میلیارد تومان در سال ۱۳۹۶ به نزدیک ۸۰۰ همت در شهریور ۱۴۰۵، بی‌تردید یکی از موفق‌ترین داستان‌های بازار سرمایه ایران در یک دهه اخیر است. با این حال، این رشد شتابان پرسش‌های جدی را نیز مطرح می‌کند. نخست آنکه آیا این حجم از نقدینگی سرگردان که به سمت طلا روانه شده، نشان از ناکارآمدی سایر بخش‌های اقتصاد و بازار سرمایه ندارد؟ دوم آنکه با توجه به وابستگی شدید قیمت طلا به نرخ ارز و تحولات سیاسی-اقتصادی، آیا این بازار می‌تواند در بلندمدت پناهگاهی امن برای سرمایه‌گذاران خرد باشد یا اینکه با اولین شوک ارزی، شاهد ریزش سنگین و متضرر شدن میلیون‌ها نفر خواهیم بود؟

تجربه جهانی نشان داده که صندوق‌های ETF طلا در کشورهای مختلف، بازاری پویا و مفید هستند، اما در شرایطی که اقتصاد ایران با تورم مزمن و نوسانات ارزی دست‌وپنجه نرم می‌کند، رشد افسارگسیخته این صندوق‌ها می‌تواند حبابی باشد که دیر یا زود خواهد ترکید. نظارت بر عملکرد این صندوق‌ها، شفافیت در ترکیب دارایی‌ها و آموزش سرمایه‌گذاران در مورد ریسک‌های این بازار، ضرورتی انکارناپذیر است. در غیر این صورت، موفقیت امروز صندوق‌های طلا، می‌تواند به بحرانی برای فردای بازار سرمایه تبدیل شود.