شورای عالی آموزش و پرورش با تصویب طرح «هر دانشآموز یک مهارت»، دوره اول متوسطه را وارد مرحله جدیدی از آموزشهای مهارتی کرد. بر اساس این طرح که از سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ بهصورت آزمایشی اجرا میشود، هر دانشآموز طی سه سال تحصیلی، حداقل ۱۵۰ تا ۱۸۰ ساعت آموزش مهارتی را در حوزههای فناوریهای نوین، مهارتهای شغلی، فرهنگی، بومی و ورزشی میگذراند و در پایان پایه نهم، گواهی مهارت دریافت میکند.
به گزارش فرهنگیان پرس، در اقدامی تحولآفرین و در راستای اجرایی کردن سند تحول بنیادین آموزش و پرورش و برنامه هفتم پیشرفت، شورای عالی آموزش و پرورش طرح «هر دانشآموز یک مهارت» را برای دوره اول متوسطه بهطور رسمی تصویب کرد. احمدرضا دوراندیش، معاون دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش، با اعلام این خبر گفت: «این طرح که از سوی معاونت آموزش متوسطه پیشنهاد شده بود، در جلسات ۳۲۸، ۳۲۹، ۳۳۰ و ۳۳۲ کمیسیون برنامه درسی و تربیتی بررسی و با توجه به مستندات ارائهشده، مورد تأیید نهایی قرار گرفت.» او با اشاره به اینکه این طرح از سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ بهصورت آزمایشی و برای مدت سه سال در مدارس دوره اول متوسطه اجرا میشود، افزود: «بر اساس این طرح، هر دانشآموز در هر پایه تحصیلی، یک دوره مهارتی ۵۰ تا ۶۰ ساعته را متناسب با علاقه و استعداد خود طی میکند و در مجموع طی سه سال، حداقل ۱۵۰ تا ۱۸۰ ساعت آموزش مهارتی را میگذراند.»
دوراندیش با اشاره به اینکه حوزههای مهارتی این طرح شامل فناوریهای نوین (مانند برنامهنویسی، هوش مصنوعی و علوم داده)، مهارتهای شغلی، فرهنگی و هنری، مهارتهای بومی و محلی و مهارتهای ورزشی است، تأکید کرد: «آموزش مهارتها با بهرهگیری از ظرفیتهای درون مدرسهای، محیطهای بیرونی یادگیری و بسترهای آموزش مجازی انجام میشود.» او خاطرنشان کرد که ارزشیابی دانشآموزان بهصورت کیفی انجام شده و نتایج آن در کارنامه و پرونده الکترونیکی تربیتی دانشآموز ثبت میشود و دانشآموزانی که شرایط لازم را احراز کنند، در پایان پایه نهم گواهی مهارت دریافت خواهند کرد.
مستندات قانونی و ضرورت اجرای طرح مهارتآموزی
معاون دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش با اشاره به مستندات قانونی این طرح گفت: «ماده ۶ قانون اهداف و وظایف وزارت آموزش و پرورش، تأکیدات مندرج در برنامه هفتم پیشرفت مبنی بر اهمیت مهارتآموزی در فرآیند آموزش دانشآموزان در تمامی دورههای تحصیلی، راهکار ۶-۵ سند تحول بنیادین مبنی بر تنظیم و اجرای برنامه جامع کارآفرینی و مهارتآموزی برای تمامی دورههای تحصیلی به ویژه دانشآموزان دوره متوسطه، و راهکار ۱-۶ این سند درخصوص گسترش و تنوعبخشی به حرفهها و مهارتهای مورد نیاز جامعه، از جمله مستندات اصلی این طرح محسوب میشود.» این طرح در حالی به تصویب رسیده است که پیش از این، در سالهای گذشته، طرحهای مشابهی مانند «طرح مهارتآموزی دانشآموزان» در برخی استانها بهصورت پایلوت اجرا شده بود، اما این بار با پشتوانه قانونی قوی و در سطح ملی، گامی اساسی برای نهادینهسازی فرهنگ مهارتآموزی در نظام آموزشی برداشته شده است.
نقش کلیدی در کاهش نابرابریهای آموزشی و آمادگی برای بازار کار
کارشناسان آموزشی معتقدند اجرای این طرح میتواند تحولی اساسی در نظام آموزشی کشور ایجاد کند و دانشآموزان را برای ورود به بازار کار و زندگی مستقل آماده سازد. در دنیای امروز که فناوریهای نوین بهسرعت در حال تغییر هستند، مهارتآموزی از دوران مدرسه، نه تنها به کاهش نابرابریهای آموزشی کمک میکند، بلکه زمینهساز کارآفرینی و اشتغال پایدار در آینده خواهد بود. تجربه کشورهای موفق نشان داده است که ادغام آموزشهای مهارتی با نظام رسمی آموزش، یکی از مؤثرترین راهها برای کاهش نرخ بیکاری جوانان و افزایش بهرهوری اقتصادی است. با توجه به اینکه ایران نیز با معضل بیکاری فارغالتحصیلان دانشگاهی مواجه است، این طرح میتواند گامی مهم در جهت تغییر نگرش از مدرکگرایی به مهارتگرایی باشد.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
با وجود اهمیت و ضرورت اجرای طرح «هر دانشآموز یک مهارت»، چالشهای عمدهای پیش روی اجرای موفق آن وجود دارد که نیازمند برنامهریزی دقیق و تأمین منابع کافی است. تأمین زیرساختهای لازم، آموزش و توانمندسازی معلمان برای ارائه آموزشهای مهارتی، تأمین تجهیزات و فضاهای آموزشی مناسب، و ایجاد هماهنگی بینبخشی با سازمان فنی و حرفهای، هنرستانها و سایر مراکز مهارتی، از جمله مهمترین چالشهایی است که وزارت آموزش و پرورش با آن مواجه است. همچنین، نگرانیهایی درباره افزایش فشار کاری بر معلمان و مدارس وجود دارد که باید با تدوین دستورالعملهای شفاف و تأمین انگیزههای لازم برای فرهنگیان، این نگرانیها برطرف شود. با توجه به اینکه این طرح بهصورت آزمایشی و برای مدت سه سال اجرا میشود، ضروری است پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش با همکاری معاونت آموزشی، فرآیند ارزشیابی، پایش و بررسی نتایج را با دقت و بهصورت مستمر انجام دهد تا نقاط قوت و ضعف طرح شناسایی و اصلاحات لازم در مراحل بعدی اعمال شود. آنچه امروز بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد، حرکت از شعار به عمل و تبدیل این طرح به یک برنامه عملیاتی با پشتوانه علمی و اجرایی قوی است تا دانشآموزان ایرانی بتوانند با مهارتهای لازم برای زندگی، ادامه تحصیل و ورود آگاهانه به بازار کار، وارد جامعه شوند.
