اولین و تنها پایگاه خبری صنفی در ایران
دریافت خبرنامه
هشتگ‌های داغ
آموزش تطبیقی

اروپا به دانش‌آموزان ۱۵ ساله گواهی هوش مصنوعی می‌دهد

اتحادیه اروپا طراحی «گواهی سواد هوش مصنوعی» برای دانش‌آموزان ۱۵ ساله را آغاز کرده و قرار است این طرح را در سال تحصیلی ۲۰۲۷-۲۰۲۸ به صورت آزمایشی اجرا کند. هدف، آموزش درک سازوکار سیستم‌های هوشمند، راستی‌آزمایی پاسخ‌ها و تشخیص دستکاری محتواست؛ طرحی که هم‌زمان با تلاش بروکسل برای محدودکردن دسترسی نوجوانان به شبکه‌های اجتماعی پیش می‌رود و قرار است مکمل آن باشد، نه متناقض با آن.

اروپا به دانش‌آموزان ۱۵ ساله گواهی هوش مصنوعی می‌دهد

به گزارش فرهنگیان پرس، اتحادیه اروپا فرآیند طراحی «گواهی سواد هوش مصنوعی» برای دانش‌آموزان ۱۵ ساله را آغاز کرده است. بر اساس اعلام کمیسیون اروپا در ۱۴ آبان ۱۴۰۵ (۵ نوامبر ۲۰۲۶)، این گواهی قرار است در سال تحصیلی ۲۰۲۷-۲۰۲۸ به‌صورت آزمایشی اجرا شود. هدف این برنامه، آموزش سازوکار سیستم‌های هوشمند، راستی‌آزمایی پاسخ‌ها و تشخیص دستکاری محتوا به نوجوانان اعلام شده است.

به گزارش یورونیوز، این طرح در زمانی مطرح می‌شود که معلمان و دانش‌آموزان در سراسر جهان با پیامدهای ورود سریع هوش مصنوعی به مدرسه دست‌وپنجه نرم می‌کنند. بر اساس داده‌های یوروستات که کمیسیون اروپا به آن استناد کرده، ۶۴ درصد از جوانان ۱۶ تا ۲۴ ساله اروپایی در سال ۲۰۲۶ از هوش مصنوعی مولد استفاده می‌کنند.

بفهمند، بررسی کنند، خاموش کنند

روکسانا مینزاتو، معاون اجرایی کمیسیون اروپا، درباره این طرح گفت: «این گواهی به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا بفهمند هوش مصنوعی چگونه کار می‌کند، اطلاعاتی را که به آن‌ها می‌دهد بررسی کنند، دستکاری را تشخیص دهند و بدانند چه زمانی باید آن را خاموش کنند.»

او در سخنرانی رسمی خود هنگام معرفی بسته آموزشی کمیسیون تأکید کرد که مهارت‌های سواد هوش مصنوعی باید به دانش‌آموزان نشان دهد چگونه یک خطا را در پاسخ هوش مصنوعی شناسایی کنند و توضیح دهند که چگونه آن را بررسی کرده‌اند. به بیان دیگر، معیار موفقیت در این گواهی، توانایی استفاده از ابزار نیست؛ توانایی قضاوت درباره خروجی آن است.

کمیسیون اروپا هم‌زمان در حال پیگیری قانونی برای محدود کردن دسترسی نوجوانان به شبکه‌های اجتماعی است. مینزاتو تأکید کرد این دو ابتکار با هم تناقضی ندارند و گفت: «هوش مصنوعی این پتانسیل را دارد که برخی فرآیندهای آموزشی مانند تدریس خصوصی و یادگیری شخصی‌سازی‌شده را به‌طور قابل توجهی تقویت کند. این‌ها روش‌هایی برای استفاده از فناوری و هوش مصنوعی هستند که هیچ ارتباطی با الگوریتم‌های اعتیادآور پلتفرم‌ها ندارند.»

از افت PISA تا بسته «آموزش و مهارت»

این تصمیم در پی نتایج نگران‌کننده آزمون‌های PISA 2025 گرفته شده است. بر اساس این آمار، حدود یک نفر از هر سه دانش‌آموز ۱۵ ساله در اتحادیه اروپا در خواندن و ریاضیات و یک نفر از هر چهار نفر در علوم عملکرد ضعیفی دارند. بروکسل امیدوار است با بهره‌گیری درست از هوش مصنوعی در آموزش، به معلمان و دانش‌آموزان کمک کند تا مؤثرتر یاد بگیرند و یاد بدهند. به گزارش یوروپین پرسپکتیوز، کمیسیون برای جبران افت مهارت‌های پایه، ساعات آموزشی اضافه را نیز پیشنهاد کرده است.

گواهی سواد هوش مصنوعی بخشی از بسته گسترده‌تر «آموزش و مهارت» کمیسیون اروپاست که ۵ نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد و چهار اولویت کلیدی، از جمله «استفاده بهتر و ایمن‌تر از فناوری برای آموزش» را در بر می‌گیرد. اتحادیه اروپا کنترل مستقیمی بر سیاست‌های آموزشی ۲۷ کشور عضو ندارد؛ از همین رو این گواهی در قالب حمایت و هماهنگی میان کشورها پیش می‌رود و اسناد آن برای بررسی به شورای اتحادیه اروپا نیز ارسال شده است.

در ایران نیز آموزش هوش مصنوعی از سال تحصیلی جاری به‌صورت رسمی از پایه هفتم وارد مدارس شده است؛ اما ارزیابی «سواد انتقادی» دانش‌آموزان در برابر خروجی هوش مصنوعی، هنوز به‌عنوان یک گواهی یا شاخص مستقل در برنامه‌های اعلام‌شده دیده نمی‌شود. فرهنگیان پرس پیش‌تر در گزارشی، سواد هوش مصنوعی را «حلقه گمشده آموزش رسانه‌ای» در مدارس دانسته بود.

زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس

آنچه این طرح را از بسیاری از برنامه‌های آموزش فناوری متمایز می‌کند، تمرکز آن بر «مهارت تشخیص» است، نه «مهارت استفاده». اروپا به دانش‌آموز نمی‌آموزد که چگونه با هوش مصنوعی محتوا تولید کند؛ به او می‌آموزد که چگونه بفهمد هوش مصنوعی چه زمانی اشتباه می‌کند، چه زمانی دستکاری می‌کند و چه زمانی باید آن را کنار بگذارد. این رویکرد، پاسخی مستقیم به بحرانی است که نظام‌های آموزشی سراسر جهان با آن روبه‌رو هستند: نسلی که با هوش مصنوعی زندگی می‌کند، اما ابزار قضاوت درباره آن را ندارد.

برای ایران، این تجربه یک درس مشخص دارد: آموزش سواد هوش مصنوعی، پیش از آنکه نیازمند فناوری پیشرفته باشد، نیازمند اراده برای گنجاندن «تفکر انتقادی دیجیتال» در برنامه درسی است. کشوری که دانش‌آموزانش به اینترنت همراه دسترسی دارند اما در مدارس، مهارت تشخیص خبر جعلی و محتوای دستکاری‌شده را نمی‌آموزند، در برابر همان بحرانی آسیب‌پذیر است که اروپا اکنون با گواهی سواد هوش مصنوعی به سراغش رفته است.

وزارت آموزش و پرورش می‌تواند به‌جای افزودن یک درس تازه، ارزیابی «راستی‌آزمایی پاسخ هوش مصنوعی» را در درس‌های موجود مانند تفکر و سواد رسانه‌ای و کار و فناوری بگنجاند و معلمان را برای آن آموزش دهد. گواهی اروپایی، یک هشدار جهانی است: در عصر هوش مصنوعی، سواد دیجیتال بدون مهارت تشخیص، دیگر سواد کامل نیست.

اخبار مرتبط:

سواد هوش مصنوعی، حلقه گمشده آموزش رسانه‌ای

نگاهی شناختی به خلأ سواد رسانه‌ای در مدارس

گوگل مغز را به کلاس درس آورد

برای دریافت فوری خبرهای فرهنگیان، عضو کانال‌های فرهنگیان پرس شوید

هشتگ‌ها و برچسب‌ها

ما به دقت خبر متعهدیم. اگر خطایی در این گزارش دیدید، از طریق صفحه تماس به ما اطلاع دهید.

دیدگاه شما

دیدگاه‌ها پس از بررسی تحریریه منتشر می‌شوند. پیام‌های توهین‌آمیز یا نامرتبط منتشر نخواهند شد.

دارای مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
مشاهدهٔ مجوز