رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت از ابلاغ دستورالعمل نظارت بر مراکز آموزشی از نیمه دوم شهریور ماه خبر داد و تأکید کرد که بازرسان بهداشت محیط، آب، پسماند، فاضلاب، نور، صدا، سیستمهای گرمایشی و بهداشت بوفههای مدارس را در آستانه سال تحصیلی جدید بررسی میکنند. نظارت بر مدارس با هماهنگی وزارت آموزشوپرورش از ابتدای مهر ماه آغاز میشود.
به گزارش فرهنگیان پرس، مهندس محسن فرهادی، رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت، در گفتوگو با ایسنا با اشاره به نزدیکی آغاز سال تحصیلی جدید اظهار کرد: «کمتر از یک ماه به آغاز فصل پاییز باقیمانده و امیدوارم شرایط به نحوی باشد که امکان حضور دانشآموزان در کلاسهای درس فراهم باشد. نظارت بهداشت محیط مدارس از وظایف محوله مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت است؛ بنابراین آب، پسماند، فاضلاب، وضعیت محیطی کلاسها، نور و صدا را مورد بررسی قرار میدهیم.»
فرهادی با تأکید بر اهمیت نظارت بر بوفههای مدارس، تصریح کرد: «بهداشت موادغذایی، یکی از مهمترین مواردی است که بازرسان در کانون توجه قرار میدهند. وزارت بهداشت با این موضوع که بوفههای مدارس محلی برای درآمد مدارس باشد، مخالفت نمیکند. اگرچه مخالف درآمد بوفههای مدارس نیستیم اما به بهداشت فردی و عمومی مدارس و موادغذایی که عرضه میکنند، اهمیت میدهیم.» او درباره اقدامات نظارتی بر عملکرد بوفههای مدارس اظهار کرد: «نسبت به تدوین دستورالعمل نظارت بر مراکز آموزشی اقدام کردهایم و این دستورالعمل را از نیمه دوم شهریور ماه به دانشگاههای علومپزشکی سراسر کشور ابلاغ میکنیم. دستورالعمل نظارتی بر مراکز آموزشی شامل مدارس، دانشگاهها، موسسات و مراکز شبانهروزی و مراکز شبانهروزی نگهداری از افراد دارای معلولیتهای ذهنی و حرکتی میشود.»
رئیس مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت ادامه داد: «فرایندهای نظارتی با شروع ماه مهر آغاز میشود و هماهنگیهای لازم با وزارت آموزشوپرورش شکل میگیرد تا بازرسی مراکز آموزشی تسهیل شود.» فرهادی درباره نظارت بر سیستمهای گرمایشی مدارس نیز توضیح داد: «هنگامی که مدارس بازگشایی میشود، اندک اندک به روزهای سرد سال نزدیک میشویم. بنابراین نظارت بر سیستمهای تهویه هوا و دستگاههای احتراقی را در دستور کار قرار میدهیم. نظارت مرکز سلامت محیط و کار وزارت بهداشت بر مدارس، مشمول موارد بسیار متعددی میشود؛ به نحوی که مبارزه با جشرات و جوندگان را نیز در کانون توجه قرار میدهیم.»
بر اساس سوابق موجود، در سالهای گذشته همواره موضوع بهداشت و ایمنی مدارس در آستانه بازگشایی با چالشهایی مواجه بوده است. در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵، بیش از ۱۶ میلیون دانشآموز در ۱۲۳ هزار مدرسه مشغول به تحصیل بودند که نظارت کامل بر تمامی این مراکز با توجه به محدودیت نیروی بازرس بهداشت محیط، یکی از دغدغههای اصلی وزارت بهداشت محسوب میشود. بر اساس آمارهای منتشرشده، حدود ۴۰ درصد از مدارس کشور نیازمند نوسازی یا بهسازی سیستمهای گرمایشی هستند و در سالهای اخیر، حوادث ناشی از نشت گاز مونواکسیدکربن در مدارس، جان چندین دانشآموز و معلم را گرفته است.
همچنین موضوع بوفههای مدارس و عرضه مواد غذایی ناسالم، سالهاست که محل نقد کارشناسان تغذیه و اولیای دانشآموزان است. بسیاری از کارشناسان معتقدند که بوفههای مدارس به دلیل وابستگی مالی به درآمد حاصل از فروش موادغذایی، تمایل به عرضه محصولات پرفروش و کمارزش غذایی نظیر چیپس، پفک و نوشابههای گازدار دارند که سلامت دانشآموزان را به مخاطره میاندازد. در همین راستا، وزارت بهداشت و وزارت آموزشوپرورش در سالهای اخیر چندین دستورالعمل برای ساماندهی بوفههای مدارس صادر کردهاند که از جمله آنها میتوان به ممنوعیت عرضه نوشابههای گازدار و موادغذایی فاقد ارزش غذایی اشاره کرد.
با وجود این دستورالعملها، اما به دلیل ضعف نظارت و نبود بازدارندگی کافی، بسیاری از بوفههای مدارس همچنان به عرضه موادغذایی ناسالم ادامه میدهند. در این میان، وزارت بهداشت امسال با تدوین دستورالعملی جامعتر و ابلاغ آن به دانشگاههای علومپزشکی، بهدنبال ارتقای سطح نظارتها و افزایش بازرسیهای بهداشتی است. همچنین هماهنگی با وزارت آموزشوپرورش برای تسهیل دسترسی بازرسان به مدارس و انجام بازدیدهای سرزده، از دیگر برنامههای اعلامشده است.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
وعده تدوین و ابلاغ دستورالعمل نظارت بهداشتی بر مدارس در شرایطی مطرح میشود که کشور در آتشبس موقت پس از حملات گسترده صهیونی-آمریکایی به سر میبرد و آموزشوپرورش با چالشهای متعددی از جمله کمبود نیروی انسانی، فرسودگی زیرساختها و محدودیتهای مالی دستوپنجه نرم میکند. با وجود این، سلامت و ایمنی دانشآموزان نباید قربانی این مشکلات شود. آنچه در این میان مغفول مانده، نظارت مستمر و جدی بر اجرای دستورالعملها و برخورد با متخلفان است. در سالهای گذشته، بسیاری از دستورالعملها تنها به صورت بخشنامه بر روی کاغذ باقی مانده و اجرای آنها به دلیل کمبود نیروی بازرس، هماهنگیهای بیندستگاهی و نبود عزم جدی، با توفیق چندانی همراه نبوده است.
در حوزه بوفههای مدارس، بهرغم تأکید وزارت بهداشت بر اهمیت بهداشت موادغذایی، اما همچنان شاهد عرضه تنقلات ناسالم و فاقد ارزش غذایی در بسیاری از مدارس هستیم. در حالی که در بسیاری از کشورهای پیشرفته، بوفههای مدارس به عنوان یک ابزار آموزشی برای ترویج تغذیه سالم و فرهنگ مصرف بهینه استفاده میشود، در ایران همچنان نگاه درآمدزایی بر این فضاها حاکم است. ضروری است وزارت آموزشوپرورش و وزارت بهداشت با همکاری یکدیگر، ضمن تدوین دستورالعملهای اجرایی و نظارت جدی بر اجرای آنها، بسترهای لازم برای ارائه موادغذایی سالم و باکیفیت در مدارس را فراهم کنند. همچنین نیاز است که بخشی از منابع مالی از طریق بودجه دولتی برای تجهیز و بهسازی بوفههای مدارس تخصیص یابد تا وابستگی آنها به فروش موادغذایی کمرنگ شده و سلامت دانشآموزان در اولویت قرار گیرد. علاوه بر این، آموزش و فرهنگسازی برای دانشآموزان و خانوادهها درباره تغذیه سالم، یک ضرورت اجتنابناپذیر است که میتواند در بلندمدت به اصلاح الگوی مصرف و ارتقای سطح سلامت جامعه کمک کند.
