مدیر کمیسیون اساسنامهها و مقررات تحصیلی شورای عالی آموزش و پرورش، جزئیات آزمون تعیین رشته مجدد برای دانشآموزان پایه نهم و ضوابط تغییر رشته در پایههای دهم و یازدهم را اعلام کرد. بر اساس این ضوابط، دانشآموزانی که نتوانستهاند حدنصاب نمرات رشته مورد نظر خود را کسب کنند، میتوانند با شرکت در آزمون مجدد، شانس دوبارهای برای ورود به رشته دلخواه خود داشته باشند. با این حال، کارشناسان آموزشی معتقدند پیچیدگیهای این قوانین و محدودیتهای موجود، مسیر هدایت تحصیلی را برای بسیاری از دانشآموزان و خانوادهها با دشواری مواجه کرده است.
به گزارش فرهنگیان پرس، مهدی خراشادیزاده، مدیر کمیسیون اساسنامهها و مقررات تحصیلی شورای عالی آموزش و پرورش، با تشریح ضوابط هدایت تحصیلی دانشآموزان پایه نهم گفت که دانشآموزانی که در نمونبرگ هدایت تحصیلی شرایط لازم برای ورود به رشته مورد نظر خود را کسب نکردهاند، در صورت کمبود نمره در دروس ملاک، میتوانند در آزمون تعیین رشته مجدد شرکت کنند.
خراشادیزاده افزود که ورود به هر رشته تحصیلی مستلزم کسب حداقل میانگین نمرات در دروس مرتبط است. به عنوان نمونه، برای ورود به رشته ریاضی و فیزیک، میانگین درس ریاضی در پایههای هفتم، هشتم و نهم نباید کمتر از ۱۴ و میانگین علوم تجربی نباید کمتر از ۱۳ باشد. همچنین برای ورود به رشته علوم تجربی، میانگین علوم تجربی باید حداقل ۱۴ و میانگین ریاضی حداقل ۱۳ باشد. دانشآموزانی که به دلیل کسب نکردن حداقل نمره، امکان انتخاب رشته مورد علاقه خود را پیدا نکردهاند، میتوانند فقط در همان درس یا دروس مؤثر مجدداً آزمون دهند تا با ارتقای میانگین نمرات، شرایط لازم برای ورود به رشته مورد نظر را به دست آورند.
مدیر کمیسیون اساسنامهها و مقررات تحصیلی با تأکید بر تفاوت «آزمون تعیین رشته مجدد» و «آزمون تغییر رشته» اظهار کرد که آزمون تعیین رشته مجدد ویژه دانشآموزان پایه نهم است، در حالی که آزمون تغییر رشته برای دانشآموزان دوره دوم متوسطه و در پایان پایه دهم پیشبینی شده است. او درباره ضوابط تغییر رشته در پایان پایه دهم نیز گفت که دانشآموزان متقاضی باید دو تا سه هفته پیش از آغاز امتحانات خرداد یا شهریور، درخواست خود را به مدیر مدرسه ارائه کنند و پس از شرکت و قبولی در آزمون دروس تخصصی غیرمشترک رشته جدید، امکان ادامه تحصیل در پایه یازدهم آن رشته را خواهند داشت.
خراشادیزاده با اشاره به امکان تغییر رشته در پایان پایه یازدهم تصریح کرد که این تغییر صرفاً در میان رشتههای شاخه نظری و با رأی کمیسیون خاص منطقه امکانپذیر است و تغییر رشته میان شاخههای نظری، فنیوحرفهای و کاردانش در پایان پایه یازدهم مجاز نیست.
چالشهای هدایت تحصیلی در سایه تعطیلیها و افت تحصیلی
بر اساس گزارشهای منتشر شده، فرآیند هدایت تحصیلی برای بیش از یک میلیون و ۸۳ هزار دانشآموز پایه نهم در سال جاری انجام شده است. با این حال، کارشناسان آموزشی نسبت به تأثیرپذیری شدید این فرآیند از تعطیلیهای مکرر سال تحصیلی گذشته هشدار دادهاند. تعطیلیهای ناشی از ناترازی انرژی، آلودگی هوا و سپس جنگ تحمیلی، موجب کاهش چشمگیر ساعات آموزش و افت تحصیلی دانشآموزان شده است. بر اساس اعلام وزیر آموزش و پرورش، این تعطیلیها منجر به کاهش ۴۳ درصدی عملکرد دانشآموزان در امتحانات نهایی پایه دوازدهم شده است؛ آماری که نشان میدهد بحران آموزشی کشور فراتر از یک مسئله مقطعی است.
در این شرایط، نگرانیهایی درباره عادلانه بودن آزمون تعیین رشته مجدد برای دانشآموزانی که به دلیل تعطیلیهای مکرر، فرصت کافی برای یادگیری دروس تخصصی را نداشتهاند، وجود دارد. بسیاری از دانشآموزان در مناطق محروم و کمتر برخوردار که دسترسی کمتری به امکانات آموزش مجازی داشتهاند، بیش از دیگران از این بحران متأثر شدهاند. همچنین، پیچیدگی قوانین تغییر رشته در پایههای بالاتر و محدودیتهای موجود برای تغییر رشته میان شاخههای مختلف، میتواند دانشآموزانی را که در انتخاب اولیه خود دچار اشتباه شدهاند، با مشکلات جدی مواجه کند.
بر اساس آییننامه هدایت تحصیلی مصوب شورای عالی آموزش و پرورش، هدایت تحصیلی به صورت فرآیندی با تشکیل پرونده مشاورهای از دوره ابتدایی آغاز و با انجام مداخلههای مشاورهای، آموزشی و تربیتی تا پایان دوره دوم متوسطه ادامه مییابد. با این حال، آنچه در عمل مشاهده میشود، فاصله قابلتوجهی بین این ایدهآلها و واقعیت موجود است. معاون پرورشی و فرهنگی وزارت آموزش و پرورش نیز پیشتر تأکید کرده بود که هدایت تحصیلی دانشآموزان با نقطه مطلوب فاصله دارد و نیازمند آسیبشناسی و سیاستگذاریهای صحیح برای بهبود است.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
با وجود ابلاغ ضوابط جدید و ایجاد فرصتهایی مانند آزمون تعیین رشته مجدد برای دانشآموزان پایه نهم، همچنان پرسشهای اساسی درباره کارآمدی نظام هدایت تحصیلی در شرایط بحرانی کشور وجود دارد. آیا صرفاً با برگزاری یک آزمون مجدد میتوان تأثیر ماهها تعطیلی و کاهش ۱۸۰ ساعته آموزش را جبران کرد؟ آنچه بیش از هر چیز ضرورت دارد، بازنگری اساسی در مبانی و ضوابط هدایت تحصیلی با در نظر گرفتن شرایط خاص سالهای اخیر است. تعطیلیهای مکرر، نظام آموزشی را با چالش بیسابقهای مواجه کرده و معیارهای سنتی مانند معدل و نمرات امتحانات پایانی، دیگر نمیتوانند مبنای دقیقی برای سنجش استعداد و توانایی دانشآموزان باشند. همچنین، محدودیتهای تغییر رشته در پایههای بالاتر، به ویژه ممنوعیت تغییر رشته میان شاخههای نظری و فنیوحرفهای در پایان پایه یازدهم، میتواند دانشآموزانی را که در انتخاب مسیر تحصیلی خود دچار سردرگمی شدهاند، در مسیری نادرست نگه دارد. وزارت آموزش و پرورش باید با بازنگری در این ضوابط و ارائه مشاورههای تخصصیتر، زمینه را برای انتخاب آگاهانهتر و منعطفتر رشته تحصیلی برای دانشآموزان فراهم کند؛ چرا که انتخاب رشته، نه یک تصمیم مقطعی، بلکه تعیینکننده مسیر زندگی و آینده شغلی دانشآموزان است.
