به گزارش فرهنگیان پرس، براساس گزارش خبرگزاری ایسنا و بر پایه برنامه زمانی اعلام‌شده از سوی سازمان سنجش آموزش کشور، ثبت‌نام آزمون دکتری سال ۱۴۰۶ دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی از فردا یکشنبه سوم آبان‌ماه ۱۴۰۵ آغاز می‌شود و این مهلت تا نهم همین ماه ادامه خواهد داشت. به این ترتیب داوطلبان تنها یک هفته فرصت دارند تا با مراجعه به درگاه اطلاع‌رسانی سازمان سنجش، مراحل ثبت‌نام را تکمیل کنند.
براساس همین گزارش، آزمون دکتری تخصصی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی سال ۱۴۰۶ روز جمعه ۱۶ بهمن‌ماه سال جاری برگزار می‌شود. خبرگزاری دانشجو و خبرگزاری صدا و سیما نیز همین بازه زمانی را از قول سازمان سنجش منتشر کرده‌اند و بر این اساس، ثبت‌نام آزمون کارشناسی ارشد سال ۱۴۰۶ نیز از دوشنبه ۱۶ آذرماه تا یکشنبه ۲۲ آذرماه ۱۴۰۵ انجام می‌شود و این آزمون روزهای پنجشنبه و جمعه ۱۶ و ۱۷ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۶ برگزار خواهد شد.
ایسنا یادآوری کرده است که پذیرش دانشجوی دکتری سال ۱۴۰۶ بر اساس قانون «سنجش و پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی» مصوب مجلس شورای اسلامی، آیین‌نامه اجرایی آن و مصوبات «شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی» و مطابق شرایط و ضوابط مندرج در دفترچه راهنمای ثبت‌نام انجام می‌شود؛ دفترچه‌ای که در زمان ثبت‌نام از سوی سازمان سنجش منتشر خواهد شد. بنابراین جزئیات مهمی مانند شرایط سهمیه‌ها، مبلغ ثبت‌نام و ضوابط رشته‌ها باید از متن همین دفترچه رسمی پیگیری شود.
آزمون دکتری سال گذشته چگونه برگزار شد
مرور تجربه آزمون دکتری سال ۱۴۰۵ تصویر روشن‌تری از ابعاد این رقابت به دست می‌دهد. براساس گزارش خبرگزاری مهر، رئیس سازمان سنجش آموزش کشور در بهمن‌ماه ۱۴۰۴ اعلام کرد که در آزمون دکتری سال ۱۴۰۵ تعداد ۱۷۲ هزار و ۴۲ متقاضی ثبت‌نام کرده‌اند که ۴۷ درصد آنان زن و ۵۳ درصد مرد بودند و سهم زنان نسبت به سال پیش از آن دو درصد افزایش یافته بود. این آزمون در ۷ گروه آزمایشی برگزار شد و گروه علوم انسانی با ۶۷ درصد متقاضیان و ۳۰ مجموعه امتحانی، بیشترین سهم را در اختیار داشت؛ گروه فنی و مهندسی نیز با ۱۵ درصد متقاضیان در رتبه دوم قرار گرفت.
همان آزمون ابتدا برای ۱۰ بهمن ۱۴۰۴ برنامه‌ریزی شده بود، اما معاون وزیر علوم، تحقیقات و فناوری در گفتگو با رسانه‌ها توضیح داد که پس از بررسی‌ها و با توجه به تداخل این تاریخ با زمان جدید امتحانات پایان‌ترم دانشجویان، برگزاری آن به جمعه ۲۴ بهمن ۱۴۰۴ منتقل شد. آزمون سرانجام در ۱۵۹ حوزه اصلی و ۵۳۱ حوزه فرعی در ۱۲۵ شهرستان برگزار شد و بر پایه مصوبه شورای سنجش و پذیرش دانشجو در دوره‌های تحصیلات تکمیلی، درس استعداد تحصیلی از آن حذف شده بود.
نتایج آن دوره نیز نشان می‌دهد که مسیر دکتری تا چه اندازه فشرده و پرریزش است. براساس گزارشی که خبرگزاری فارس از قول رئیس سازمان سنجش منتشر کرد، از ۱۷۲ هزار و ۴۲ ثبت‌نام‌کننده، ۱۳۷ هزار و ۹۷۴ نفر مجاز به انتخاب رشته شدند و در نهایت ۴۸ هزار و ۸۲۶ متقاضی دست‌کم برای یک کدرشته‌محل به مرحله ارزیابی تخصصی و مصاحبه در دانشگاه‌ها معرفی شدند. رئیس سازمان سنجش در آن زمان تأکید کرده بود که عدم مراجعه معرفی‌شدگان به مرحله مصاحبه و بررسی سوابق آموزشی، پژوهشی و فناوری به منزله انصراف از پذیرش است.
زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس
آزمون دکتری دیگر فقط مسیر ورود جوانان تازه‌فارغ‌التحصیل به دانشگاه نیست؛ بخش قابل‌توجهی از داوطلبان آن را شاغلانی تشکیل می‌دهند که در کنار کار تمام‌وقت درس می‌خوانند و معلمان و کارکنان آموزش و پرورش بخشی از همین جمعیت‌اند. سهم ۶۷ درصدی گروه علوم انسانی در آزمون سال گذشته نیز نشان می‌دهد که رشته‌هایی چون علوم تربیتی، روان‌شناسی، مدیریت و ادبیات، که بیشترین پیوند را با حرفه معلمی دارند، در کانون این رقابت قرار دارند. برای چنین داوطلبانی، بازه یک‌هفته‌ای ثبت‌نام و فاصله کمتر از چهار ماه تا روز آزمون، آن هم در میانه سال تحصیلی و فصل امتحانات مدارس، فشار مضاعفی ایجاد می‌کند.
مسئله دوم، شفافیت به‌موقع است. وقتی دفترچه راهنما تنها همزمان با آغاز ثبت‌نام منتشر می‌شود، داوطلب فرصت اندکی برای مطالعه دقیق شرایط سهمیه‌ها، ضوابط رشته‌ها و تعهدات احتمالی دارد و هر خطای کوچک در تکمیل تقاضانامه می‌تواند به حذف یا محرومیت از سهمیه منجر شود. تجربه جابه‌جایی تاریخ آزمون سال گذشته هم نشان داد که تقویم آزمون‌ها همچنان در معرض تغییر است؛ موضوعی که در شرایط آتش‌بس موقت پس از جنگ تحمیلی رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه ایران، ضرورت اطلاع‌رسانی زودهنگام و قطعی را دوچندان می‌کند.
مسئله سوم، فاصله میان شمار ثبت‌نام‌کنندگان و ظرفیت واقعی پذیرش است. ریزش از ۱۷۲ هزار ثبت‌نام‌کننده به حدود ۴۹ هزار معرفی‌شده برای مصاحبه نشان می‌دهد که بخش بزرگی از داوطلبان، هزینه مالی و زمانی ثبت‌نام و آمادگی را بدون چشم‌انداز روشن پرداخت می‌کنند. انتشار آمار ظرفیت هر رشته و حدنصاب‌های سال‌های گذشته پیش از ثبت‌نام می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر داوطلبان کمک کند.
پیشنهاد فرهنگیان پرس آن است که سازمان سنجش دفترچه راهنما را دست‌کم چند روز پیش از آغاز ثبت‌نام منتشر کند، امکان ویرایش اطلاعات را برای خطاهای غیرعمدی پیش‌بینی کند و آمار ظرفیت و حدنصاب رشته‌ها را به‌صورت شفاف در اختیار داوطلبان قرار دهد. وزارت آموزش و پرورش نیز می‌تواند با هماهنگی دانشگاه‌ها، برای معلمانی که در رشته‌های مرتبط با آموزش ادامه تحصیل می‌دهند، سازوکارهای حمایتی روشن‌تری مانند تنظیم ساعات موظف و مأموریت آموزشی در نظر بگیرد تا ارتقای علمی معلمان به جای فرسایش، به کیفیت کلاس درس بازگردد. به داوطلبان نیز توصیه می‌شود پیش از هر اقدام، اطلاعیه و دفترچه رسمی را در درگاه سازمان سنجش به‌دقت بخوانند و ثبت‌نام را به روزهای پایانی موکول نکنند.
