ستاد عالی آزمون‌های وزارت آموزش و پرورش با صدور اطلاعیه‌ای رسمی، اعلام کرد که امتحانات نهایی پایه‌های یازدهم و دوازدهم تمامی رشته‌های تحصیلی، از روز پنجشنبه یکم مردادماه ۱۴۰۵ در همه استان‌های کشور برگزار خواهد شد. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که جامعه فرهنگیان و دانش‌آموزان نسبت به فشردگی زمان باقی‌مانده تا پایان سال تحصیلی و شرایط ویژه کشور ابراز نگرانی کرده‌اند.

به گزارش فرهنگیان پرس، وزارت آموزش و پرورش با صدور اطلاعیه‌ای از سوی ستاد عالی آزمون‌ها، رسماً آغاز مرحله نهایی ارزشیابی تحصیلی دانش‌آموزان در پایه‌های یازدهم و دوازدهم را از فردا، پنجشنبه یکم مرداد ماه، اعلام کرد. بر اساس این اطلاعیه که شامگاه چهارشنبه سی‌ام تیرماه منتشر شد، برگزاری این آزمون‌ها در تمامی رشته‌های تحصیلی (نظری، فنی‌حرفه‌ای و کاردانش) و در همه استان‌های کشور، طبق برنامه زمان‌بندی شده از پیش ابلاغی به مدارس، اجرایی خواهد شد.

با توجه به اهمیت حیاتی نمرات امتحانات نهایی در معدل دانش‌آموزان و تأثیر آن بر سرنوشت کنکور سراسری، این اطلاعیه توجه گسترده جامعه آموزشی را به خود جلب کرده است. ستاد عالی آزمون‌ها ضمن تأکید بر لزوم رعایت دقیق دستورالعمل‌های بهداشتی و امنیتی، از تمامی حوزه‌های برگزاری آزمون خواسته است تا تمهیدات لازم برای برگزاری آرام و بدون حاشیه این امتحانات را فراهم آورند. بر اساس اعلام وزارتخانه، برنامه زمانی و دروس اختصاصی هر رشته، پیش‌تر از طریق سامانه مرکز سنجش و پایش کیفیت آموزشی به اطلاع مدیران و دانش‌آموزان رسیده است و فردا اولین جلسه آزمون طبق همین جدول زمانی برگزار خواهد شد.

نکته قابل تأمل در این اطلاعیه، اصرار بر برگزاری آزمون‌ها علیرغم تعطیلات احتمالی و شرایط نامساعد جوی در برخی استان‌هاست. مسئولان ستاد آزمون‌ها با رد هرگونه گمانه‌زنی مبنی بر تعویق آزمون‌ها، تصریح کرده‌اند که برنامه‌ها قطعی است و «تمامی حوزه‌های امتحانی موظف به رعایت پروتکل‌های لازم برای جلوگیری از هرگونه تخلف و تضمین سلامت فرآیند آزمون هستند.» این در حالی است که در سال‌های گذشته، تغییرات لحظه‌آخر در زمان‌بندی امتحانات نهایی، همواره یکی از دغدغه‌های جدی خانواده‌ها و معلمان بوده و بارها منجر به سردرگمی و کاهش کیفیت مطالعه دانش‌آموزان شده است.

در ماه‌های اخیر و به ویژه از ابتدای سال ۱۴۰۴، بحث اصلاح نظام ارزشیابی و کاهش فشار امتحانات نهایی بر دانش‌آموزان، یکی از موضوعات داغ در محافل آموزشی و احزاب صنفی معلمان بوده است. بسیاری از کارشناسان آموزشی نسبت به حاکمیت مطلق آزمون‌های نهایی بر سرنوشت تحصیلی دانش‌آموزان هشدار داده و آن را عاملی برای افزایش اضطراب و کاهش خلاقیت دانسته‌اند. با این حال، وزارت آموزش و پرورش در دولت جدید، همچنان بر سیاست تأثیر قطعی سوابق تحصیلی در کنکور اصرار دارد و برگزاری منظم این آزمون‌ها را در راستای عدالت آموزشی و شفافیت ارزیابی می‌داند.

همزمان، برخی از کانون‌های صنفی معلمان نسبت به فشردگی غیرمتعارف زمان برگزاری این امتحانات با توجه به تأخیرهای به‌وجود آمده در پایان سال تحصیلی گذشته اعتراض کرده‌اند. آن‌ها معتقدند که کاهش فرصت مطالعه و آماده‌سازی دانش‌آموزان، به ویژه در پایه دوازدهم که سرنوشت‌ساز است، نتیجه‌ای جز افت کیفیت یادگیری و افزایش استرس در میان جوانان نخواهد داشت. با این حال، علی‌رضا کاظمی، سرپرست وقت وزارت آموزش و پرورش، پیش‌ازاین در گفت‌وگو با خبرگزاری‌ها اعلام کرده بود که تقویم آموزشی کشور از انعطاف‌پذیری لازم برخوردار است و «آموزش و پرورش برای حفظ کیفیت، از هیچ تلاشی دریغ نخواهد کرد.»

 

زیر ذره بین فرهنگیان پرس

با وجود اطمینان‌بخشی وزارتخانه نسبت به نظم و انضباط در برگزاری آزمون‌ها، اما پرسش اساسی اینجاست که چرا سیاست‌گذاری در حوزه سرنوشت‌ساز آموزش، همواره با شتاب‌زدگی و ابلاغیه‌های لحظه‌آخر همراه است؟ تجربه سال‌های گذشته نشان داده که اتکای صرف به آزمون‌های متمرکز و نهایی، نه تنها به ارتقای نظام تعلیم و تربیت کمکی نکرده، بلکه موجب تضعیف مدرسه‌محوری و کاهش نقش معلم در فرآیند ارزشیابی شده است. در شرایط کنونی که ایران با فشارهای بین‌المللی و بحران‌های اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کند، نیاز به نسلی خلاق و تاب‌آور بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود؛ نسلی که تنها با تست‌زنی و حفظ‌محوری پرورش نمی‌یابد. ضروری است که وزارت آموزش و پرورش در کنار برگزاری این آزمون‌ها، به فکر تدوین برنامه‌ای مکمل برای کاهش آسیب‌های روانی ناشی از این فرآیند باشد و با شفاف‌سازی بیشتر، از تبدیل شدن مدارس به کارگاه‌های تست‌زنی جلوگیری کند.