معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور با اشاره به شناسایی ۱۸۶ هزار کودک مشکوک به اضطراب در طرح غربالگری، نسبت به نشانه‌های پنهان این اختلال در کودکان ۵ تا ۸ سال هشدار داد و کمبود مراکز تخصصی کودک و نوجوان را از چالش‌های اصلی درمان عنوان کرد.
به گزارش فرهنگیان پرس، سیدحسن موسوی‌چلک، معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور، با هشدار نسبت به افزایش نشانه‌های پنهان اضطراب در کودکان گفت که اگرچه داده‌های آماری برنامه غربالگری اضطراب تفاوت فاحشی نسبت به سال‌های گذشته نشان نمی‌دهد، اما تجربه‌های بالینی مؤید آن است که فشارهای اقتصادی، تنش‌های خانوادگی، اخبار مکرر بحران و ناامنی و نیز تجربه مستقیم یا غیرمستقیم جنگ، کودکان را در معرض هوشیاری مزمن روانی قرار داده است.
بنابر گزارش باشگاه خبرنگاران جوان به نقل از روابط عمومی سازمان بهزیستی، موسوی‌چلک افزود که نتایج مطالعات همه‌گیری کرونا نشان داد شیوع علائم اضطراب در کودکان در برخی کشورها تقریباً دو برابر قبل از کرونا شده است. او گفت در ایران اگرچه آمارهای غربالگری تغییر چشمگیری ثبت نکرده، اما در شرایطی که کودکان در معرض تنش‌های مداوم قرار می‌گیرند، سیستم عصبی آنان در وضعیت هشدار باقی می‌ماند و این مسئله در گروه سنی ۵ تا ۸ سال بیشتر به شکل علائم رفتاری بروز پیدا می‌کند؛ علائمی که به دلیل ناآگاهی یا گرفتاری خانواده‌ها گاه چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرد.
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور با اشاره به اجرای برنامه ملی غربالگری اضطراب کودکان گفت که تا کنون به صورت تقریبی ۸۹۹ هزار و ۷۹۳ کودک ۵ تا ۶ ساله در کشور غربالگری شده‌اند. از این تعداد ۱۸۶ هزار و ۷۷۲ کودک مشکوک به اضطراب شناسایی شده‌اند. او افزود که از مجموع کودکان مشکوک، ۱۴۱ هزار و ۲۹۳ نفر برای دریافت خدمات روانشناختی به مراکز مشاوره ارجاع شده‌اند که این رقم حدود ۷۶ درصد کودکان شناسایی‌شده را شامل می‌شود.
موسوی‌چلک با بیان اینکه علائم اضطراب در کودکان ۵ تا ۸ سال بیشتر به صورت نشانه‌های رفتاری و جسمانی خود را نشان می‌دهد، اظهار کرد که دل‌درد و سردردهای مکرر بدون علت پزشکی، تهوع صبحگاهی پیش از رفتن به مدرسه، شب‌ادراری، اختلال خواب و کابوس، ترس شدید از جدایی، چسبندگی افراطی به والدین و همچنین پرخاشگری از مهم‌ترین نشانه‌هایی است که خانواده‌ها باید نسبت به آن حساس باشند. او تأکید کرد که اگر این علائم بیش از چهار هفته ادامه پیدا کند و عملکرد روزمره کودک را مختل سازد، کودک نیازمند ارزیابی تخصصی و دریافت مداخلات روانشناختی است.
معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی درباره منشأ اضطراب کودکان امروز نیز گفت که هرچند پژوهش مستقلی در این زمینه انجام نشده، اما تجربه‌های بالینی نشان می‌دهد اضطراب و تنش والدین در رتبه نخست عوامل اضطراب‌زا برای کودکان قرار دارد. او افزود که پس از آن تعارض‌های خانوادگی، استفاده افراطی از فضای مجازی، فشار مدرسه و مواجهه مکرر با اخبار ترسناک از جمله مهم‌ترین عوامل تشدیدکننده اضطراب در کودکان محسوب می‌شوند.
موسوی‌چلک در پاسخ به این پرسش که آیا ظرفیت مراکز مشاوره برای درمان این کودکان کافی است یا خیر، تصریح کرد که در حال حاضر از مجموع ۲۹۰۳ مرکز مشاوره و خدمات روانشناختی فعال در کشور تنها ۹۱ مرکز به صورت تخصصی در حوزه کودک و نوجوان فعالیت می‌کنند. او گفت این عدد تنها حدود ۳ درصد کل مراکز را شامل می‌شود و همین آمار به‌روشنی نشان می‌دهد ظرفیت تخصصی موجود پاسخگوی حجم نیاز خانواده‌ها نیست، هرچند مراکز مشاوره عمومی نیز تا حدی به ارائه خدمات به کودکان می‌پردازند.
او با تشریح علت انتخاب گروه سنی ۵ تا ۸ سال برای مداخلات اضطرابی گفت که در این سنین به دلایل عصب‌رشدی، مدارهای آمیگدال و قشر پیش‌پیشانی مغز در حال شکل‌گیری هستند، انعطاف‌پذیری عصبی بالاست و الگوهای مقابله‌ای کودک هنوز تثبیت نشده‌اند، بنابراین این دوره زمان طلایی برای مداخله محسوب می‌شود. موسوی‌چلک هشدار داد که اگر اضطراب مزمن در این سنین مورد درمان قرار نگیرد، خطر بروز افسردگی، اختلالات شخصیت و حتی سوءمصرف مواد در سال‌های بعد افزایش می‌یابد.
او درباره تأثیر بحران‌های اخیر بر سلامت روان کودکان نیز گفت که هرچند مطالعه مستقلی در این زمینه انجام نشده، اما تجربه‌های میدانی ناشی از همه‌گیری کرونا و نیز جنگ اخیر نشان داد علائمی نظیر اضطراب جدایی، شب‌ادراری، ترس از صداهای بلند، حساسیت به تاریکی، پرخاشگری و اختلال خواب در میان کودکان افزایش یافته است. معاون سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی در توضیح علت انتخاب قصه‌درمانی به عنوان یکی از روش‌های مداخله‌ای گفت که در سن ۵ تا ۸ سالگی، تفکر کودک بیشتر نمادین است و او نمی‌تواند درباره اضطراب خود به شکل انتزاعی و مستقیم صحبت کند، اما قصه
گویی این امکان را به کودک می‌دهد که احساساتش را به‌صورت غیرمستقیم و از طریق شخصیت‌های داستان بیان کند.
زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس
آمار ۱۸۶ هزار کودک مشکوک به اضطراب در سنین ۵ تا ۶ سالگی، زنگ خطری جدی برای نظام آموزشی و خانواده‌هاست. کودکان دبستانی و پیش‌دبستانی که تازه قدم به مدرسه می‌گذارند، با چه اضطراب پنهانی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و چه کسی قرار است صدای آنها را بشنود؟ متأسفانه تنها ۹۱ مرکز تخصصی کودک در کل کشور، پاسخگوی این انبوه کودکان نیست. فاصله ۷۶ درصدی ارجاع به مراکز مشاوره در حالی است که این مراکز عمدتاً عمومی هستند و تخصص کافی برای مواجهه با ظرایف اختلالات اضطرابی کودک را ندارند. معلمان و مربیان مدارس، اولین خط تشخیص این علائم پنهان هستند. آیا وزارت آموزش و پرورش برنامه‌ای برای آموزش معلمان در شناسایی و برخورد اولیه با کودکان مضطرب دارد؟ «فرهنگیان پرس» این دغدغه را پیگیری می‌کند.
