مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، در آیین آغاز سرشماری نفوس و مسکن ۱۴۰۵ به روش ثبتی‌مبنا گفت ریشه نارضایتی مردم این است که عدالت و حق را نمی‌بینند و دعوای مسئولان را می‌بینند. او با تأکید بر اینکه در بلاتکلیفی نمی‌توان برنامه‌ریزی کرد، خواستار خروج کشور از وضعیت «نه جنگ، نه صلح» شد و از همه خواست اختلاف‌ها را کنار بگذارند و در کارآمدی با یکدیگر رقابت کنند.

به گزارش فرهنگیان پرس، مسعود پزشکیان صبح شنبه دوم آبان ۱۴۰۵ در آیین آغاز سرشماری نفوس و مسکن ۱۴۰۵ به روش ثبتی‌مبنا که به مناسبت روز آمار و برنامه‌ریزی در سازمان برنامه و بودجه برگزار شد، دو پیام اصلی داشت: پایان دادن به وضعیت بلاتکلیف «نه جنگ، نه صلح» و کنار گذاشتن دعواهای درونی مسئولان.

رئیس‌جمهور به گزارش خبرگزاری ایسنا گفت: «وظیفه ما اجرای عدالت و حق است، اما چرا مردم ناراضی هستند؟ برای اینکه عدالت و حق را نمی‌بینند؛ دعوای ما را می‌بینند.» او افزود: «لزومی ندارد دعوا کنیم. هر کسی که می‌گوید درست عمل می‌کند، این گوی و این میدان؛ درست‌تر، کارآمدتر، کم‌هزینه‌تر و باکیفیت‌تر عمل کند. من از کسی که درست‌تر و کارآمدتر عمل می‌کند، یاد می‌گیرم.» پزشکیان همچنین به گزارش همشهری آنلاین گفت: «زیر پای ما طلاست، معادنمان طلاست. آدم‌هایمان طلاست. جغرافیایی که در آن قرار گرفتیم استثنایی است. برازنده مردم ما این‌گونه زندگی کردن نیست» و ادامه داد: «بیخود با هم دعوا می‌کنیم.»

خروج از بلاتکلیفی

مهم‌ترین بخش سخنان رئیس‌جمهور به وضعیت کنونی کشور پس از جنگ تحمیلی و آتش‌بس موقت مربوط بود. پزشکیان به گزارش خبرگزاری‌های ایسنا و مهر گفت: «مقام معظم رهبری شهید دستور دادند که از حالت “نه جنگ، نه صلح” خارج شویم، زیرا در بلاتکلیفی نمی‌توان برنامه‌ریزی کرد. بنابراین ضرورت دارد از ابهام خارج شویم؛ از همین‌رو مقام معظم رهبری شهید دستور دادند که بروید و کار را تمام کنید. اما این نامردها قاعده را به هم زدند. ولی باز هم معتقدم باید برویم و از وضعیت “نه جنگ، نه صلح” خارج شویم.» او هدف این خروج را برنامه‌ریزی «در محیطی شفاف و قابل پیش‌بینی» عنوان کرد.

رئیس‌جمهور در بخش دیگری از سخنانش، به گزارش ایرنا، ریشه بسیاری از نارضایتی‌های اجتماعی را تحقق نیافتن حق و عدالت دانست و گفت اجرای عدالت بدون داده‌های دقیق ممکن نیست. او با اشاره به توزیع منابع آموزشی و سلامت در استان‌ها گفت: «اگر شخصی از امتیاز و ظرفیتی برخوردار است، همه باید بر اساس عدالت از آن بهره‌مند شوند؛ نه اینکه گروهی دارا و سایرین بی‌بهره باشند، زیرا تبعیض و بی‌عدالتی بسترساز نارضایتی و شکاف اجتماعی خواهد بود.» پزشکیان اصلاح نظام پرداخت یارانه را یکی از بسترهای این رویکرد دانست و گفت: «این فرهنگ باید در کشور جاری شود که از کسی که دارد بگیریم و به کسی که ندارد، اختصاص دهیم.» به گفته او، سرشماری ثبتی‌مبنا و هوشمندسازی خدمات می‌تواند پیشگیری از تخلف، قاچاق، رانت و رشوه را آسان‌تر کند.

پزشکیان همچنین خطاب به مدیران سازمان برنامه و بودجه گفت: «این ما هستیم که نقشه بچه‌هایمان، نسل بعدی و آینده را شکل می‌دهیم.» او بر مشارکت دادن مردم، نخبگان و دانشمندان در برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری تأکید کرد.

این سخنان در روزهایی مطرح می‌شود که فضای سیاسی کشور میان دو رویکرد مذاکره و تقابل در نوسان است. امروز به گزارش ایسنا، جبهه پایداری خواستار خروج ایران از ان‌پی‌تی شد و سرلشکر عبداللهی نیز اعلام کرد اجازه ورود شناورهای آمریکا به خلیج فارس داده نمی‌شود. از سوی دیگر، کاظم جلالی، سفیر ایران در روسیه، به خبرآنلاین گفت پزشکیان روز سه‌شنبه پنجم آبان برای شرکت در اجلاس سران کشورهای صادرکننده گاز به مسکو سفر می‌کند و با ولادیمیر پوتین دیدار خواهد داشت، هرچند قرار نیست در این سفر سندی امضا شود.

زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس

صراحت رئیس‌جمهور در اعتراف به اینکه مردم «دعوای مسئولان» را می‌بینند و نه عدالت را، کم‌سابقه و قابل توجه است. اما این تشخیص درست، تا وقتی به سازوکار عملی برای پایان دادن به اختلافات تبدیل نشود، خود به بخشی از همان چرخه گفتار بدون نتیجه بدل می‌شود. پرسش اصلی این است که دولت برای خروج از وضعیت «نه جنگ، نه صلح» چه نقشه راهی دارد، در چه بازه زمانی، و آیا نهادهای مؤثر دیگر بر سر آن اجماع دارند یا نه. هم‌زمانی این سخنان با درخواست خروج از ان‌پی‌تی از سوی یک جریان سیاسی، نشان می‌دهد اختلاف بر سر مسیر، دست‌کم در سطح گفتار، همچنان جدی است.

بلاتکلیفی پیش از هر جا، در کلاس درس و سفره خانواده‌ها احساس می‌شود. معلمی که حقوق ثابت دارد و با تورم بالا روبه‌روست، مدیر مدرسه‌ای که نمی‌داند بودجه بازسازی آسیب‌های جنگ کی می‌رسد، و دانش‌آموزی که اضطراب جنگ را با خود به کلاس می‌آورد، همه هزینه وضعیت «نه جنگ، نه صلح» را می‌پردازند. وقتی رئیس‌جمهور از توزیع عادلانه منابع آموزشی میان استان‌ها سخن می‌گوید، جامعه فرهنگیان انتظار دارد این وعده در بودجه سال آینده، در تأمین معلم مدارس محروم و کاهش تراکم کلاس‌ها به عدد و رقم تبدیل شود.

پیشنهاد فرهنگیان پرس این است که دولت، نخست برنامه‌ای زمان‌بندی‌شده برای عبور از بلاتکلیفی کنونی، دست‌کم در حوزه اقتصاد و خدمات عمومی، به مردم و مجلس ارائه کند؛ دوم، اختلاف‌نظرهای میان قوا و جریان‌ها را در سازوکارهای رسمی و دور از تریبون‌های عمومی حل‌وفصل کند؛ و سوم، با اتکا به همان داده‌های سرشماری ثبتی‌مبنا که امروز از آن رونمایی شد، سهم هر استان از منابع آموزشی و سلامت را شفاف منتشر کند تا معلمان، والدین و دانشجویان بتوانند عدالت وعده‌داده‌شده را نه در سخن، بلکه در عمل بسنجند.