معاون آموزشی وزارت علوم با ابلاغ بخشنامه‌ای به دانشگاه‌ها، از فعال شدن درگاه ثبت نیازهای مرجعیت علمی اساتید میزبان در سامانه «نان» خبر داد. این فرآیند که تا ۳۱ مردادماه ۱۴۰۵ ادامه دارد، در راستای اجرای آیین‌نامه پذیرش بدون آزمون استعدادهای درخشان در مقاطع ارشد و دکتری به شیوه استادمحور انجام می‌شود.
به گزارش فرهنگیان پرس، ابوالفضل واحدی، معاون آموزشی وزارت علوم، در بخشنامه‌ای خطاب به معاونان آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی دولتی و غیردولتی و نیز پژوهشگاه‌ها، از فراهم شدن امکان ثبت نیازهای مرجعیت علمی اساتید میزبان واجد شرایط در سامانه نظام ایده‌ها و نیازها (نان) خبر داد.
بر اساس این بخشنامه که در تاریخ ۱۵ مردادماه ۱۴۰۵ ابلاغ شده، سامانه «نان» از ۶ تا ۳۱ مردادماه ۱۴۰۵ برای ثبت این نیازها در دسترس قرار گرفته است. این اقدام در پاسخ به تقاضای دانشگاه‌ها و در ادامه ابلاغیه‌های پیشین معاونت آموزشی و دفتر سیاستگذاری و برنامه‌ریزی امور پژوهشی وزارت علوم انجام می‌شود و هدف اصلی آن، اجرای آیین‌نامه‌های پذیرش بدون آزمون استعدادهای درخشان در دوره‌های تحصیلی کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی به شیوه استادمحور است.
معاون آموزشی وزارت علوم در این بخشنامه بر لزوم ثبت نیازهای اعلامی مطابق با شیوه‌نامه مربوطه و مشابه سایر نیازپردازها در سامانه «نان» تأکید کرده است. بر این اساس، درگاه «پارسا» در ذیل این سامانه به نشانی parsa.nan.ac برای ثبت اطلاعات و بهره‌برداری دانشگاه‌ها در نظر گرفته شده است. همچنین واحدی با اشاره به الزامی بودن ثبت وضعیت نهایی جذب دانشجو در این مرحله، اعلام کرد که برای نیازهای ثبت‌شده در این بازه زمانی، شناسه DOR تخصیص داده نخواهد شد.
بر اساس این بخشنامه، فرآیند جذب دانشجو به شیوه استادمحور شامل مراحل مشخصی است: ثبت نیاز در سامانه «نان»، انتشار فراخوان جذب، ثبت اطلاعات دانشجوی پذیرفته‌شده، اخذ شناسه DOR از سامانه «نان» و در نهایت ثبت اطلاعات در سامانه سازمان سنجش آموزش کشور در زمان مقرر. این فرآیند با هدف ساماندهی پذیرش دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی به شیوه استادمحور طراحی شده است.
گفتنی است سامانه نظام ایده‌ها و نیازها (نان) با هدف ثبت، ساماندهی و نمایه‌سازی نیازهای واقعی جامعه و هدایت بخش قابل‌توجهی از فعالیت‌های پژوهشی کشور به سمت حل این نیازها راه‌اندازی شده است. طرح استادمحوری، به‌ویژه در جذب دانشجویان تحصیلات تکمیلی از طریق کنکور سراسری و بدون آزمون استعدادهای درخشان، یکی از کارکردهای اصلی این سامانه به شمار می‌رود. بر اساس این طرح، استاد میزبان موضوع رساله پیشنهادی خود را از میان موضوعات ثبت‌شده در سامانه «نان» انتخاب کرده و پس از تأیید شورای پژوهش و فناوری، نسبت به جذب دانشجو اقدام می‌کند.
بررسی سوابق نشان می‌دهد که آیین‌نامه پذیرش کارشناسی ارشد به شیوه استادمحور بدون آزمون استعدادهای درخشان از سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ توسط وزارت علوم ابلاغ شده است. در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ نیز نتایج اولیه پذیرش بدون آزمون استعدادهای درخشان در مقطع کارشناسی ارشد برای سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ از سوی دانشگاه‌هایی مانند دانشگاه تهران اعلام شد. همچنین دانشگاه علم و صنعت ایران در خردادماه ۱۴۰۵ فراخوان پذیرش دانشجویان استعداد درخشان به شیوه استادمحور را منتشر کرده بود.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
با وجود تأکید وزارت علوم بر اجرای طرح استادمحوری، همچنان ابهاماتی درباره شفافیت فرآیند انتخاب دانشجو و نقش واقعی اساتید در این مسیر وجود دارد. در شرایطی که کشور در آتش‌بس موقت پس از حملات گسترده صهیونی-آمریکایی به سر می‌برد و نظام آموزشی با چالش‌های متعددی مواجه است، ضرورت دارد این فرآیند با نظارت دقیق‌تری همراه شود تا از انحراف آن به سمت رانت‌های علمی و ارتباطات غیررسمی جلوگیری گردد. تجربه تلخ سال‌های گذشته نشان داده که برخی از دانشگاه‌ها در جذب دانشجویان استعداد درخشان، صرفاً به معیارهای نمره‌محور بسنده کرده و به انگیزه‌های پژوهشی و نیازهای واقعی جامعه توجه کافی نداشته‌اند. همچنین فاصله کوتاه ۲۵ روزه برای ثبت نیازها توسط اساتید، می‌تواند موجب شود بسیاری از اعضای هیأت علمی به‌ویژه در دانشگاه‌های کوچک‌تر، فرصت کافی برای ارائه نیازهای پژوهشی خود را نداشته باشند. پیشنهاد می‌شود وزارت علوم با افزایش زمان ثبت‌نام و ارائه شفافیت بیشتر در فرآیند ارزیابی نیازهای ثبت‌شده، زمینه را برای تحقق واقعی هدف اصلی این طرح یعنی «جهت‌دهی پژوهش‌ها به نیازهای کشور» فراهم کند. همچنین ضروری است دانشگاه‌ها با برگزاری کارگاه‌های توجیهی برای اساتید و دانشجویان، آگاهی‌بخشی لازم را در خصوص این شیوه جدید پذیرش انجام دهند تا از ایجاد شکاف اطلاعاتی بین دانشگاه‌های بزرگ و کوچک جلوگیری شود.
