استاد اپیدمیولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران با رد باور عمومی درباره تأثیر شیر در دفع آلایندههای هوا، تأکید کرد که هیچ شواهد علمی متقنی برای محافظت شیر در برابر آلودگی هوا وجود ندارد. یونسیان با بیان اینکه مصرف شیر را نباید بهعنوان پادزهر در نظر گرفت، هشدار داد که باورهای غلط سلامت، میتواند افراد را از راهکارهای اصلی و علمی دور کند.
به گزارش فرهنگیان پرس، مسعود یونسیان، استاد اپیدمیولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران، با اشاره به باور عمومی مبنی بر مصرف شیر در روزهای آلوده، این توصیه را فاقد پشتوانه علمی دانست و گفت: «متأسفانه شواهد علمی متقنی نداریم که نشان دهد مصرف شیر میتواند از افراد در برابر آلودگی هوا محافظت کند». او با تأکید بر اینکه شیر را نباید بهعنوان پادزهر یا عامل محافظتکننده قطعی در نظر گرفت، خاطرنشان کرد که این باور ریشه در سنتهای قدیمی دارد، اما در عمل، شیر نقشی در دفع ذرات معلق واردشده به ریهها ندارد.
این در حالی است که روزهای پایانی تابستان ۱۴۰۵، بار دیگر کلانشهر تهران و سایر شهرهای صنعتی را با پدیده وارونگی دما و افزایش شاخص آلودگی هوا مواجه کرده است. بر اساس دادههای شرکت کنترل کیفیت هوای تهران، شاخص کیفیت هوا در روزهای اخیر در برخی مناطق به مرز ۱۵۰ (وضعیت ناسالم برای گروههای حساس) رسیده و این در حالی است که پیشبینیها از تداوم این شرایط تا پایان هفته حکایت دارد. با وجود توصیههای مکرر دانشگاهیان و متخصصان محیطزیست مبنی بر استفاده از ماسکهای استاندارد، کاهش ترددهای غیرضروری و استفاده از وسایل نقلیه عمومی، همچنان شاهد تکرار باورهای غلطی نظیر مصرف شیر یا حتی خوردن خاکشیر برای دفع آلایندهها هستیم.
یونسیان که پیشتر نیز در گفتوگوهای مختلف به موضوع آلودگی هوا و تأثیرات آن بر سلامت پرداخته است، بارها بر این نکته تأکید کرده که راهکارهای علمی برای مقابله با آلودگی هوا، منحصر به کاهش مواجهه با آلایندههاست. او در این مصاحبه، ضمن اشاره به اینکه مصرف شیر ممکن است بخشی از یک رژیم غذایی سالم باشد، اما نمیتواند جایگزین اقدامات پیشگیرانه اصلی شود، گفت: «تنها راه محافظت واقعی، کاهش قرار گرفتن در معرض هوای آلوده از طریق استفاده از ماسکهای مناسب، تصفیهکنندههای هوا و در شرایط بحرانی، کاهش فعالیتهای بدنی در فضای باز است».
شاید علت اصلی ماندگاری این باورهای غلط، خلأ اطلاعاتی در حوزه سواد سلامت عمومی باشد. بر اساس پژوهشی که در سال ۱۴۰۴ توسط گروه اپیدمیولوژی دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شد، حدود ۶۷ درصد از شهروندان تهرانی هنوز بر این باورند که مصرف برخی مواد غذایی نظیر شیر یا عسل میتواند از آنها در برابر آلودگی هوا محافظت کند. این آمار نشاندهنده فاصله عمیق میان یافتههای علمی و باورهای عمومی است و ضرورت آموزش همگانی و اطلاعرسانی صحیح را بیش از پیش آشکار میسازد.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
ماندگاری باورهایی نظیر «شیر پادزهر آلودگی هوا است» در حالی با استقبال عمومی مواجه میشود که نظام آموزشی و رسانههای کشور در حوزه ارتقای سواد سلامت، عملکردی ناموفق داشتهاند. در شرایطی که کشور با بحرانهای متعدد از جمله جنگ تحمیلی و پیامدهای آن دستوپنجه نرم میکند و کیفیت هوای بسیاری از شهرها به دلیل حملات موشکی و آتشسوزیهای ناشی از جنگ، بیش از پیش کاهش یافته است، انتشار و ترویج باورهای غیرعلمی، نه تنها کمکی به حل مشکل نمیکند، بلکه موجب انحراف افکار عمومی از راهکارهای علمی و عملی میشود. انتظار میرود وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با همکاری صداوسیما و وزارت آموزش و پرورش، برنامههای هدفمندی برای تصحیح این باورها و ارتقای سواد سلامت جامعه تدوین و اجرا کند. همچنین در شرایط آتشبس فعلی، ضروری است سازوکارهای نظارت بر کیفیت هوا و اطلاعرسانی به موقع و دقیق به شهروندان، به ویژه در مناطق جنگی و حاشیهای، تقویت شود تا مردم بتوانند تصمیمات آگاهانهتری برای حفظ سلامت خود اتخاذ کنند.
