دانشگاه صنعتی امیرکبیر میزبان سیزدهمین دوره مسابقات بین‌المللی رباتیک و هوش مصنوعی «فیراکاپ آزاد ایران ۲۰۲۶» با حضور بیش از هزار شرکت‌کننده از هفت کشور جهان شد و همزمان با برگزاری مسابقات جهانی در کانادا، فضایی برای رقابت هم‌تراز با نخبگان جهانی فراهم آورد. رئیس کمیته ملی رباتیک با اشاره به محدودیت‌های اعزام تیم‌های ایرانی به خارج، از موافقت فدراسیون جهانی برای برگزاری همزمان این رویداد در تهران خبر داد و آن را گامی برای جلوگیری از گسست علمی و فناورانه کشور دانست. در این رویداد ۳۹۲ تیم در قالب ۲۱ لیگ دانش‌آموزی و دانشجویی به رقابت می‌پردازند و برنامه‌هایی نظیر ارائه ایده به سرمایه‌گذاران و نمایشگاه دستاوردهای فناورانه نیز برگزار خواهد شد.
به گزارش فرهنگیان پرس، دانشگاه صنعتی امیرکبیر از ۲۶ تیر تا ۲ مرداد ۱۴۰۵ میزبان سیزدهمین دوره مسابقات بین‌المللی رباتیک و هوش مصنوعی «فیراکاپ آزاد ایران ۲۰۲۶» است. این رویداد که با هدف توسعه و ترویج دانش و مهارت‌های رباتیک، مکاترونیک و هوش مصنوعی در میان دانش‌آموزان و دانشجویان طراحی شده، میزبان ۳۹۲ تیم و بیش از هزار شرکت‌کننده خواهد بود.
سیدابوالفضل میردهقان، معاون فرهنگی و دانشجویی دانشگاه صنعتی امیرکبیر و رئیس کمیته اجرایی این دوره، با اشاره به اهمیت این رویداد در تربیت نیروی انسانی متخصص، گفت: «این مسابقات با همکاری اداره انجمن‌های علمی دانشجویی دانشگاه صنعتی امیرکبیر و کمیته ملی رباتیک ایران برگزار می‌شود.» او افزود که تیم‌هایی از ایران، روسیه، تاجیکستان، افغانستان، عمان، قبرس و ترکیه به صورت حضوری و مجازی در این رقابت‌ها شرکت خواهند کرد و دانش‌آموزان و دانشجویانی از ۱۶ استان کشور حضور دارند.
میردهقان با تشریح روند انتخاب تیم‌ها گفت که از ۴۲۷ تیم ثبت‌نام‌کننده، پس از ارزیابی مدارک فنی، ۳۹۲ تیم موفق به کسب مجوز حضور شدند و این استقبال نشان‌دهنده افزایش علاقه نسل جوان به فناوری‌های نوین است. مسابقات در قالب ۲۱ لیگ در دو بخش دانش‌آموزی و دانشجویی و در چهار حوزه تخصصی ربات‌های پرنده، ورزشی، چالشی و دانشجویی برگزار می‌شود. از ۲۷ تیرماه نیز امکان بازدید مدارس، دانشگاه‌ها و صنایع از مسابقات فراهم می‌شود و رقابت‌های نهایی از ۳۱ تیر تا ۲ مرداد برگزار خواهد شد.
در حاشیه این رویداد، همایش‌های تخصصی و نمایشگاهی از آخرین دستاوردهای شرکت‌کنندگان در حوزه رباتیک و هوش مصنوعی برگزار می‌شود. میردهقان هوش مصنوعی را یکی از موتورهای اصلی تحول صنعتی دانست و تأکید کرد که چنین رویدادهایی فرصتی برای تبادل دانش، توسعه زیست‌بوم نوآوری و شکل‌گیری استارتاپ‌های فناور است.
نکته قابل تأمل در این دوره، برگزاری همزمان آن با مسابقات جهانی فیرا ۲۰۲۶ در تورنتوی کانادا است. سروش صادق‌نژاد، نایب‌رئیس فدراسیون جهانی رباتیک و هوش مصنوعی فیرا و رئیس کمیته ملی رباتیک ایران، با اشاره به محدودیت‌های ایجادشده برای اعزام تیم‌های ایرانی، گفت: «هیأت‌رئیسه فدراسیون جهانی فیرا با برگزاری همزمان رقابت‌های “فیراکاپ آزاد ایران” در تهران موافقت کرد تا نخبگان ایرانی از فرصت حضور در رقابت‌های هم‌تراز با مسابقات جهانی محروم نشوند و از گسست علمی و فناورانه در این حوزه جلوگیری شود.»
صادق‌نژاد همچنین از تدوین یک سند آموزشی استاندارد ملی برای آموزش کودکان و نوجوانان در حوزه رباتیک و هوش مصنوعی خبر داد و گفت: «هدف از تدوین این سند، شناسایی و پرورش استعدادهای برتر در سراسر کشور، به‌ویژه در مناطق کمتر برخوردار و تحقق عدالت آموزشی است.»

زیر ذره بین فرهنگیان پرس

با وجود اهداف عالی اعلام‌شده برای این رویداد ملی، اما سابقه برگزاری دوره‌های پیشین فیراکاپ خالی از حاشیه نبوده است. در سال‌های گذشته، گزارش‌هایی از تخصیص بودجه‌های کلان بدون خروجی مشخص و همچنین اتهامات جدی درباره انحراف منابع مالی این مسابقات به نفع افراد خاص در دانشگاه امیرکبیر منتشر شده است. اکنون که کشور در شرایط سخت اقتصادی و جنگی به سر می‌برد، هرگونه هدررفت منابع و ایجاد رانت در این رویدادهای علمی، ضربه‌ای سنگین به اعتماد عمومی و سرمایه انسانی کشور خواهد بود.
اگرچه برگزاری همزمان این رویداد با مسابقات جهانی و جلوگیری از گسست علمی جای تحسین دارد، اما سؤال اساسی اینجاست که آیا ساختار نظارتی شفافی برای جلوگیری از تکرار تخلفات احتمالی پیش‌بینی شده است؟ آیا گزارش عملکرد مالی دوره‌های پیشین به صورت شفاف منتشر خواهد شد؟ همچنین وعده تدوین سند آموزشی استاندارد و تحقق عدالت آموزشی، در حالی مطرح می‌شود که بسیاری از مدارس کشور به دلیل کمبود اعتبارات اولیه، حتی امکان نصب یک آزمایشگاه ساده رایانه را نیز ندارند. آنچه ضروری است، ایجاد سازوکاری شفاف و پاسخگو برای هزینه‌کرد منابع این رویداد و تضمین دسترسی واقعی دانش‌آموزان محروم به این فناوری‌هاست، تا فیراکاپ تبدیل به یک رویداد نمایشی با اهداف تبلیغاتی تبدیل نشود.