سکته قلبی یک وضعیت اورژانسی است که با کاهش یا توقف ناگهانی جریان خون به عضله قلب رخ می‌دهد و تشخیص سریع علائم و تماس فوری با اورژانس می‌تواند از آسیب بیشتر به قلب جلوگیری کند.
به گزارش فرهنگیان پرس، سکته قلبی یا «انفارکتوس میوکارد» زمانی رخ می‌دهد که جریان خون به بخشی از عضله قلب به‌طور ناگهانی کاهش یابد یا متوقف شود. شایع‌ترین علت، انسداد یکی از عروق کرونری است؛ وضعیتی که می‌تواند در مدت کوتاهی موجب آسیب جدی و دائمی به عضله قلب شود و به همین دلیل، دریافت خدمات اورژانسی نباید به تأخیر بیفتد.
مهم‌ترین نشانه‌های سکته قلبی معمولاً شامل درد، فشار یا احساس سنگینی در قفسه سینه است؛ دردی که ممکن است به بازوها، شانه، گردن، فک یا پشت انتشار پیدا کند. تنگی نفس، تعریق سرد، تهوع یا استفراغ، سرگیجه، ضعف و ضربان قلب سریع یا نامنظم نیز از علائم هشداردهنده هستند. البته همه بیماران الزاماً علائم یکسانی ندارند و در زنان و افراد مسن ممکن است نشانه‌ها متفاوت یا کم شدت‌تر باشند.
وقتی فرد تنهاست، چه باید کرد؟
یکی از خطرناک‌ترین شرایط، بروز علائم سکته قلبی در زمانی است که فرد تنهاست. در چنین شرایطی، نخستین اقدام باید تماس فوری با اورژانس باشد. فرد باید با شماره ۱۱۵ تماس بگیرد و محل دقیق خود را به اپراتور اعلام کند و توضیح دهد که علائم مشکوک به سکته قلبی دارد و تنهاست. پس از تماس نیز بهتر است ارتباط با اپراتور قطع نشود و دستورهای تیم اورژانس دنبال شود.
در صورت امکان و بدون به خطر انداختن وضعیت جسمانی، باز گذاشتن درِ ورودی محل می‌تواند دسترسی نیروهای امدادی را آسان‌تر کند. همچنین فرد نباید برای رسیدن به بیمارستان شخصاً رانندگی کند؛ زیرا احتمال وخامت ناگهانی وضعیت وجود دارد و آمبولانس امکان ارائه مراقبت‌های اولیه در مسیر را فراهم می‌کند.
درباره وضعیت بدن نیز باید از انجام فعالیت غیرضروری خودداری شود. نشستن یا قرار گرفتن در وضعیت راحت و استراحت تا رسیدن نیروهای اورژانس، در شرایطی که فرد هوشیار است، می‌تواند از تحرک و فشار اضافی جلوگیری کند. در مقابل، توصیه‌های عمومی و قطعی درباره قرار دادن همه بیماران در یک وضعیت خاص یا ممنوع کردن دراز کشیدن برای همه افراد، جایگزین دستورهای اپراتور اورژانس نیست و وضعیت بدن باید با توجه به شرایط فرد تعیین شود.
یکی دیگر از توصیه‌هایی که در فضای مجازی درباره سکته قلبی منتشر شده، انجام «سرفه شدید» برای نجات فرد است. این روش که گاهی با عنوان «Cough CPR» معرفی می‌شود، راهکار استاندارد کمک‌های اولیه برای فردی که در خانه دچار سکته قلبی شده نیست. بنابراین فرد نباید به امید رفع گرفتگی رگ قلب، سرفه‌های شدید و مکرر انجام دهد یا تماس با اورژانس را به تأخیر بیندازد.
آسپرین؛ فقط با توجه به شرایط فرد
در برخی شرایط، جویدن آسپرین در هنگام شک به حمله قلبی می‌تواند بخشی از توصیه‌های کمک‌های اولیه باشد، اما این توصیه برای همه افراد بدون استثنا مناسب نیست. حساسیت به آسپرین، خونریزی فعال، برخی بیماری‌ها و داروهای مصرفی می‌توانند در تصمیم‌گیری مؤثر باشند. بنابراین فرد باید در این زمینه از دستور اپراتور اورژانس یا پزشک پیروی کند و نباید مصرف دارو را جایگزین تماس با ۱۱۵ کند.
نکته مهم دیگر این است که نباید منتظر بمانیم تا همه علائم کلاسیک سکته قلبی هم‌زمان ظاهر شوند. برخی افراد ممکن است تنها با تنگی نفس، ضعف، تهوع، تعریق یا احساس ناخوشایند در قفسه سینه مواجه شوند. همچنین در زنان، سالمندان و برخی بیماران ممکن است درد شدید قفسه سینه وجود نداشته باشد. همین تفاوت در علائم یکی از دلایلی است که تشخیص قطعی را باید به کادر درمان سپرد.
در صورت از دست رفتن هوشیاری فرد و توقف تنفس طبیعی، موضوع از یک وضعیت مشکوک به سکته قلبی فراتر می‌رود و اطرافیان باید مطابق دستور اپراتور اورژانس، احیای قلبی ریوی (CPR) را آغاز کنند. اگر دستگاه شوک خودکار (AED) در دسترس باشد، استفاده از آن طبق دستور دستگاه نیز می‌تواند در شرایط ایست قلبی اهمیت داشته باشد.
تفاوت میان «سکته قلبی» و «ایست قلبی» نیز اهمیت زیادی دارد. سکته قلبی معمولاً به دلیل اختلال در جریان خون عروق قلب ایجاد می‌شود، در حالی که ایست قلبی به توقف ناگهانی عملکرد مؤثر قلب و گردش خون اشاره دارد. یک فرد دچار سکته قلبی ممکن است همچنان هوشیار و دارای نبض باشد، اما سکته قلبی در برخی موارد می‌تواند به ایست قلبی منجر شود.
زیر ذره‌بین فرهنگیان پرس
مهم‌ترین پیام در مواجهه با علائم مشکوک به سکته قلبی، پرهیز از خوددرمانی و اتکا به توصیه‌های تأییدنشده فضای مجازی است. تماس سریع با اورژانس، اعلام دقیق نشانی، کاهش فعالیت و پیروی از دستورهای کادر اورژانس، اقدامات قابل اتکاتری نسبت به روش‌هایی مانند «سرفه درمانی» یا رانندگی شخصی به سمت بیمارستان هستند. از سوی دیگر، آموزش علائم هشدار سکته قلبی در خانواده‌ها، محیط‌های کاری و مراکز آموزشی می‌تواند باعث شود اطرافیان در لحظات حساس به جای آزمون‌وخطا، سریع‌تر سراغ خدمات اورژانسی بروند.
