بنیاد شهید و امور ایثارگران با صدور بخشنامه جدید، فرآیند بهره‌مندی خانواده‌های آسیب‌دیده از جنگ ۱۲ روزه اخیر از تسهیلات آموزشی را تسریع کرد. بر این اساس، فرزندان مجروحان جنگی و شهدایی که پرونده آنان هنوز در کمیسیون نهایی نشده، با ارائه نامه معراج‌الشهدا یا تأیید بنیاد شهید در استان‌ها می‌توانند بدون نیاز به تشریفات طولانی، در مدارس شاهد ثبت‌نام کنند. همچنین ثبت‌نام مدارس شاهد برای سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ برای اولین بار رایگان اعلام شد.
به گزارش فرهنگیان پرس، هاشم صابریان مدیرکل آموزش بنیاد شهید و امور ایثارگران روز شنبه ۱۶ خرداد ۱۴۰۵ از اجرایی شدن سیاست جدید این نهاد برای حمایت آموزشی از خانواده‌های آسیب‌دیده در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه اخیر خبر داد. جنگی که از اواخر بهمن ماه ۱۴۰۴ به مدت ۱۲ روز میان ایران و رژیم صهیونیستی (با پشتیبانی مستقیم آمریکا) به طول انجامید و در نهایت با میانجی‌گری سازمان ملل و چند کشور منطقه به آتش‌بس موقت انجامید. در این جنگ، هزاران شهروند غیرنظامی، معلم، دانش‌آموز و دانشجو در حملات هوایی و موشکی دچار آسیب یا شهادت شدند و اکنون با پایان یافتن درگیری‌های نظامی، نوبت به جبران خسارت‌های انسانی و حمایت از بازماندگان رسیده است.
صابریان با اشاره به خلأهای قانونی پیشین که در جنگ‌های گذشته منجر به معطلی طولانی مدت خانواده‌ها برای دریافت تسهیلات می‌شد، از تدوین یک سازوکار اضطراری و کارشناسی شده خبر داد. او در تشریح جزئیات این تصمیم اظهار کرد: «بنیاد شهید در جریان جنگ ۱۲ روزه، با رویکرد تسهیل‌گرانه و حمایتی اعلام کرد افرادی که هنوز پرونده شهادت آنان در کمیسیون‌های مربوط نهایی نشده است، با ارائه نامه معراج‌الشهدا به عنوان شهید محسوب می‌شوند و فرزندان آنان می‌توانند از تسهیلات مربوط به فرزندان شهدا، از جمله ثبت‌نام در مدارس شاهد بهره‌مند شوند.» این اقدام عملاً فاصله زمانی میان شهادت تا صدور حکم را به صفر رسانده و اجازه نمی‌دهد حتی یک روز از تحصیل فرزندان شهدا عقب بیفتد.
نوآوری در حمایت از مجروحان جنگی؛ رفع یک خلأ تاریخی
یکی از نقاط قوت این بخشنامه جدید که کمتر در دوره‌های مشابه (مانند جنگ تحمیلی هشت ساله یا حوادث امنیتی سنوات قبل) دیده شده بود، توجه ویژه به وضعیت مجروحان جنگی و خانواده آنان است. صابریان با تأکید بر این نوآوری قانونی توضیح داد: «در گذشته تا زمانی که فرآیند احراز جانبازی در کمیسیون‌ها طی نمی‌شد، امکان بهره‌مندی از برخی تسهیلات آموزشی فراهم نبود؛ اما در جنگ اخیر، با توجه به شرایط خاص و ضرورت حمایت فوری از خانواده‌ها، بنیاد شهید با هماهنگی وزارت آموزش و پرورش و برگزاری جلسات مشترک، تصمیم گرفت سازوکار مشخصی برای مجروحان نیز تعریف کند.»
بر اساس این تصمیم، تمام افرادی که جراحت آنان به تأیید بنیاد شهید در استان‌ها و شهرستان‌ها رسیده باشد، چه در صف بررسی کمیسیون باشند و چه هنوز اقدامی نکرده باشند، می‌توانند یک نامه «مجروح جنگی» دریافت کنند. مدیرکل آموزش بنیاد شهید در این باره تصریح کرد: «با صدور این نامه، فرزندان مجروحان جنگی می‌توانند برای ثبت‌نام در مدارس شاهد معرفی شوند و مانند سایر مشمولان از فرآیند پذیرش این مدارس بهره‌مند شوند.» هرچند او تأکید کرد که در موضوع شهریه، ضوابط مطابق مقررات جاری اعمال می‌شود و تفاوتی با سایر دانش‌آموزان شاهد نخواهد داشت.
پیشینه موضوع: مدارس شاهد و جنگ؛ از دفاع مقدس تا جنگ ۱۴۰۴
مدارس شاهد که از دهه ۶۰ شمسی و پس از پایان جنگ تحمیلی برای حمایت از خانواده معظم شهدا و ایثارگران تأسیس شد، همواره نقش مهمی در ایجاد آرامش خاطر برای این جامعه ایفا کرده است. با این حال، در طول چهار دهه گذشته، یکی از نقاط ضعف این نظام حمایتی، طولانی بودن فرآیندهای اداری و زمان‌بر بودن احراز صلاحیت‌ها بود. در بهمن ماه سال ۱۴۰۴ و همزمان با روزهای اول جنگ، بنیاد شهید پیش‌بینی کرده بود که با توجه به حجم بالای تلفات (به ویژه در شهرهای مرزی و پایتخت)، فرآیندهای سنتی قادر به پاسخگویی نخواهد بود. به همین دلیل، از اوایل اسفند ۱۴۰۴ کارگروه ویژه‌ای با مشارکت وزارت آموزش و پرورش، سازمان ثبت‌احوال و بنیاد شهید تشکیل شد و پس از سه ماه کار کارشناسی، این بخشنامه در خرداد ماه ۱۴۰۵ ابلاغ گردید. همچنین در چهلمین سالگرد تأسیس طرح شاهد، کاهش هزینه‌های ثبت‌نام به عنوان یک مطالبه قدیمی جامعه ایثارگری، این بار به صورت کامل محقق شد.
رایگان شدن ثبت‌نام؛ تحقق یک مطالبه دیرینه
در کنار تسهیلات اضطراری جنگ، صابریان از یک تصمیم ساختاری و ماندگار نیز خبر داد که می‌تواند تحولی اساسی در نظام آموزشی این خانواده‌ها ایجاد کند. او اعلام کرد: «امسال برای نخستین بار پرداخت سرانه ثبت‌نام مدارس شاهد برای دانش‌آموزان شاهد و ایثارگر رایگان است. در سال تحصیلی جدید با هدف قدردانی و حمایت از جامعه ایثارگری و ایجاد بستر مناسب برای تحصیل دانش‌آموزان جامعه هدف اساسنامه طرح شاهد در چهلمین سال ایجاد طرح شاهد و برای نخستین بار پرداخت سرانه ثبت‌نام مدارس شاهد… رایگان است.»
این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که در سال‌های گذشته، حتی با وجود قوانین حمایتی، خانواده‌های شاهد و ایثارگر مجبور به پرداخت بخشی از هزینه‌های ثبت‌نام یا مشارکت در تأمین بودجه مدارس شاهد بودند. با این تصمیم جدید، فرآیند ثبت‌نام برای پایه‌های اول ابتدایی (تا ۱۰ تیر)، اول متوسطه اول (از اول تا ۲۰ تیر) و اول متوسطه دوم (از ۲۵ تیر تا ۱۵ مرداد) از طریق سامانه «مای مدیا» در حال انجام است. صابریان به خانواده‌ها هشدار داد که به دلیل کندی اینترنت و حجم بالای متقاضیان، ثبت‌نام را به روزهای پایانی موکول نکنند. همچنین او تأکید کرد که این تسهیلات صرفاً برای ورودی‌های جدید و پایه اول مقاطع است و شامل میان‌پایه‌ها نمی‌شود تا نظم آموزشی مدارس شاهد حفظ شود. برای تبیین جزئیات این تصمیم در سراسر کشور، وبیناری با حضور مسئولان آموزش بنیاد شهید در استان‌ها هفته آینده برگزار خواهد شد.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
شتاب و چابکی بنیاد شهید در صدور این بخشنامه، بی‌شک یک گام مثبت و قابل تقدیر است. در جنگی که با سرعت و شدت بی‌سابقه ۱۲ روزه رقم خورد، هر روز تأخیر در حمایت روانی و آموزشی از کودکان بازمانده و مجروح می‌توانست آسیب‌های جبران‌ناپذیری به سلامت روان و آینده تحصیلی آنان وارد کند. تصویب این مکانیسم «بدون نیاز به کمیسیون» یک تجربه موفق در مدیریت بحران پساجنگ محسوب می‌شود که می‌تواند الگویی برای سایر دستگاه‌های حمایتی مانند کمیته امداد و بهزیستی در مواجهه با بحران‌های احتمالی آینده باشد.
با این حال، جای نگرانی جدی در دو نقطه باقی می‌ماند: نخست، تأکید صابریان بر این جمله که «در موضوع شهریه، ضوابط مطابق مقررات جاری اعمال خواهد شد.» این یعنی خانواده مجروح جنگی که پدر یا مادرش دچار قطع عضو یا آسیب‌های شدید روانی و جسمی شده، بر خلاف خانواده شهید، همچنان باید بخشی از شهریه را پرداخت کند. آیا این تبعیض میان شهدا و مجروحان در شرایطی که مجروح هم برای همیشه توان کار کردن یا زندگی عادی را از دست داده، منصفانه است؟ دوم، محدودیت این تسهیلات به «پایه‌های ورودی» است. دانش‌آموزی که در میانه سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ پدر یا مادر خود را در بمباران از دست داده و اکنون در پایه هشتم یا یازدهم تحصیل می‌کند، چرا نباید اجازه جابه‌جایی به مدرسه شاهد را داشته باشد؟ آیا محیط مدرسه قبلی او برای سوگ و فقدان تازه، فضای مناسبی دارد؟
فرهنگیان پرس معتقد است اگرچه شتاب در حمایت یک ارزش است، اما نباید به قیمت نادیده گرفتن برخی از آسیب‌دیده‌ترین اقشار تمام شود. انتظار می‌رود در وبینار هفته آینده، این دو خلأ (تفاوت شهریه مجروح و شهید و محرومیت میان‌پایه‌ها) مورد بازنگری قرار گیرد. جنگ ۱۲ روزه برای همه تلخ بود، اما تلخی آن برای مجروحی که زنده ماند اما از کار افتاد، شاید از شهادت هم سخت‌تر باشد. حمایت از فرزندان او نباید ناقص بماند.
فرهنگیان پرس معتقد است اگرچه شتاب در حمایت یک ارزش است، اما نباید به قیمت نادیده گرفتن برخی از آسیب‌دیده‌ترین اقشار تمام شود. انتظار می‌رود در وبینار هفته آینده، این دو خلأ (تفاوت شهریه مجروح و شهید و محرومیت میان‌پایه‌ها) مورد بازنگری قرار گیرد. جنگ ۱۲ روزه برای همه تلخ بود، اما تلخی آن برای مجروحی که زنده ماند اما از کار افتاد، شاید از شهادت هم سخت‌تر باشد. حمایت از فرزندان او نباید ناقص بماند.
