دبیر کمیته ملی شیر مدارس از احیای طرح تغذیه رایگان پس از سالها وقفه خبر داد و تأکید کرد که امسال علاوه بر توزیع شیر، مکملهای تغذیهای مصوب وزارت بهداشت نیز در سبد غذایی دانشآموزان قرار خواهد گرفت. اسداللهی با اشاره به هماهنگی با صنایع لبنی برای توزیع سراسری از ابتدای مهر، از طراحی سناریوهای جایگزین برای شرایط خاص خبر داد تا این خدمترسانی سلامتمحور قطع نشود.
به گزارش فرهنگیان پرس، حسین اسداللهی، دبیر کمیته ملی شیر مدارس، با تأکید بر اینکه مهمترین اولویت این کمیته برای سال تحصیلی جدید، تأمین زیرساختها و توزیع منظم شیر در مدارس است، اظهار کرد: «امسال با هدف ارتقای سلامت دانشآموزان، طرح تغذیه رایگان پس از سالها وقفه احیا شده است و در کنار توزیع شیر، مکملهای تغذیهای نیز در سبد غذایی دانشآموزان قرار خواهد گرفت.»
اسداللهی با اشاره به جلسات فشرده برای رفع موانع تولید افزود: «در حال حاضر مهمترین مسئله ما هماهنگی با بخش صنعت است. اگرچه در دورهای محدودیتهای تولید وجود داشت، اما در جلسات اخیر با هدف تنظیم بازار و هماهنگی با صنایع لبنی، تمام تلاش خود را به کار گرفتهایم تا با کمک این ظرفیتها، توزیع شیر مدرسه را از همان روزهای آغازین مهرماه بهصورت سراسری آغاز کنیم.» دبیر کمیته ملی شیر مدارس در پاسخ به پرسشی درباره احتمال تغییر وضعیت مدارس و آموزش غیرحضوری گفت: «قطعا اولویت ما حضور دانشآموزان در مدارس است، اما برای شرایط خاص، سناریوهایی طراحی کردهایم تا توزیع تغذیه رایگان و سلامتمحور متوقف نشود. در صورت عدم حضور دانشآموزان در مدرسه، تمهیداتی اندیشیدهایم تا توزیع بهصورت ماهانه یا هفتگی تداوم یابد و این خدمترسانی قطع نشود.»
او در تشریح اقلام مکمل گفت که این اقلام باید به تأیید شورای عالی سلامت برسند و در حال حاضر مواردی نظیر نان و روغن غنیشده، بیسکویتها و کلوچههای سلامتمحور (بدون شکر و تهیه شده با شهد توت) و خرمای تکنفره مورد تأیید وزارت بهداشت قرار گرفتهاند. اسداللهی تأکید کرد: «این اقلام در برخی مناطق که نیازسنجی شده و ضریب بهرهوری را افزایش میدهد، در کنار شیر توزیع خواهند شد. تاکید میکنیم که امسال محوریت اصلی با شیر مدرسه است و این طرح نه تنها حذف نمیشود، بلکه با برنامههای جانبی در حال تقویت است.»
بر اساس اسناد بالادستی، اجرای طرح تغذیه با شیر رایگان در مدارس ابتدایی دولتی بر اساس بند (د) ماده (۷۱) قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت مصوب ۱۴۰۳، تکلیف قانونی وزارت آموزشوپرورش است. این طرح که با دستور معاون اول رئیسجمهور در آبانماه ۱۴۰۴ ابلاغ شد، گامی مهم در جهت ارتقای سلامت و تأمین بخشی از نیازهای تغذیهای دانشآموزان محسوب میشود. بر اساس گزارشهای رسمی، ۶ همت (هزار میلیارد تومان) اعتبار برای توزیع شیر در مدارس ابتدایی اختصاص یافته است.
پیشینه موضوع نشان میدهد که طرح توزیع شیر رایگان در مدارس کشور پیشینهای بالای ۲۰ سال دارد و نخستین بار سال ۱۳۷۹ بهصورت آزمایشی و از سال ۱۳۸۰ بهصورت سراسری در مدارس کشور اجرا شد. با این حال، این طرح در سالهای اخیر با فراز و نشیبهای متعددی مواجه بوده است. طرح توزیع شیر در آذرماه سال ۱۴۰۲ پس از ۱۰ سال توقف با دستور رئیسجمهور وقت در کشور آغاز شد، اما در سال ۱۴۰۳ مجدداً قطع شد. در لایحه بودجه سال ۱۴۰۴ نیز بودجهای برای توزیع شیر در مدارس دیده نشده بود. این نوسانات پیوسته، دغدغهای جدی برای خانوادهها و دستاندرکاران نظام آموزشی ایجاد کرده است.
در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵، اگرچه مسئولان دولتی وعده توزیع ۷۵ وعده شیر رایگان را داده بودند، اما روند اجرا با چالشهای جدی مواجه شد. انجمن صنایع فرآوردههای لبنی ایران اعلام کرد که بر خلاف ادعای مقامات دولتی، هیچ گونه قراردادی با وزارت آموزشوپرورش در خصوص توزیع شیر مدارس برای سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ نداشته است. این انجمن تأکید کرد که جلساتی از خردادماه برگزار شده اما به دلیل تعلل وزارت آموزشوپرورش، امضای توافقنامه بینتیجه مانده است. در پی این وضعیت، توزیع شیر در ابتدا تنها در چهار استان لرستان، خوزستان، گیلان و زنجان آغاز شد و سایر استانها با تأخیر مواجه شدند.
با این حال، وزارت آموزشوپرورش تأکید دارد که طرح شیر مدارس با قوت ادامه خواهد یافت. بر اساس اعلام سخنگوی این وزارتخانه، آنچه در قانون بودجه سال ۱۴۰۵ تغییر کرده، جایگزینی عنوان «طرح تغذیه رایگان» به جای ردیف اعتباری «شیر مدارس» است که اختیار بیشتری برای توزیع سایر مواد غذایی سالم و مناسب در مناطق نیازمند فراهم میکند. همچنین پیشبینی شده که در شرایطی که صنعت لبنیات به دلایلی از جمله محدودیتهای تأمین و نوسانات قیمت، امکان پوشش کامل نیاز را نداشته باشد، جایگزینهای مناسب و مورد تأیید مراجع تخصصی برای آن مناطق در نظر گرفته شود.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
احیای طرح تغذیه رایگان در مدارس پس از سالها وقفه، گامی مثبت و امیدوارکننده در جهت تأمین سلامت و امنیت غذایی دانشآموزان محسوب میشود، اما نباید از چالشهای ساختاری آن غافل شد. تجربه سالهای اخیر نشان داده که نبود هماهنگی بهموقع بین دستگاههای متولی از جمله وزارت آموزشوپرورش، سازمان برنامه و بودجه و صنایع لبنی، همواره یکی از موانع اصلی اجرای موفق این طرح بوده است. تعلل در انعقاد قراردادها و واگذاری امور به استانها بدون زیرساختهای لازم، هر ساله اجرای این طرح را با تأخیر مواجه میکند.
در شرایطی که ایران در آتشبس موقت پس از جنگ تحمیلی به سر میبرد و با تنگناهای اقتصادی دستوپنجه نرم میکند، تأمین امنیت غذایی دانشآموزان از اهمیت مضاعفی برخوردار است. آنچه میتواند این مسیر را هموار کند، عزم جدی دولت برای تخصیص بهموقع اعتبارات، انعقاد قراردادهای شفاف با صنایع لبنی پیش از آغاز سال تحصیلی و نظارت مستمر بر فرآیند توزیع در سراسر کشور است. همچنین باید توجه داشت که طرح تغذیه رایگان نباید صرفاً به توزیع شیر محدود شود؛ بلکه نیازمند رویکردی جامع و علمی متناسب با نیازهای تغذیهای مناطق مختلف کشور است تا عدالت آموزشی و بهداشتی در تمامی نقاط ایران اسلامی محقق شود.
