به گزارش فرهنگیان پرس، بازگشایی تدریجی اینترنت بینالملل پس از ماهها محدودیت، اگرچه با امیدواری کاربران همراه بود، اما سوال اساسی همچنان بیپاسخ مانده است: آیا دوباره شاهد قطعی گسترده خواهیم بود؟ این پرسش این روزها در محافل مختلف، از کلاسهای درس و اتاقهای فرسوده معلمان گرفته تا دانشگاهها و کسبوکارهای دیجیتال، به دغدغه اصلی بدل شده است.
براساس گزارشهای رسمی، پس از ابلاغ رئیسجمهوری و تصمیمات ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی، اینترنت بینالملل در دسترس عموم قرار گرفت. اما زیرساختهای ارتباطی کشور بلافاصله با اختلالاتی دو تا سه روزه مواجه شدند. مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت کشور در این باره توضیح داد: «میزان ترافیک اینترنت روزانه در حال رشد است و کیفیت سرویسها بهصورت مستمر پایش میشود.» اکنون ترافیک اینترنت کشور به ۷۸ درصد سطح ثبتشده در اول دیماه ۱۴۰۴ رسیده است.
با این حال، آنچه بیش از نوسانات فنی، جامعه را نگران کرده، نبود یک چارچوب شفاف برای قطع و وصل اینترنت است. وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، ستار هاشمی، در نشست خبری اخیر خود تأکید کرده که این موضوع به شکل جدی در دستور کار ستاد ویژه قرار دارد. او گفته است: «حسب شرایط امنیتی که در دنیا هم وجود دارد، ممکن است محدودیتهای دسترسی به اینترنت بینالملل ایجاد شود اما نکته این است که فرایند آن باید شفاف شود.»
شفافیت؛ شرط اول اعتماد
ابهام درباره سازوکار قطع و وصل اینترنت، سال گذشته نیز بارها اعتراضهای گسترده کاربران و آسیب به اقتصاد دیجیتال را در پی داشت. هاشمی در توضیح پیشنهاد وزارت ارتباطات تصریح کرد: «ما معتقدیم باید به حداقل برسانیم و در یک فرایند شفاف با اطلاع رسانهها اتفاق بیفتد. همچنین اگر قرار است محدودیتی ایجاد شود با تشخیص چه نهادی، با تطبیق چه کمیتهای و تا چه زمانی انجام شود.»
او از دریافت پیشنهادهایی از نهادهای امنیتی و دیگر حوزهها خبر داد و گفت این موضوع نباید در فضای غبارآلود اتفاق بیفتد. به گفته وزیر، «شاهبیت این موضوع این خواهد بود که هر محدودسازی زماندار خواهد بود.» جلسات متعددی برای این منظور برگزار شده و فرایند در حال تکمیل است.
هشدار: قطعی اینترنت، خود ضد امنیت است یکی از مهمترین بخشهای اظهارات وزیر ارتباطات، نقد صریح نگاه امنیتیمحض به بستن اینترنت بود. هاشمی گفت: «برخی تصور میکنند با بستن اینترنت امنیت برقرار شده است که تصور قابل دفاعی نیست، زیرا در زمان قطع اینترنت شاهد شهادت تعدادی از مسئولان تراز اول امنیتی کشور مثل شهید خطیب، شهید خادمی، شهید لاریجانی بودیم. پس اگر فکر میکنیم با بستن اینترنت امنیت برقرار شده، باید در این نگاه تجدیدنظر کنیم.»
او افزود: «قطعی اینترنت عوارض جدی مثل بهروز نشدن سامانهها دارد و امکان بهروزرسانی سامانهها در کشور از بین میرود.» به گفته او، برخی گمان میکنند سامانه یعنی چند سرور داخلی، در حالی که حتی گوشیهای تلفن همراه باید مرتب بهروز شوند. در غیر این صورت، شبکه داخلی کشور با طولانی شدن قطع اینترنت در برابر حملات سایبری آسیبپذیر میشود که این خود یک مقوله ضد امنیتی است.
هاشمی در پاسخ به این پرسش که اینترنت چه زمانی به شرایط عادی بازمیگردد، گفت: «اینترنت پس از اتفاقاتی که در یکی دو هفته اخیر افتاد، به یکی از موضوعات پیچیده حکمرانی تبدیل شده است. حتما کیفیت اینترنت باید ارتقاء یابد و ما معتقدیم اینترنت برای همه باید با کیفیت و بدون تبعیض باشد و دولت نشان داده پای حرف خود هستیم.»
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
در شرایطی که اقتصاد دیجیتال ایران سهمی بالای ۴۰ درصد از تولید ناخالص داخلی دارد، هرگونه قطعی بیضابطه اینترنت میتواند ضربهای جبرانناپذیر به مشاغل خرد، آموزش آنلاین، کسبوکارهای دانشبنیان و حتی بهروزرسانی سیستمهای حیاتی کشور وارد کند. تجربه تلخ قطعیهای مکرر در سالهای گذشته نشان داده که نه تنها امنیت را افزایش نداد، بلکه با ایجاد خلا بهروزرسانی، بستر را برای نفوذهای سایبری هموارتر کرد. آنچه امروز بیش از هر چیز لازم است، نه وعدههای کلی، بلکه تصویب و ابلاغ آییننامه شفاف، زماندار و عمومی برای هرگونه محدودیت احتمالی است. فرهنگیان، دانشجویان و والدینی که فرزندانشان آموزش خود را مدیون اینترنت پایدار میدانند، حق دارند بدانند آیا فردا دوباره از فضای آموزش و ارتباطات جهانی قطع خواهند شد یا خیر. پاسخ صادقانه و شفاف به این سوال، نخستین گام برای بازسازی اعتماد از دسترفته است.
