به گزارش فرهنگیان پرس، مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش و پرورش با صدور بخشنامه جدید، خط قرمزهای برگزاری آزمونهای غیرحضوری را برای مدیران مدارس مشخص کرد. بر این اساس، برگزاری آزمونهای پایههای هفتم، هشتم، نهم و دهم که به دلیل شرایط جنونی و آتشبس موقت پس از جنگ تحمیلی، به صورت غیرحضوری برگزار میشود، صرفاً از طریق سامانه شاد مجاز است.
در این بخشنامه تأکید شده است: «در صورت بروز مشکل یا اختلال در سامانه مذکور، استفاده از یکی از پیامرسانهای داخلی (مانند بله، ایتا، سروش و…) امکانپذیر خواهد بود.» اما نکته کلیدی و هشداردهنده این بخشنامه، ممنوعیت کامل استفاده از ابزارهای خارج از چارچوب ابلاغی است.
متن بخشنامه صراحتاً اعلام کرده: «بدیهی است هرگونه عقد قرارداد، خرید خدمات، پرداخت هزینه یا استفاده از ابزارهای آنلاین رایگان یا غیررایگان از جمله فرمسازها، سامانههای آزمون آنلاین و سایر بسترهای مشابه فاقد مجوزها و تأییدیههای فنی لازم، به منظور برگزاری آزمونهای غیرحضوری، مورد تأیید نبوده و مجاز نمیباشد.»
آموزش و پرورش با ابلاغ این بخشنامه به مدیران مدارس و عوامل اجرایی تأکید کرده است: «ضمن رعایت دقیق مفاد بخشنامههای ابلاغی، از هرگونه اقدام خارج از ضوابط تعیینشده خودداری نمایند.» همچنین از مدیران خواسته شده مراتب را به نحو شایسته به اطلاع تمامی همکاران و عوامل مرتبط رسانده و نسبت به اجرای دقیق آن اقدام لازم صورت پذیرد.
این بخشنامه در حالی ابلاغ میشود که در روزهای اخیر (اوایل خرداد ۱۴۰۵) برخی مدارس به سمت استفاده از سامانههای آزمونساز خصوصی و فرمهای گوگل رفته بودند که موجی از اعتراضات را میان والدین و کارشناسان آموزشی به دنبال داشت. نگرانی اصلی از نشت اطلاعات شخصی دانشآموزان، هزینههای اضافی تحمیلی به خانوادهها و نبود امنیت سایبری در بسترهای فاقد مجوز بود.
بررسی روند تصمیمگیری آموزش و پرورش در یک سال گذشته نشان میدهد که این نهاد از ابتدای سال ۱۴۰۴ به طور جدی به دنبال تمرکزبخشی به فرآیند آزمونهای آنلاین بوده است. در شهریورماه ۱۴۰۴، اولین بخشنامه جدی در این خصوص ابلاغ شد، اما به دلیل مقاومت برخی مدارس و نبود زیرساختهای کافی در شاد، اجرای آن با چالش مواجه شد. در دیماه ۱۴۰۴، گزارشی از سوی سازمان بازرسی کل کشور منتشر شد که نشان میداد بیش از ۴۰ درصد مدارس دولتی در تهران از سامانههای غیرمجاز برای آزمونهای داخلی استفاده میکنند که این امر نقض آشکار حریم خصوصی دانشآموزان تلقی شده است.
اما حالا در خرداد ۱۴۰۵ و با نزدیک شدن به موعد امتحانات نوبت دوم (که از ۱۵ خرداد آغاز میشود)، آموزش و پرورش با قاطعیت بیشتری وارد میدان شده است. کارشناسان فناوری آموزشی معتقدند این اقدام از دو منظر حائز اهمیت است: اول، حفظ امنیت اطلاعات نیممیلیون دانشآموزی که قرار است در این آزمونها شرکت کنند و دوم، جلوگیری از رانتافشانی و قراردادهای مالی پشت پرده بین برخی مدیران مدارس با شرکتهای خصوصی آزمونساز که گاهی تا سقف ۵۰ میلیون تومان از یک مدرسه دریافت میکردند.
با این حال، نگرانی اصلی اکنون به زیرساختهای خود سامانه شاد بازمیگردد. تجربه سال گذشته نشان داد در روزهای اوج برگزاری آزمونهای نوبت دوم (خرداد ۱۴۰۴)، سامانه شاد حداقل سه بار با اختلال گسترده و قطعی مواجه شد که باعث سردرگمی دانشآموزان و معلمان گردید. همچنین در بهمنماه ۱۴۰۴، حمله سایبری به زیرساختهای مخابراتی کشور که همزمان با اوج جنگ تحمیلی بود، عملاً شاد را برای ۷۲ ساعت از دسترس خارج کرد. هرچند اکنون کشور در آتشبس موقت به سر میبرد، اما آسیبپذیری زیرساختهای داخلی همچنان یک تهدید جدی است.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
آموزش و پرورش با صدور این بخشنامه، گام درستی در جهت استانداردسازی و متمرکز کردن فرآیند آزمونهای مجازی برداشته است. ممنوعیت قراردادهای خصوصی و فرمسازهای بیهویت، از خانوادهها در برابر هزینههای اضافی و از دانشآموزان در برابر سرقت اطلاعات محافظت میکند. اما سؤال اساسی اینجاست: آیا خود سامانه شاد برای بارگذاری همزمان میلیونها دانشآموز در روزهای امتحان آماده است؟ آیا تجربه قطعیهای مکرر سال گذشته تکرار نخواهد شد؟ فرهنگیان پرس معتقد است پیش از اعلام چنین ممنوعیت قاطعی، وزارت ارتباطات و آموزش و پرورش باید تضمین فنی کتبی برای پایداری شاد در روزهای حساس امتحانی ارائه دهند. در غیر این صورت، مدیران مدارس در بنبستی قرار خواهند گرفت که نه اجازه استفاده از سامانه جایگزین را دارند و نه میتوانند روی شاد حساب باز کنند. پیشنهاد ما برگزاری حداقل دو مانور سراسری بارگذاری همزمان بر روی شاد، پیش از آغاز رسمی امتحانات است تا نقاط ضعف فنی پیش از وقوع بحران شناسایی و رفع شود.
