معاون سازمان نوسازی مدارس از نهاییشدن ضوابط اختصاصی ساخت مدارس دانشآموزان با نیازهای ویژه خبر داد و تأکید کرد که مناسبسازی در تمامی پروژههای جدید بهعنوان یک استاندارد نهادینه شده است. همچنین رئیس این سازمان خواستار ایجاد ردیف بودجه مستقل برای مناسبسازی مدارس فراگیر در سال ۱۴۰۶ شد تا بتوان جهشی در این حوزه ایجاد کرد.
به گزارش فرهنگیان پرس، مجید عبدالهی، معاون سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور، در جلسه ستاد هماهنگی و پیگیری مناسبسازی کشور با اشاره به ضرورت تبدیل معیارها و الزامات حوزه ساخت فضاهای آموزشی به چارچوبهای عملیاتی، اظهار کرد که تلاش شده قوانین مرتبط با مناسبسازی از سند تحول بنیادین استخراج و به یک چارچوب مشخص در نقشه راه تحول تبدیل شود. او افزود: «در وزارت آموزش و پرورش، قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت و قواعد حاکم بر آن، در چارچوب سند تحول بنیادین به یک پروژه در نقشه راه تحول تبدیل شده است و این موضوع کمک میکند در نیازمندیهای مربوط به قواعد و چارچوبهای اجرایی، بهصورت دقیق به عملیات و شاخصهای کمی مربوط به مناسبسازی توجه کنیم.»
عبدالهی با اشاره به دو سیاست کلیدی وزارت آموزش و پرورش در حوزه فضاهای آموزشی، مناسبسازی و دسترسپذیری را محورهای اصلی دانست و گفت که در سه حوزه شناخت و ضابطهگذاری، عملکرد ساخت فضا و مسیرهای پیشرو، اقدامات جدی در دست اجراست. او در تشریح ضابطهگذاری، از نشریه ۶۹۷ بهعنوان چارچوب اصلی طراحی فضاهای آموزشی یاد کرد که در سازمان برنامه و بودجه به تصویب رسیده و هماکنون در تمامی مدارس جدید رعایت میشود. معاون سازمان نوسازی مدارس افزود: «ضابطه ۷۳۴ نیز بهطور اختصاصی برای ساخت مدارس دانشآموزان با نیازهای ویژه تدوین و برای تصویب ارائه شده است و نمونههایی از طراحی ورودیها، سرویسهای بهداشتی و مسیرهای دسترسی در آن پیشبینی شده است.»
عبدالهی با اشاره به عملکرد ساخت فضا، از ساخت ۵۵ مدرسه جدید برای دانشآموزان با نیازهای ویژه با ظرفیت ۳۷۰۰ دانشآموز در دولت چهاردهم خبر داد و گفت که این مدارس با تأکید وزیر آموزش و پرورش و در مناطقی با تراکم بالای دانشآموزان استثنایی ساخته میشوند. او همچنین از مناسبسازی سالانه ۴۰ تا ۵۰ مدرسه موجود خبر داد و هدف نهایی را نهادینهسازی مناسبسازی بهعنوان یک اقدام دائمی در سراسر وزارتخانه دانست.
حمیدرضا خانمحمدی، رئیس سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور، نیز در ادامه جلسه با اشاره به اهمیت مناسبسازی مدارس گفت که این موضوع یکی از مزیتهای غیرقابل رقابت است و از طریق خیرین و ردیفهای اعتباری، ساخت مدارس استثنایی دنبال میشود. او با بیان اینکه در حوزه مناسبسازی مدارس فراگیر ردیف اعتباری مشخصی وجود ندارد، خواستار ایجاد یک ردیف بودجه مستقل برای این منظور در سال ۱۴۰۶ شد و تأکید کرد: «اگر در یک سال ردیف اعتباری مشخصی به این موضوع اختصاص داده شود، میتوانیم برنامه مناسبی ارائه کنیم و کار مناسبسازی مدارس فراگیر را بهسرعت به سرانجام برسانیم. هدف این است که حداقل تا پایان سال مالی ۱۴۰۶، بتوانیم تمامی این مدارس را به آخرین استانداردهای مناسبسازی مجهز کنیم.»
پیشینه موضوع نشان میدهد که موضوع مناسبسازی مدارس در سالهای اخیر با جدیت بیشتری دنبال شده است. در مردادماه ۱۴۰۵، شورای سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس مصوبه مهمی را به تصویب رساند که بر اساس آن، تمام مدارس جدید، اعم از استثنایی و عادی، باید الزامات مناسبسازی را رعایت کنند. همچنین وزیر آموزش و پرورش در نشست اخیر خود با تأکید بر اینکه «حتی یک مدرسه استثنایی فاقد مناسبسازی قابل قبول نیست»، خواستار ارائه برنامه پنجساله برای مناسبسازی ۱۰ هزار مدرسه اولویتدار شد. پیش از این نیز رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی از هدفگذاری حذف مدارس استثنایی تا سال ۱۴۱۴ خبر داده بود که تحقق آن نیازمند مناسبسازی گسترده مدارس عادی و پذیرا است.
بر اساس آمارهای رسمی، هماکنون بیش از ۸۳ هزار دانشآموز استثنایی در ۱۸۰۰ واحد آموزشی تحصیل میکنند و نزدیک به ۱۷ هزار دانشآموز نیز در مدارس عادی در قالب برنامه آموزش تلفیقی و فراگیر حضور دارند. با این حال، بسیاری از مدارس کشور فاقد استانداردهای اولیه دسترسپذیری هستند و این موضوع یکی از موانع اصلی توسعه آموزش فراگیر محسوب میشود. در سال ۱۴۰۴، وزارت آموزش و پرورش با همکاری سازمان بهزیستی و ستاد توانبخشی، تفاهمنامههایی برای مناسبسازی مدارس امضا کرد، اما کمبود اعتبارات همواره بهعنوان مهمترین چالش مطرح بوده است. اکنون با طرح ایجاد ردیف بودجه مستقل در سال ۱۴۰۶، امیدواریها برای جهش در این حوزه افزایش یافته است.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
نهاییشدن ضوابط اختصاصی ساخت مدارس دانشآموزان با نیازهای ویژه و تأکید بر نهادینهسازی مناسبسازی در تمامی پروژههای جدید، گامی اساسی در جهت تحقق عدالت آموزشی و دسترسپذیری است. با این حال، چالش اصلی نه در فقدان قوانین و ضوابط، که در کمبود اعتبارات و نبود ردیف بودجه مستقل برای مناسبسازی مدارس فراگیر نهفته است. درخواست رئیس سازمان نوسازی برای ایجاد ردیف بودجه مستقل در سال ۱۴۰۶، اگرچه امیدوارکننده است، اما نباید فراموش کرد که مناسبسازی صرفاً به تغییرات فیزیکی ساختمانها محدود نمیشود؛ بلکه شامل مناسبسازی محتوای آموزشی، توانمندسازی نیروی انسانی و مهمتر از همه، تغییر نگرش جامعه است.
در شرایطی که ایران در آتشبس موقت پس از جنگ تحمیلی به سر میبرد و نظام تعلیم و تربیت بهعنوان یکی از کانونهای تحول جامعه، همواره هدف دشمنان بوده، توجه به دانشآموزان دارای نیازهای ویژه بیش از پیش ضرورت مییابد. آنچه میتواند این مسیر را هموار کند، عزم جدی دولت برای تخصیص اعتبارات کافی در بودجه سال ۱۴۰۶، نظارت مستمر بر اجرای ضوابط در پروژههای جدید و ارائه برنامهای شفاف برای مناسبسازی مدارس موجود است. همچنین ضروری است که سازمان نوسازی با همکاری سازمان آموزش و پرورش استثنایی، اولویتبندی دقیقی از مدارسی که نیاز فوری به مناسبسازی دارند، ارائه دهد تا منابع محدود به بهترین شکل ممکن هزینه شود و عدالت آموزشی نه در شعار، بلکه در عمل برای تمامی دانشآموزان این مرزوبوم محقق شود.
