رئیس سازمان سنجش آموزش کشور از نحوه محاسبه نمره کل کنکور ۱۴۰۵ خبر داد؛ بر این اساس، در سه گروه آزمایشی اصلی، ۶۰ درصد نمره نهایی داوطلبان از سوابق تحصیلی و ۴۰ درصد از آزمون سراسری محاسبه میشود. سهم پایه یازدهم نیز امسال بهصورت مثبت اعمال خواهد شد؛ موضوعی که میتواند برای دانشآموزان و خانوادههایی که نگران تأثیر نمرات یازدهم هستند، اهمیت ویژهای داشته باشد.
به گزارش فرهنگیان پرس، رضا محمدی، رئیس سازمان سنجش آموزش کشور، با تشریح نحوه تأثیر سوابق تحصیلی در کنکور ۱۴۰۵ اعلام کرد که در سه گروه آزمایشی اصلی، ۶۰ درصد نمره کل داوطلبان از سوابق تحصیلی و ۴۰ درصد از عملکرد آنها در آزمون سراسری محاسبه خواهد شد؛ سهمی که نشان میدهد نمرات مدرسه همچنان بخش تعیینکنندهای از نتیجه نهایی ورود به دانشگاه را تشکیل میدهد.
محمدی در گفتوگو با ایسنا درباره نحوه محاسبه نمره کل آزمون سراسری سال ۱۴۰۵ اظهار کرد: «در سال ۱۴۰۵ نیز سوابق تحصیلی ۶۰ درصد و نمره آزمون سراسری ۴۰ درصد در نمره کل داوطلبان تأثیر دارد.»
بر اساس توضیحات رئیس سازمان سنجش، از سهم ۶۰ درصدی سوابق تحصیلی، ۴۳ درصد به پایه دوازدهم و ۱۷ درصد به پایه یازدهم اختصاص دارد. با این حال، نحوه اعمال نمرات پایه یازدهم در سال جاری با سال گذشته تفاوت مهمی دارد و به شکل «مثبت» محاسبه خواهد شد.
محمدی در تشریح این شیوه گفت: «امسال تأثیر سوابق تحصیلی پایه یازدهم به صورت مثبت خواهد بود؛ به این معنا که اگر نمرات پایه یازدهم موجب بهبود نتیجه و رتبه داوطلب شود، در نمره کل او لحاظ خواهد شد و در غیر این صورت، ۶۰ درصد سهم سوابق تحصیلی صرفاً از نمرات پایه دوازدهم محاسبه میشود.»
این تغییر برای دانشآموزان پایه یازدهم و داوطلبان کنکور اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نتیجه امتحانات نهایی این پایه الزاماً در همه شرایط به ضرر داوطلب محاسبه نخواهد شد. در واقع، اگر عملکرد دانشآموز در پایه یازدهم بتواند نمره نهایی او را ارتقا دهد، این سابقه در محاسبه نتیجه مؤثر خواهد بود و در صورت پایینتر بودن اثر آن، سهم مربوط به سوابق تحصیلی بر اساس نمرات پایه دوازدهم محاسبه میشود.
تفاوت تأثیر سوابق در گروههای آزمایشی
رئیس سازمان سنجش همچنین تأکید کرده است که این شیوه برای سه گروه آزمایشی اصلی اعمال میشود. منظور از گروههای اصلی، رشتههای علوم ریاضی و فنی، علوم تجربی و علوم انسانی است؛ گروههایی که بخش عمده داوطلبان کنکور را دربر میگیرند و رقابت در آنها به شکل جدی تحت تأثیر ترکیب نمره آزمون و سوابق تحصیلی قرار دارد.
در مقابل، شرایط برای داوطلبان گروههای هنر و زبانهای خارجی متفاوت است. محمدی اعلام کرد که سهم سوابق تحصیلی برای این دو گروه آزمایشی ۳۰ درصد خواهد بود و در نتیجه سهم آزمون سراسری در محاسبه نمره کل آنها نسبت به سه گروه اصلی بیشتر خواهد بود.
این تفاوت در سهم سوابق تحصیلی باعث میشود داوطلبان هر گروه آزمایشی نتوانند یک نسخه واحد برای برنامهریزی کنکور داشته باشند. دانشآموز علوم تجربی یا ریاضی باید علاوه بر آمادگی برای آزمون سراسری، توجه ویژهای به عملکرد خود در امتحانات نهایی داشته باشد، در حالی که ساختار محاسبه نمره برای داوطلبان هنر و زبان خارجی متفاوت است.
اهمیت این موضوع زمانی بیشتر میشود که بدانیم طی سالهای اخیر نقش سوابق تحصیلی در پذیرش دانشگاهها به شکل محسوسی افزایش یافته است. در گذشته، بخش اصلی رقابت داوطلبان در کنکور متمرکز بود، اما با اجرای مصوبات جدید شورای عالی انقلاب فرهنگی، نمرات امتحانات نهایی به یکی از ارکان اصلی تعیین رتبه و نمره کل تبدیل شده است.
در کنکور ۱۴۰۴ نیز سهم سوابق تحصیلی در نتیجه نهایی داوطلبان ۶۰ درصد در نظر گرفته شد و همین مسئله موجب شد امتحانات نهایی پایههای یازدهم و دوازدهم به یکی از مهمترین دغدغههای دانشآموزان، والدین و حتی مدارس تبدیل شود. افزایش وزن سوابق تحصیلی عملاً باعث شده است که عملکرد دانشآموز در مدرسه دیگر صرفاً یک ارزیابی آموزشی نباشد، بلکه مستقیماً با شانس قبولی او در رشته و دانشگاه موردنظر ارتباط پیدا کند.
این تغییر سیاست البته موافقان و منتقدانی داشته است. موافقان معتقدند افزایش سهم سوابق تحصیلی میتواند وابستگی کامل پذیرش دانشگاه به یک آزمون چندساعته را کاهش دهد و عملکرد تحصیلی مستمر دانشآموز را نیز وارد فرآیند سنجش کند. در مقابل، منتقدان بر تفاوت امکانات آموزشی مدارس، دسترسی متفاوت دانشآموزان به معلم و کلاسهای تقویتی و تفاوت سطح دشواری امتحانات در سالهای مختلف تأکید کردهاند.
از همین رو، کیفیت برگزاری امتحانات نهایی و استاندارد بودن فرآیند تصحیح و ارزیابی اهمیت بیشتری پیدا کرده است. وقتی ۶۰ درصد نتیجه داوطلب به سوابق تحصیلی وابسته است، هرگونه خطا در طراحی سؤال، تصحیح برگه یا ثبت نمره میتواند پیامدی بسیار فراتر از یک نمره معمولی مدرسه داشته باشد و مستقیماً بر آینده تحصیلی دانشآموز اثر بگذارد.
سازمان سنجش از تغییرات اجرایی میگوید
رئیس سازمان سنجش در بخش دیگری از سخنان خود به تغییرات صورتگرفته در فرآیند برگزاری آزمونها اشاره کرد و گفت: «اگرچه از نظر میزان تأثیر سوابق تحصیلی تغییر زیادی نسبت به سال قبل ایجاد نشده است، اما در زمینه برگزاری آزمون، اقداماتی انجام دادهایم که به نظر میرسد تاکنون نتایج بسیار قابل قبولی به همراه داشته است.»
این اظهارنظر در شرایطی مطرح میشود که برگزاری کنکور ۱۴۰۵ با توجه به شرایط خاص کشور و تغییرات تقویم آزمون، حساسیت بیشتری پیدا کرده است. برای داوطلبان، صرفاً مشخص بودن درصد تأثیر سوابق تحصیلی کافی نیست؛ بلکه باید فرآیند اجرای آزمون، اعلام نتایج، انتخاب رشته و اعمال سوابق تحصیلی نیز با دقت و شفافیت انجام شود.
از سوی دیگر، دانشآموزان و خانوادهها نیاز دارند پیش از هر مرحله از فرآیند پذیرش، تصویر روشنی از نحوه محاسبه نمره خود داشته باشند. اصطلاحاتی مانند «تأثیر مثبت»، «سهم پایه یازدهم» و «سهم پایه دوازدهم» در صورت نبود توضیح دقیق میتواند برای خانوادهها ابهام ایجاد کند. اطلاعرسانی ساده و مثالمحور از سوی سازمان سنجش و وزارت آموزش و پرورش میتواند بخش قابل توجهی از این نگرانی را کاهش دهد.
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
افزایش نقش سوابق تحصیلی زمانی میتواند به عدالت آموزشی کمک کند که خودِ فرآیند تولید این سوابق نیز عادلانه باشد. نمیتوان از دانشآموز انتظار داشت نمرات مدرسه را به یکی از اصلیترین عوامل تعیینکننده آینده دانشگاهی خود تبدیل کند، اما همزمان تفاوت کیفیت آموزش در مدارس مختلف، امکانات آموزشی و شرایط اجتماعی دانشآموزان را نادیده گرفت. تأثیر مثبت نمرات پایه یازدهم در کنکور ۱۴۰۵ میتواند بخشی از نگرانی دانشآموزان را کاهش دهد، اما مسئله اصلی همچنان کیفیت و عدالت در امتحانات نهایی است. اگر قرار است ۶۰ درصد نتیجه کنکور به سابقه تحصیلی وابسته باشد، آموزش و پرورش باید تضمین کند که دانشآموزان در سراسر کشور تا حد امکان از فرصتهای آموزشی و ارزیابی استاندارد برخوردار باشند. در غیر این صورت، تغییر وزن کنکور به سمت سوابق تحصیلی ممکن است به جای کاهش نابرابری، شکل تازهای از آن را ایجاد کند.
