عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با اشاره به طرح جدید وزارت علوم برای واریز مستقیم یارانه غذا به کیف پول دانشجویان، نسبت به افزایش شکاف طبقاتی و تضعیف عدالت آموزشی هشدار داد و تأکید کرد که این طرح باید بهصورت پایلوت اجرا شود و سطح مشترکی از خدمات برای همه دانشجویان تضمین گردد.
به گزارش فرهنگیان پرس، موسی عنبری، عضو هیئت علمی گروه آموزشی توسعه اجتماعی دانشگاه تهران و مدیرکل سابق کوی دانشگاه تهران، در گفتوگو با خبرنگار ایلنا، درباره اجرای طرح جدید وزارت علوم برای واریز مستقیم یارانه غذا به کیف پول دانشجویان اظهار داشت که این طرح اگرچه با اهداف صرفهجویی و پاسخگویی به تنوع ذائقه دانشجویان دنبال میشود، اما پیامدهای اجتماعی قابل توجهی به همراه خواهد داشت. او با اشاره به تجربه سالهای اخیر در حوزه آزادسازی خدمات دانشجویی، گفت که این رویکرد از گذشته در دستور کار سازمان امور دانشجویان قرار داشته و با دو اولویت اصلی شامل کاهش هزینههای دولت و پاسخگویی به تفاوتهای سلیقهای دانشجویان دنبال میشود .
عنبری با تأکید بر اینکه جزئیات دقیق این طرح را در اختیار ندارد، افزود که ضروری است این طرح حداقل به مدت یک سال بهصورت آزمایشی و پایلوت اجرا شود تا نقاط قوت و ضعف آن شناسایی شده و سپس برای تداوم یا توقف آن تصمیمگیری شود. او هشدار داد که اگر دولت اصرار بر اجرای این طرح دارد، باید با ارائه یارانه مناسب کار را آغاز کند تا مخالفتهای احتمالی دانشجویان کاهش یابد. این در حالی است که بررسی سابقه موضوع نشان میدهد که در سالهای اخیر، بحث آزادسازی خدمات دانشجویی همواره با نگرانیهایی درباره کاهش تعهدات دولت و افزایش فشار بر دانشجویان کمبضاعت همراه بوده است.
مدیرکل سابق کوی دانشگاه تهران با اشاره به پیامدهای اجتماعی این طرح، نسبت به افزایش فاصله طبقاتی در محیطهای دانشجویی هشدار داد و گفت که این نوع آزادسازی میتواند شکاف طبقاتی را در بین دانشجویان تشدید کند. او افزود که در همه جای دنیا تلاش میشود افراد در فضاهای عمومی و مشترک تا حد ممکن به هم شبیه باشند تا شکاف طبقاتی کمتر دیده شود و اگر این تنوع و تفاوت بین افراد ایجاد شود، پیامد مثبتی نخواهد داشت و نارضایتی را در بین بخشی از دانشجویان افزایش خواهد داد. این هشدار در حالی مطرح میشود که مفهوم عدالت آموزشی همواره یکی از دغدغههای اصلی نظام آموزش عالی کشور بوده و هر اقدامی که به طبقاتیتر شدن آموزش منجر شود، با نقد جدی مواجه میشود .
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران تأکید کرد که این نوع آزادسازی باید در سطح مشخصی به نام «کف خدمات» تعریف شود که برای همه دانشجویان یکسان باشد و در کنار آن، سطوح متنوعی برای کسانی که تمکن مالی دارند، ایجاد شود. او نسبت به علنی شدن شکاف طبقاتی در صورت اجرای نامناسب این طرح هشدار داد و گفت که چنین پیامدی میتواند به افزایش انتقادها و اثرات منفی روانی بر دانشجویان کمبضاعت منجر شود.
عنبری با اشاره به وضعیت خدمات در دانشگاههای غیردولتی مانند پیامنور و دانشگاه آزاد که خدمات دانشجویی در آنها بهطور کامل آزاد است، اظهار داشت که به نظر میرسد دانشگاههای دولتی نیز درصددند آزادسازی خدمات را به الگویی مشابه این دانشگاهها پیش ببرند. او هشدار داد که اگر ارائه خدمات رفاهی دانشجویی از دایره وظایف دولت خارج یا تعهدات دولت در این زمینه کاهش داده شود، ممکن است آموزش در کشور به سمت طبقاتی شدن حرکت کند؛ روندی که پیامد مطلوبی نخواهد داشت و در نهایت، عدالت آموزشی را زیر سؤال خواهد برد .
زیر ذرهبین فرهنگیان پرس
علی رغم اینکه هدف اعلامشده طرح آزادسازی یارانه غذا، افزایش کیفیت خدمات و پاسخگویی به تنوع ذائقه دانشجویان عنوان شده، اما نگرانیهای جدی درباره پیامدهای این طرح بر عدالت آموزشی و افزایش شکاف طبقاتی وجود دارد. تجربه تلخ سالهای گذشته نشان داده که هرگونه کاهش تعهدات دولت در حوزه خدمات رفاهی دانشجویی، به ویژه برای دانشجویان کمبضاعت و ساکن خوابگاهها، میتواند به افزایش فشار مالی و کاهش کیفیت زندگی آنان منجر شود. در شرایطی که کشور در دوران بازسازی پس از جنگ تحمیلی به سر میبرد و بسیاری از خانوادهها با مشکلات معیشتی دستوپنجه نرم میکنند، اجرای چنین طرحی بدون تضمین سطح مشترک خدمات و بدون در نظر گرفتن تمهیدات حمایتی برای دانشجویان نیازمند، میتواند به تشدید نارضایتیها و تضعیف انسجام اجتماعی در محیطهای دانشگاهی منجر شود. وزارت علوم باید با برگزاری نشستهای تخصصی با نمایندگان تشکلهای دانشجویی و کارشناسان حوزه رفاه دانشجویی، ضمن شفافسازی کامل ابعاد این طرح، تمهیدات لازم برای حفظ حداقلهای خدماتی و جلوگیری از طبقاتی شدن خدمات را پیشبینی کند و در صورت لزوم، اجرای پایلوت این طرح را با نظارت دقیق و ارزیابی مستمر پیگیری نماید تا از بروز پیامدهای جبرانناپذیر بر عدالت آموزشی و سلامت روانی دانشجویان جلوگیری شود.
