به گزارش فرهنگیان پرس، سید باقر سیدرضایی، مدیرکل پذیرش و امور اداری بنیاد شهید و امور ایثارگران، ضمن گرامیداشت یاد و نام تمامی شهدا که برای حفظ حاکمیت کشور جانفشانی کردند، از روند پیشرفت خدماترسانی به خانوادههای معظم ایثارگران در دو حادثه اخیر (جنگ دوازدهروزه و جنگ رمضان) گزارش داد. وی اظهار داشت: «در حادثه جنگ دوازدهروزه (از ۲۳ خرداد ۱۴۰۴)، حکم شهادت ۱۰۴۷ نفر صادر شده است و بنیاد شهید تاکنون ۱۱۹۲ فرزند، ۶۲۸ همسر و ۱۳۷۷ والدین از شهدای این حادثه را در سامانههای خود ثبت کرده و بر اساس قانون جامع ایثارگری، فرآیند پرداخت حقوق و مزایای آنها به طور کامل در حال انجام است.»
سیدرضایی با اشاره به اینکه از فروردین ماه سال ۱۴۰۵، با صدور احکام نیروهای نظامی و مردمی، مسئولیت پرداخت حقوق این عزیزان از یگانهای مربوطه به بنیاد شهید واگذار شده، افزود: «خوشبختانه تمامی مستحقین در سال جاری حقوق و مزایای مربوط به حالت اشتغال خود را از طریق بنیاد دریافت میکنند.»
مدیرکل پذیرش و امور اداری بنیاد شهید در ادامه به بررسی وضعیت «جنگ رمضان» که از ۹ اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، پرداخت و گفت: «تاکنون ۳۴۹۹ نفر از عزیزان ما (شامل ۲۹۸۸ مرد و ۵۱۱ زن) به مقام شهادت رسیدهاند که از این میان، ۱۶۰۹ نفر مجرد بودهاند.» وی با اشاره به دقت در فرآیندهای اداری تأکید کرد: «با استناد به مواد ۲ و ۳ آییننامه مصادیق ایثارگری، احراز شهادت این عزیزان با دقت بالا انجام شده و آنان به عنوان “قهرمانان ملی” در سامانههای بنیاد شهید ثبت شدهاند. در همین راستا، اطلاعات ۶۵۹۰ مورد از منسوبین این عزیزان شامل ۲۶۱۵ والدین، ۱۰۱۳ همسر، ۱۸۶۰ فرزند و ۱۱۳۰ خواهر و برادر با موفقیت در سیستمهای بنیاد ثبت شده است تا بتوانند مستقیماً خدمات قانونی را دریافت کنند.»
سیدرضایی به نحوه پرداخت حقوقها اشاره کرد و اظهار داشت: «بر اساس ماده ۲۳ قانون جامع، مستمری والدین تمامی عزیزان ثبتشده در سیستمهای بنیاد شهید برقرار شده و معوقات آنها نیز پرداخت یا در جریان پرداخت است. همچنین برای عزیزان غیرنظامی و غیرمستخدم (مردمی) که اطلاعات آنها ثبت شده، حقوق بر اساس قانون حالت اشتغال از ماه جاری برقرار شده است.» وی در خصوص افراد نظامی و مستخدمان دولت افزود: «در مورد عزیزان نظامی و مستخدمانی که به استناد ماده ۳۹ قانون جامع، اسناد و احکام ریالی آنها در اختیار بنیاد شهید قرار گرفته (که تاکنون بیش از ۶۷۰ نفر شامل شدهاند)، حقوق و مزایای آنها نیز از ماه جاری توسط بنیاد شهید پرداخت خواهد شد و امیدواریم فرآیند تأمین اعتبار این عزیزان از سوی دولت به سرعت تکمیل شود.»
نگاهی به سابقه خدماترسانی به خانواده شهدای جنگ اخیر در یک سال گذشته (از ابتدای ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵) نشان میدهد که بنیاد شهید با حجم بیسابقهای از پروندههای جدید مواجه شده است. در مجموع جنگهای دوازدهروزه (خرداد ۱۴۰۴) و رمضان (اسفند ۱۴۰۴ تا فروردین ۱۴۰۵)، بیش از ۴۵۰۰ شهید ثبت شده است که این رقم در نوع خود پس از دفاع مقدس (جنگ هشت ساله) بیسابقه است. در تیرماه ۱۴۰۴، رئیس بنیاد شهید در گفتوگو با خبرگزاری صدا و سیما اعلام کرد که برای رسیدگی به پروندههای جنگ اخیر، ۲۰۰ نیروی جدید جذب و ۵ دفتر خدمات الکترونیک در استانهای خوزستان، ایلام و کرمانشاه راهاندازی شده است. با این حال، در پاییز ۱۴۰۴، برخی از خانوادههای شهدا در استان کرمانشاه نسبت به طولانی شدن فرآیند احراز شهادت و تأخیر در پرداخت معوقات اعتراض کردند. سازمان بازرسی کل کشور در دیماه ۱۴۰۴ گزارشی منتشر کرد که نشان میداد میانگین زمان رسیدگی به پروندههای شهدا در آن مقطع حدود ۵ ماه بوده است.
اما اظهارات امروز مدیرکل پذیرش بنیاد شهید نشان میدهد که این فرآیند با سرعت بیشتری در حال پیگیری است. ثبت اطلاعات ۶۵۹۰ نفر از منسوبین شهدای جنگ رمضان در کمتر از سه ماه (از اسفند ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵) یک رکورد قابل توجه محسوب میشود. همچنین پرداخت حقوق و مزایا از فروردین ۱۴۰۵ نشان میدهد که بنیاد شهید موفق شده است در اولین ماه پس از پایان جنگ رمضان، بخش عمدهای از تعهدات خود را عملیاتی کند.
تفاوت پرداخت به خانواده شهدای نظامی و مردمی؛ چالش تأمین اعتبار
یکی از نکات مهم در اظهارات سیدرضایی، اشاره به تفاوت فرآیند پرداخت حقوق به خانواده شهدای نظامی (نیروهای مسلح) در مقایسه با شهدای مردمی (غیرنظامیان) است. بر اساس ماده ۳۹ قانون جامع ایثارگری، برای شهدای نظامی باید احکام ریالی (مبلغ دقیق حقوق و مزایا) از یگان مربوطه به بنیاد شهید ارسال شود که این فرآیند گاهی با تأخیر مواجه میشود. خوشبختانه تاکنون بیش از ۶۷۰ پرونده از این دست تکمیل شده است، اما هنوز تعدادی پرونده دیگر در نوبت هستند. همچنین تأمین اعتبار این حقوق از سوی دولت، یکی از گرههای اصلی است. با توجه به کسری بودجه ۳۵۰ همتی دولت در پایان سال ۱۴۰۴ و شرایط آتشبس موقت، ممکن است پرداخت حقوق برخی از این عزیزان با چند ماه تأخیر مواجه شود.
در مقابل، خانواده شهدای مردمی (مانند معلمان، دانشجویان، کارگران و… که در جریان حملات موشکی و پهپادی به شهادت رسیدهاند) فرآیند سادهتری دارند و حقوق آنها بر اساس «حداقل حقوق کارگران» یا «میانگین درآمد اشتغال قبلی» محاسبه میشود. با این حال، در این گروه نیز برخی از خانوادهها به دلیل نداشتن مدارک شغلی مشخص (به ویژه شاغلان مشاغل آزاد) با مشکل مواجه بودهاند.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس:
اقدام بنیاد شهید در ثبت اطلاعات ۶۵۹۰ نفر از منسوبین شهدا در کمتر از سه ماه و آغاز پرداخت حقوق آنها، قابل تقدیر است. اما نباید فراموش کرد که هنوز بخشی از خانواده شهدای جنگ رمضان (به ویژه آنهایی که شهید آنها مجرد بوده و والدین آنها تحت پوشش هستند) در صف انتظار باقی ماندهاند. بر اساس آمار ارائه شده، از مجموع ۳۴۹۹ شهید جنگ رمضان، برای ۲۹۷۵ شهید (۸۵ درصد) اطلاعات منسوبین ثبت شده است. یعنی حدود ۵۲۴ شهید هنوز فاقد اطلاعات کامل منسوبین در سامانه هستند. دلایل این موضوع میتواند متفاوت باشد: نبود مدارک هویتی کامل، پراکندگی جغرافیایی خانوادهها (به ویژه در استانهای غربی و جنوبی) و یا عدم مراجعه برخی از خانوادهها به دفاتر بنیاد شهید به دلیل مشکلات روحی و روانی ناشی از شوک جنگ.
فرهنگیان پرس معتقد است: بنیاد شهید باید تیمهای سیار را به روستاها و شهرهای صعبالعبور استانهای خوزستان، ایلام، کرمانشاه و هرمزگان اعزام کند تا فرآیند احراز هویت و ثبت اطلاعات برای آن دسته از خانوادههایی که امکان مراجعه حضوری ندارند، در محل سکونت آنها انجام شود. همچنین برای خانوادههایی که شهید آنها مجرد بوده و والدین آنها فوت شدهاند، باید خواهران و برادران به عنوان اولویت بعدی حمایت، مورد توجه قرار گیرند. در ماده ۲۳ قانون جامع ایثارگری، اشاره مستقیمی به نحوه حمایت از خواهران و برادران مجرد شهدا نشده است و این یک خلأ قانونی است. پیشنهاد میشود لایحه اصلاحیه قانون جامع ایثارگری در این مورد، ظرف شش ماه آینده به مجلس ارائه شود.
در شرایط پساجنگ، حمایت از خانواده شهدا نه فقط یک وظیفه قانونی، بلکه یک ضرورت اخلاقی و ملی برای حفظ انسجام اجتماعی است. دولت باید با اولویت دادن به تخصیص بودجه به بنیاد شهید، مانع از معطل ماندن حقوق این عزیزان شود. همچنین رسانه ملی و مطبوعات باید با پوشش مستمر، روند خدمترسانی را رصد کرده و هرگونه کوتاهی یا تأخیر را به نقد بکشند.
