وزارت آموزش و پرورش با راهاندازی سامانه پنجره واحد، فرایند ثبتنام ۱۶ میلیون دانشآموز را برای سال تحصیلی جدید کاملاً الکترونیکی کرد. والدین با کد ملی و تاریخ تولد فرزند، طی ۶ مرحله بدون نیاز به مراجعه حضوری، پیشثبتنام را انجام میدهند.
به گزارش فرهنگیان پرس، صابر اسدی، معاون توسعه نرمافزار و تحول دیجیتال مرکز فناوری وزارت آموزش و پرورش، با اعلام خبر آغاز ثبتنام الکترونیکی دانشآموزان، گفت: «امسال با توجه به شرایط کشور و با فرصتی که طی چهار ماه گذشته برای بررسی و آسیبشناسی سامانهها وجود داشت، تلاش شد تمامی نقاط ضعف سالهای قبل برطرف شود تا فرایند ثبتنام با کمترین مراجعه حضوری و بیشترین سرعت انجام شود.»
بر اساس این گزارش، والدین با مراجعه به پنجره واحد آموزش و پرورش و وارد کردن کد ملی و تاریخ تولد فرزند خود میتوانند مراحل پیشثبتنام را در ۶ مرحله آغاز کنند. این تحول دیجیتال در حالی اجرایی شده که در سالهای گذشته، ثبتنام دانشآموزان به ویژه در مهرماه، همواره با صفهای طولانی، رفتوآمدهای مکرر و گلایههای فراوان والدین همراه بود.
اسدی در خصوص انعطافپذیری سامانه برای تغییر مدرسه توضیح داد: «تا پیش از تأیید نهایی مدیر مدرسه، والدین میتوانند مدرسه انتخابی خود را تغییر دهند، اما پس از تأیید نهایی نیز در صورت تغییر محل سکونت یا شرایط کاری والدین، مدیر مدرسه میتواند ثبتنام دانشآموز را حذف کند تا امکان ثبتنام در مدرسه جدید فراهم شود.» او با اشاره به جابهجایی خانوادهها در ماههای مرداد و شهریور، بهویژه خانوادههای مستأجر، تأکید کرد که سامانه برای انجام تغییرات باز خواهد بود و دانشآموزان میتوانند تا پیش از بسته شدن دفتر آمار مدارس در آبانماه، نسبت به انتقال یا تغییر مدرسه اقدام کنند.
یکی از مهمترین نوآوریهای امسال، طراحی بخش ویژه برای دانشآموزان عشایری است. معاون مرکز فناوری وزارت آموزش و پرورش در این زمینه گفت: «امسال برای نخستین بار بخشی ویژه در سامانه ثبتنام طراحی شده تا دانشآموزان عشایری حتی اگر محل استقرارشان در شهر باشد، بتوانند وضعیت عشایری خود را ثبت کنند.» او ادامه داد: «پس از ثبت این اطلاعات، برچسب “عشایری” از پایه اول ابتدایی تا پایان پایه دوازدهم همراه دانشآموز باقی میماند تا در سوابق تحصیلی و سهمیههای مربوط به کنکور لحاظ شود.» این اقدام گامی مهم در راستای عدالت آموزشی و حفظ حقوق دانشآموزان عشایری محسوب میشود.
در خصوص ثبتنام دانشآموزان اتباع نیز اسدی تصریح کرد: «این دانشآموزان با استفاده از کد یکتای دریافتی از سامانه مربوطه میتوانند وارد درگاه آموزش و پرورش شوند و ثبتنام خود را انجام دهند که تاکنون تعدادی از آنها نیز ثبتنام کردهاند.»
مرور پیشینه موضوع از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵ نشان میدهد که وزارت آموزش و پرورش در یک سال گذشته بارها بر لزوم کاهش مراجعات حضوری تأکید کرده بود. در شهریور ۱۴۰۴، با اوج گرفتن جنگ تحمیلی و افزایش ناامنیها، بسیاری از مدارس در مناطق جنوبی و غربی کشور با چالش جدی برای ثبتنام حضوری مواجه شدند. آن زمان، والدین و معلمان بارها خواستار راهاندازی هرچه سریعتر سامانه یکپارچه ثبتنام شدند. حالا پس از چهار ماه آسیبشناسی و توسعه، این وعده محقق شده است.
اسدی درباره دانشآموزانی که سرپرست آنها پدر یا مادر نیست نیز گفت: «سرپرست قانونی دانشآموز میتواند با مراجعه به درگاه واحد آموزش و پرورش و وارد کردن کد ملی و تاریخ تولد دانشآموز، مراحل ثبتنام را انجام دهد.» همچنین در مناطق محروم و روستایی که دسترسی به اینترنت وجود ندارد، والدین میتوانند به مدرسه مراجعه کنند و مدیر مدرسه به صورت الکترونیکی ثبتنام دانشآموز را انجام خواهد داد.
برای جلوگیری از اختلال در فرایند ثبتنام، زیرساختهای فنی مناسبی پیشبینی شده است. به گفته معاون مرکز فناوری، تمامی اطلاعات هویتی دانشآموزان به صورت برخط و همچنین آفلاین از ثبتاحوال دریافت و در سامانه ذخیره شده است تا در صورت کندی یا اختلال اینترنت، روند ثبتنام متوقف نشود. وی گفت: «حتی اگر در لحظه استعلام آنلاین پاسخی از ثبتاحوال دریافت نشود، والدین میتوانند چند دقیقه بعد دوباره مراجعه کنند و پاسخ را دریافت کنند.»
والدین برای آشنایی با نحوه ثبتنام، میتوانند از فایلهای آموزشی، کلیپهای راهنما و توضیحات کامل مراحل که در کانالها و گروههای مرتبط وزارت آموزش و پرورش در پیامرسان شاد منتشر شده، استفاده کنند. همچنین در تمامی مراحل ثبتنام از طریق پیامرسانهای شاد و بله برای والدین پیامک و اعلان ارسال میشود تا از وضعیت ثبتنام فرزند خود مطلع باشند.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
اگرچه راهاندازی سامانه پنجره واحد ثبتنام، گامی بزرگ در جهت هوشمندسازی و کاهش آلام والدین در شرایط حساس کنونی است، اما تجربه سالهای گذشته نشان داده که چالش اصلی نه در راهاندازی سامانه، که در پشتیبانی و بهروزرسانی مداوم آن است. در مهر ۱۴۰۳، سامانه مشابهی به دلیل هجوم ناگهانی کاربران و ضعف سرورها از کار افتاد و تنش گستردهای ایجاد کرد. نکته قابل انتقاد این است که وزارت آموزش و پرورش هنوز سازوکار مشخصی برای جبران خطاهای احتمالی سامانه (مانند ثبت نشدن اطلاعات یا اشتباه در کدملی) اعلام نکرده است. همچنین با وجود تأکید بر «کمترین مراجعه حضوری»، همچنان برخی استثناها (مناطق بدون اینترنت، مشکلات هویتی) والدین را ناگزیر به حضور در مدرسه میکند که در شرایط فعلی کشور و با توجه به ضرورت کاهش ترددهای غیرضروری، جای تأمل دارد. انتظار میرود وزارتخانه با ایجاد خط تلفن پشتیبانی قوی و افزایش توان سرورها در شهریور ماه (اوج ثبتنام)، اجازه ندهد این تحول دیجیتال به تجربهای تلخ برای خانوادهها تبدیل شود.
