با وجود وعده مسئولان برای برگزاری آزمونها در شرایط بدون استرس، هزاران داوطلب کارشناسی ارشد، کنکور سراسری و سمپاد در سردرگمی عمیقی به سر میبرند و تکرار عبارت مبهم «به محض فراهم شدن شرایط» به کابوسی برای برنامهریزی تحصیلی و شغلی آنان تبدیل شده است.
به گزارش فرهنگیان پرس، آنچه این روزها بر تقویم آموزشی کشور سایه انداخته، نه صرفاً تبعات جنگ تحمیلی اخیر، که تصمیمهای سنجشناپذیر و بلاتکلیفی سازمانیافتهای است که داوطلبان از کارشناسی تا دکتری حرفهای را در بر گرفته است. وعدههای «شفافیت» و «پیشبینیپذیری» در برابر عبارت گنگ «به محض فراهم شدن شرایط» رنگ باخته و اکنون موجی از فرسودگی روانی، گسل عمیقی میان نسلی از دانشآموزان و دانشجویان با متولیان امر ایجاد کرده است.
مرور اظهارات رضا محمدی، رئیس سازمان سنجش آموزش کشور، نشان میدهد که در یک سال اخیر و به ویژه پس از حملات اخیر و برقراری آتشبس موقت، رویکرد سازمان به جای اعلام تقویم مشخص، به «شرطی کردن» همه آزمونها تغییر کرده است. او در تازهترین اظهارات خود بدون ارایه تاریخ دقیق، تنها گفته است: «تمام برنامهریزیها انجام شده و به محض فراهم شدن شرایط، آزمون کارشناسی ارشد برگزار میشود.» این در حالی است که بر اساس گزارشهای میدانی، هزاران داوطلب ارشد، زمانبندی مرور خود را برای اردیبهشت ۱۴۰۵ تنظیم کرده بودند و اکنون در خلأ اطلاعاتی رها شدهاند.
مریم، فارغالتحصیل مهندسی از اصفهان دراینباره گفت: «تمام زمانبندی مرور و جمعبندی من برای اردیبهشت تنظیم شده بود. الان در وضعیتی هستم که نه میتوانم درس خواندن را رها کنم و نه انرژی و تمرکزی برای ادامه دادن با یک تاریخ نامعلوم دارم.» او افزود: «بلاتکلیفی بدترین نوع استرس است؛ اینکه هر روز صبح بیدار شوی و ندانی آزمونت یک هفته دیگر است یا یک ماه دیگر بسیار دردآور است.»
این سرگردانی تنها به مقطع ارشد محدود نمیشود. داوطلبان کنکور سراسری نیز با معمای پیچیدهای روبهرو هستند. گره خوردن زمان برگزاری کنکور به پایان امتحانات نهایی و تأثیر قطعی ۶۰ درصدی سوابق تحصیلی، فشار مضاعفی بر دانشآموزان پایه دوازدهم وارد کرده است. آنها باید همزمان برای ترمیم معدل و آمادگی برای کنکوری با تاریخ نامعلوم تلاش کنند. معاون وزیر علوم هفته گذشته این تعویق را اقدامی در راستای آرامش داوطلبان دانست و گفت که زمان کنکور پس از امتحانات نهایی اطلاعرسانی میشود.
اما پیچیدهتر از همه، وضعیت داوطلبان آزمون دانشجو معلم دانشگاه فرهنگیان است. بر اساس آمار اعلامی، حدود ۵۰۰ هزار نفر متقاضی شرکت در این آزمون هستند که بنا بر پیشنهاد سازمان سنجش، دفترچه اختصاصی آن همزمان با کنکور سراسری برگزار خواهد شد. در حالی که این آزمون ابتدا قرار بود ۱۷ اردیبهشت برگزار شود، لغو ناگهانی آن و ادغام با کنکور، «ترافیک کاری» سنگینی برای داوطلبانی مانند امیرحسین، دانشآموز اصفهانی ایجاد کرده است. او گفت: «الان باید برای ترمیم معدل و امتحانات نهایی که ۶۰ درصد تاثیر قطعی دارد بجنگیم یا برای کنکوری که تاریخ دقیقش مشخص نیست تست بزنیم؟ ادغام آزمون فرهنگیان با کنکور سراسری فقط باعث شده ترافیک کاری داوطلبانی مانند من در یک بازه زمانی کوتاه به شدت افزایش یابد.»
موج بلاتکلیفی حتی به مدارس استعدادهای درخشان (سمپاد) نیز سرایت کرده است. امسال برای اولین بار برگزاری آزمون تیزهوشان به سازمان سنجش سپرده شده و این سازمان نیز همان رویه همیشگی را در پیش گرفته است: «به محض فراهم شدن شرایط». یکی از والدین در اصفهان گفت: «بچههای نوجوان تحمل این حجم از استرس و تغییر برنامه را ندارند. چند بار ثبتنام را تمدید کردند و حالا هم که هیچ تاریخ دقیقی نمیدهند. پسر من هر روز سایتها را چک میکند. آیا این شیوه پرورش استعدادهای درخشان است؟»
مرور اخبار از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵ نشان میدهد که سازمان سنجش بارها بر کلیدواژههایی چون «عدالت آموزشی» و «پیشبینیپذیری» تأکید کرده، اما در عمل، هیچ یک از وعدههای تقویممحور محقق نشده است. بهار ۱۴۰۴ نیز آزمونهای متعددی با تأخیر مواجه شدند، اما آنچه امسال اوضاع را بحرانیتر کرده، تعدد گروههای درگیر (از دانشآموز سمپاد تا داوطلب دکتری) و نبود حتی یک تاریخ شفاف برای نزدیکترین آزمون است.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
تحلیل عمیق این بحران نشان میدهد که مشکل اصلی، صرفاً تأخیر ناشی از شرایط جنگی نیست، بلکه نبود برنامه پشتیبان و ضعف در مدیریت بحران سازمان سنجش است. در شرایطی که ۲۵ میلیون نفر به صورت مستقیم و غیرمستقیم با پدیده کنکور درگیرند، تکیه بر عبارت «به محض فراهم شدن شرایط» نه تنها آرامش ایجاد نمیکند، بلکه به کابوسی برای سلامت رواننسلی تبدیل میشود که در حساسترین مقطع تصمیمگیری شغلی و تحصیلی خود به سر میبرند. راهکار فوری، اعلام یک تقویم مشروط اما شفاف با سناریوهای جایگزین (برگزاری آنلاین، حوزههای موقت یا تأخیر حداکثر یکماهه) و توقف ادغام آزمونهای با ماهیت متفاوت (مانند فرهنگیان و کنکور سراسری) است تا داوطلبان حداقل بدانند برای چه تاریخی و با چه اولویتی باید برنامهریزی کنند. استان اصفهان به عنوان دومین استان دانشگاهی کشور با ۱۹۹ موسسه آموزش عالی و بیش از ۲۰۸ هزار دانشجو، بیشترین آسیب را از این بلاتکلیفی میبیند.
