رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور با اعلام تحصیل حدود ۱۲ هزار دانش‌آموز آسیب‌شنوایی در مدارس کشور، عدالت ارتباطی را پیش‌نیاز تحقق عدالت آموزشی دانست و از توسعه آموزش زبان اشاره ایرانی، تأمین تجهیزات توانبخشی و استفاده از فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی برای ارتقای کیفیت آموزش این دانش‌آموزان خبر داد.
به گزارش فرهنگیان پرس، سالار قاسمی، معاون وزیر و رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور، در نشست علمی گرامیداشت روز جهانی ناشنوایان، با تشریح وضعیت تحصیل دانش‌آموزان آسیب‌شنوایی در کشور، بر ضرورت فراهم کردن بسترهای ارتباطی مناسب در مدارس تأکید کرد و گفت دسترسی به محتوای آموزشی بدون ایجاد امکان ارتباط مؤثر، تحقق کامل عدالت آموزشی را با چالش مواجه می‌کند.
عدالت آموزشی بدون عدالت ارتباطی کامل نمی‌شود
قاسمی با بیان اینکه حدود ۱۲ هزار دانش‌آموز آسیب‌شنوایی در کشور مشغول تحصیل هستند، گفت حدود ۳ هزار و ۵۰۰ نفر از این دانش‌آموزان در مدارس استثنایی و حدود ۷ هزار و ۵۰۰ نفر در مدارس عادی و در قالب طرح تلفیقی تحصیل می‌کنند.
به گفته رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی، یکی از پیش‌نیازهای اصلی عدالت آموزشی، فراهم کردن عدالت ارتباطی است؛ زیرا دانش‌آموز باید بتواند محتوای آموزشی را متناسب با شرایط خود دریافت و با محیط مدرسه و اطرافیان ارتباط برقرار کند.
در همین راستا، سازمان آموزش و پرورش استثنایی توسعه بسته‌های شناختی و زبانی با رویکرد استفاده از زبان اشاره ایرانی را دنبال می‌کند. بازنگری محتوای رسانه‌ای و آموزشی ویژه دانش‌آموزان آسیب‌شنوایی نیز در دستور کار قرار گرفته است تا محتوای آموزشی با نیازهای ارتباطی این گروه تناسب بیشتری داشته باشد.
قاسمی همچنین از تهیه و توزیع کیت‌های آموزش تخصصی برای دانش‌آموزان آسیب‌شنوایی خبر داد و گفت این تجهیزات برای سال تحصیلی جدید در اختیار مدارس قرار گرفته است.
از سمعک و تجهیزات توانبخشی تا هوش مصنوعی
توسعه دسترسی دانش‌آموزان آسیب‌شنوایی به تجهیزات توانبخشی از دیگر محورهای مطرح‌شده در این نشست بود. بر اساس اعلام رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی، با همکاری آستان قدس رضوی ۵۰۰ دستگاه سمعک به دانش‌آموزان نیازمند اهدا شده و ۱۱۳ کیت توانبخشی نیز از سوی سازمان تهیه و به مدارس ارسال شده است.
قاسمی همچنین بر توسعه همکاری با انجمن‌های تخصصی و فدراسیون ناشنوایان تأکید کرد و گفت این همکاری‌ها می‌تواند ظرفیت‌های بیشتری برای حمایت از دانش‌آموزان آسیب‌شنوایی در حوزه‌های آموزشی، فرهنگی و ورزشی ایجاد کند.
بخش دیگری از سخنان او به توانمندی‌های ورزشی دانش‌آموزان استثنایی اختصاص داشت. به گفته قاسمی، دانش‌آموزان این حوزه در رقابت‌های مختلف ورزشی موفقیت‌هایی کسب کرده‌اند و در پارالمپیاد ورزش امارات نیز ۶۷ مدال به دست آورده‌اند.
فناوری‌های نوین نیز به‌عنوان یکی از ظرفیت‌های آینده آموزش دانش‌آموزان آسیب‌شنوایی مورد توجه قرار گرفت. قاسمی بر ضرورت توسعه فناوری‌هایی برای پردازش تصویر و تبدیل آن به زبان اشاره تأکید کرد و گفت از ظرفیت هوش مصنوعی می‌توان برای تولید بسته‌های نرم‌افزاری خانواده‌محور نیز استفاده کرد.
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
آمار اعلام‌شده درباره محل تحصیل دانش‌آموزان آسیب‌شنوایی نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از این دانش‌آموزان در مدارس عادی و در قالب طرح تلفیقی حضور دارند. بنابراین، تحقق عدالت آموزشی برای این گروه فقط به تجهیز مدارس استثنایی وابسته نیست و کیفیت دسترسی دانش‌آموز به آموزش در مدرسه عادی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد.
در چنین شرایطی، «عدالت ارتباطی» باید از یک مفهوم تخصصی به یک استاندارد عملی در مدرسه تبدیل شود. معلم، مدیر، همکلاسی‌ها و خانواده باید بدانند چگونه ارتباط مؤثر با دانش‌آموز آسیب‌شنوایی برقرار کنند و محتوای آموزشی نیز باید در قالب‌هایی ارائه شود که دسترسی واقعی او به درس را امکان‌پذیر کند.
توسعه زبان اشاره ایرانی و تولید محتوای متناسب می‌تواند یکی از مسیرهای تقویت این دسترسی باشد، اما کافی نیست. تجهیزات شنوایی و توانبخشی، نیروی متخصص، آموزش معلمان و دسترسی برابر به فناوری نیز باید همزمان مورد توجه قرار گیرد. در غیر این صورت، حضور فیزیکی دانش‌آموز در مدرسه لزوماً به معنای مشارکت کامل او در فرآیند یادگیری نخواهد بود.
هوش مصنوعی نیز می‌تواند در این مسیر به‌عنوان ابزار کمکی مورد استفاده قرار گیرد؛ از تولید محتوای آموزشی قابل دسترس گرفته تا تبدیل و پردازش اطلاعات بصری و کمک به ارتباط خانواده با فرآیند آموزشی. با این حال، فناوری زمانی ارزش آموزشی پیدا می‌کند که متناسب با نیاز واقعی دانش‌آموز طراحی شود و دسترسی به آن برای مدارس و خانواده‌های مختلف امکان‌پذیر باشد.
در نهایت، معیار موفقیت سیاست‌های آموزش و پرورش استثنایی برای دانش‌آموزان آسیب‌شنوایی، صرفاً تعداد تجهیزات توزیع‌شده یا بسته‌های آموزشی تولیدشده نیست؛ بلکه باید دید این اقدامات تا چه اندازه به مشارکت برابر دانش‌آموز در کلاس، افزایش کیفیت یادگیری و کاهش موانع ارتباطی او منجر شده است.
