بورس کالای ایران اعلام کرد صدور کد معاملاتی PRX برای سبدهای اختصاصی از شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵ آغاز می‌شود و نهادهای مالی دارای مجوز می‌توانند با ارائه درخواست و تکمیل مستندات، برای دریافت این کد و فعالیت در بازار گواهی سپرده کالایی و ابزارهای مشتقه اقدام کنند؛ اقدامی که پس از رفع موانع فنی و اجرایی، مسیر حضور سبدگردان‌ها در این بخش از بازار سرمایه را عملیاتی می‌کند.
به گزارش فرهنگیان پرس، بورس کالای ایران در ابلاغیه‌ای اعلام کرد صدور کد معاملاتی سبدگردانی اختصاصی با عنوان PRX در بازار گواهی سپرده کالایی و مشتقه از روز شنبه ۱۸ مهر ۱۴۰۵ برای کلیه نهادهای مالی دارای مجوز عملیاتی می‌شود. بر اساس این ابلاغیه، نهادهای مالی می‌توانند با ارائه درخواست و تکمیل مدارک لازم، کد معاملاتی مربوط به سبدهای اختصاصی را دریافت و معاملات خود را در این بازارها آغاز کنند.
این تصمیم در شرایطی اعلام شده که در روزهای اخیر زیرساخت فعالیت سبدهای اختصاصی در بازار گواهی سپرده کالایی و اوراق مشتقه فراهم شده است. سیاوش پرویزی‌نژاد، سرپرست مدیریت نظارت بر نهادهای مالی سازمان بورس و اوراق بهادار، پیش‌تر از رفع موانع فنی و اجرایی معامله این ابزارها برای سبدهای اختصاصی خبر داده بود.
بر اساس اعلام مدیریت بازار مشتقه و ابزارهای نوین مالی بورس کالای ایران، همه نهادهای مالی دارای مجوز می‌توانند از تاریخ اعلام‌شده درخواست خود را برای دریافت کد PRX ارائه کنند. فرآیند دریافت کد نیز با تکمیل مدارک و ارسال مستندات از طریق اتوماسیون اداری انجام خواهد شد.
کدهای PRX در واقع کدهای معاملاتی مربوط به سبدهای اختصاصی هستند و زیرساخت آنها امکان حضور سبدگردان‌ها را در معاملات بازارهای مالی بورس کالا فراهم می‌کند. بر اساس توضیحات منتشرشده از سوی مدیر بازار مشتقه و ابزارهای نوین مالی بورس کالای ایران، این کدها برای فعالیت سبدگردان‌ها در قراردادهای آتی، اختیار معامله و گواهی سپرده کالایی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
راه‌اندازی این زیرساخت، نتیجه مجموعه‌ای از مذاکرات و هماهنگی‌ها میان بورس کالای ایران، سازمان بورس و اوراق بهادار، کانون‌های تخصصی، شرکت‌های کارگزاری و شرکت‌های نرم‌افزاری عنوان شده است. هدف از این هماهنگی‌ها، فراهم کردن امکان اجرای عملی مقرراتی بوده که پیش از این به دلیل محدودیت‌های فنی و اجرایی، امکان استفاده کامل از آنها وجود نداشت.

مسیر سبدهای اختصاصی به بازار کالا

اهمیت این تغییر را باید در سابقه مقررات مربوط به فعالیت سبدهای اختصاصی جست‌وجو کرد. سازمان بورس در شهریور ۱۴۰۵ اعلام کرده بود که بر اساس ابلاغیه شماره ۱۲۰۲۰۰۹۱ مورخ سوم آبان ۱۳۹۶، نهادهای مالی دارای مجوز سبدگردانی از نظر مقرراتی امکان سرمایه‌گذاری منابع سبدهای اختصاصی در اوراق بهادار قابل معامله در بورس‌ها، از جمله گواهی سپرده کالایی و قراردادهای مشتقه آن را داشته‌اند؛ اما محدودیت‌های فنی و اجرایی مانع استفاده عملی از این ظرفیت شده بود.
اکنون با فراهم شدن زیرساخت‌های لازم، این فاصله میان امکان قانونی و امکان اجرایی در حال برطرف شدن است. سازمان بورس اعلام کرده بود که پس از برگزاری جلسات کارشناسی با بورس کالای ایران، موانع شناسایی و برطرف شده و پس از انجام تست‌های اولیه و تکمیل زیرساخت‌های فنی، سبدهای اختصاصی می‌توانند با رعایت مقررات در بازار گواهی سپرده کالایی و اوراق مشتقه فعالیت کنند.
در همین چارچوب، رحمان آراسته، مدیر بازار مشتقه و ابزارهای نوین مالی بورس کالای ایران، راه‌اندازی کدهای PRX را گامی برای تقویت حضور حرفه‌ای نهادهای مالی در بازارهای مالی بورس کالا دانسته است. او تأکید کرده که توسعه بازارهای مالی مبتنی بر کالا بدون افزایش نقش‌آفرینی بازیگران حرفه‌ای و سرمایه‌گذاران نهادی با محدودیت روبه‌رو خواهد شد.
گواهی سپرده کالایی و قراردادهای مشتقه از جمله ابزارهایی هستند که می‌توانند امکان مدیریت حرفه‌ای‌تر منابع و تنوع‌بخشی به سرمایه‌گذاری‌ها را فراهم کنند. در این میان، ورود سبدهای اختصاصی به این بازارها به معنای فراهم شدن امکان استفاده سبدگردان‌ها از ابزارهایی است که پیش از این به دلیل محدودیت‌های اجرایی عملاً در دسترس آنها قرار نداشت.
از سوی دیگر، فراهم شدن این امکان لزوماً به معنای تضمین بازدهی برای سبدهای سرمایه‌گذاری نیست. عملکرد هر سبد همچنان به نوع دارایی، شرایط بازار، استراتژی سبدگردان و ریسک معاملات بستگی خواهد داشت و استفاده از ابزارهای مشتقه نیز مستلزم رعایت مقررات و مدیریت دقیق ریسک است.

آغاز صدور کدهای PRX از مهرماه

بر اساس ابلاغیه جدید بورس کالای ایران، از ۱۸ مهرماه ۱۴۰۵ نهادهای مالی دارای مجوز می‌توانند برای دریافت کد معاملاتی PRX اقدام کنند. این فرآیند با ارائه درخواست و ارسال مدارک و مستندات از مسیر اتوماسیون اداری انجام خواهد شد.
راه‌اندازی این کدها در شرایطی صورت می‌گیرد که طی سال‌های گذشته توسعه بازارهای مالی مبتنی بر کالا و افزایش استفاده از ابزارهایی مانند گواهی سپرده کالایی و قراردادهای مشتقه در دستور کار بازار سرمایه قرار داشته است. فراهم شدن دسترسی سبدهای اختصاصی به این ابزارها می‌تواند دامنه فعالیت مدیران دارایی را گسترده‌تر کند و در صورت استقبال نهادهای مالی، به افزایش عمق معاملات این بازارها نیز کمک کند.

زیر ذره بین فرهنگیان پرس

نکته مهم در اجرای این تصمیم، فاصله میان «راه‌اندازی زیرساخت» و «استفاده مؤثر از آن» است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که وجود مجوز قانونی به‌تنهایی برای فعال شدن یک ابزار مالی کافی نیست و هماهنگی میان سازمان بورس، بورس کالا، کارگزاری‌ها و سامانه‌های معاملاتی نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. اکنون که موانع فنی و اجرایی کدهای PRX برطرف شده، شفافیت در فرآیند صدور کد، سرعت پاسخگویی به درخواست نهادهای مالی و نظارت بر نحوه استفاده از منابع سبدهای اختصاصی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. همچنین لازم است سرمایه‌گذاران بدانند ورود سبدهای اختصاصی به بازار گواهی سپرده و مشتقه به معنای حذف ریسک نیست؛ بلکه صرفاً ابزارها و گزینه‌های بیشتری در اختیار مدیران سبد قرار می‌دهد. موفقیت این طرح در نهایت باید با شاخص‌هایی مانند میزان استفاده واقعی نهادهای مالی، کیفیت زیرساخت معاملات، شفافیت و مدیریت ریسک سنجیده شود.