به گزارش فرهنگیان پرس، ابوالفضل واحدی، معاون آموزشی وزارت علوم، در گفت‌وگو با یکی از روزنامه‌ها، از کاهش علاقه نسل جدید به تحصیل در مقاطع عالی خبر داد و گفت که جمعیت دانشجویی کشور از ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر به حدود ۳ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر کاهش یافته است که نشان‌دهنده ۳۰ درصد افت جمعیت دانشجویی است . این کاهش چشمگیر، زنگ خطری جدی برای آینده علمی و پژوهشی کشور محسوب می‌شود.
برخلاف آزمون کارشناسی ارشد که درگیر جنگ و آتش‌بس شد و جمعه گذشته پس از فراز و فرودهای فراوان به پایان رسید، داوطلبان دکتری فقط یک مرحله دیگر در پیش رو دارند که به نام «مصاحبه» شناخته می‌شود. به‌گفته رضا محمدی، رئیس سازمان سنجش آموزش کشور، امسال ۹۷ هزار نفر داوطلب دکتری در سایت مجاز به انتخاب رشته شدند که این رقم چند برابر ظرفیت پذیرش دانشگاه‌هاست. ظرفیت دکتری در کل کشور به حدود ۱۵ هزار نفر می‌رسد و همین اختلاف بزرگ اعداد نشان می‌دهد که بیشتر تصمیم‌گیری برای پذیرش دانشجویان دکتری به دانشگاه‌ها و هیأت‌علمی‌های هر دانشکده که کار مصاحبه را انجام می‌دهند، سپرده شده است.
تعداد شرکت‌کنندگان آزمون دکتری امسال اندکی کاهش نشان می‌دهد. سال ۱۴۰۴ بیشترین تعداد شرکت‌کنندگان را نسبت به سال‌های پیش داشت و امسال روند نزولی آغاز شده که ممکن است دیگر هیچ‌گاه اوج نگیرد. آمارها نشان می‌دهد تعداد دانشجویان از سال ۱۳۹۴ روند کاهشی داشت و در سال ۱۴۰۰ به کمترین مقدار خود رسید. پس از آن اندکی افزایش پیدا کرد اما به میزان قبلی بازنگشت. با مجموع این محاسبات می‌توان نتیجه گرفت که تعداد دانشجویان دکتری در روند ریزشی قرار گرفته است و هر سال می‌توان انتظار کاهش تعداد آنها را داشت.
این کاهش علاقه به تحصیلات تکمیلی در شرایطی رخ می‌دهد که معاون آموزشی وزارت علوم پیش‌تر نیز درباره مقاومت برخی مدیران دانشگاه‌ها در بازگشت به آموزش حضوری هشدار داده و گفته بود که گاهی شرایط اجرایی دانشگاه‌ها به گونه‌ای است که مدیران دانشگاه از مجازی شدن آموزش استقبال می‌کنند . همچنین واحدی در مصاحبه‌ای دیگر با اشاره به رشد پذیرش دانشجوی استاد محور از حدود ۲۵۰ نفر در سال گذشته به بیش از ۹۰۰ نفر در سال جاری، از تغییر رویه در پذیرش دانشجویان دکتری خبر داده بود .
زیر ذره بین فرهنگیان پرس
در یک سال اخیر و از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون، موضوع کاهش جمعیت دانشجویی بارها در محافل علمی و رسانه‌ای مطرح شده است. معاون آموزشی وزارت علوم در اردیبهشت‌ماه امسال اعلام کرده بود که جمعیت دانشجویی کشور ۳۰ درصد افت داشته و این روند همچنان ادامه دارد . این کاهش جمعیت دانشجویی، نه تنها یک مسئله آماری، بلکه یک هشدار راهبردی برای آینده علمی، پژوهشی و اقتصادی کشور است.
در شرایطی که ایران در آتش‌بس موقت پس از جنگ تحمیلی به سر می‌برد و دشمنان از هر فرصتی برای تضعیف بنیه علمی کشور استفاده می‌کنند، کاهش تمایل به تحصیلات تکمیلی می‌تواند به معنای کاهش سرمایه‌های انسانی نخبه و در نتیجه تضعیف تاب‌آوری ملی باشد. آنچه بیش از هر راهکار دیگری ضروری به نظر می‌رسد، بازنگری جدی در سیاست‌های آموزشی و پژوهشی کشور، بهبود کیفیت آموزش عالی، ایجاد انگیزه‌های اقتصادی و شغلی برای دانش‌آموختگان، و بازطراحی نظام پذیرش بر اساس نیازهای واقعی بازار کار و توسعه علمی کشور است. تجربه کشورهای توسعه‌یافته نشان داده است که سرمایه‌گذاری بر آموزش عالی، نه یک هزینه، بلکه یک سرمایه‌گذاری راهبردی برای آینده امنیت ملی و توسعه پایدار است. نظام آموزش عالی اگر نتواند نسل جوان را به ادامه تحصیل ترغیب کند، آینده جنگ روایت‌ها را در دانشگاه‌های خالی از دانشجویان نخبه باخته است.
